Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

In Khartoem wemelt het van militairen. ‘Ze hebben ons nog niets misdaan, maar ik weet wat ze op hun geweten hebben’

Home

Ilona Eveleens

Soldaten zwaaien naar protestanten in Khartoem. © AP
Reportage

Leden van de gevreesde RSF zijn massaal aanwezig in de hoofdstad van Soedan. ‘Ik vind het griezelig.’

Terreinwagens geschilderd in zandkleurige camouflagekleuren staan op bijna elke straathoek van de Soedanese hoofdstad Khartoem. Ze zijn zwaarbeladen met machinegeweren en bergen hand- en raketaangedreven granaten. Aan de spiegels hangen slierten met leren amuletten, bedoeld als bescherming voor de strijders. Op het heetst van de dag doen de militairen een dutje in de schaduw onder de auto. Op gezette tijden rollen ze kleedjes uit om gehoor te geven aan de oproep tot gebed door de imam. 

Lees verder na de advertentie

Het zijn de troepen van de Rapid Support Forces (RSF), een gevreesde militie die door mensenrechtenorganisaties wordt beschuldigd van volkenmoord tijdens de oorlog in Darfur, in het westen van Soedan. Hun massale aanwezigheid in Khartoem doet dreigend aan, maar de militairen gedragen zich gemoedelijk. Een groep giechelende meisjes wordt vriendelijk doch beslist weggestuurd als ze een selfie willen nemen met een terreinwagen op de achtergrond.

Het is hun overdadige aanwezigheid. Ik heb het gevoel dat we zijn omsingeld.

El Zahraa Ibrahim

“Toch vind ik ze griezelig. Ze hebben ons weliswaar nog niets misdaan, maar ik weet wat ze op hun geweten hebben in Darfur waar mijn familie vandaan komt. Alleen mensen die minder goed weten wat er daar is gebeurd, zien ze als de beschermers van onze revolutie”, merkt El Zahraa Ibrahim op terwijl ze langs een RSF-terreinwagen loopt. Zij is een van de vele duizenden activisten die geregeld op het plein voor het militaire hoofdkwartier de overgang eisen van de huidige militaire raad naar een burgerregering.

Op 11 april zette het leger president Omar al-Bashir af na bijna dertig jaar aan het hoofd van een dictatoriaal militair bewind. De vicevoorzitter van de militaire raad die Bashir opvolgde is generaal Mohamed Hamdan Dagalo, de leider van RSF, beter bekend onder zijn bijnaam Hemedti. 

Omsingeld

Activiste Ibrahim verandert ook niet van mening over de RSF als twee militairen van de militie in de brandende zon proberen het vastgelopen verkeer op een stoffige straat te ontwarren. “Het is hun overdadige aanwezigheid. Ik heb het gevoel dat we zijn omsingeld.” 

Ze is niet de enige die zich zorgen maakt. Een deel van de deelnemers aan het volksprotest tegen de militaire raad vreest dat Hemedti op macht is belust en de leiding van het land wil opeisen. Zelf ontkent hij dat. Zo ontketent de RSF ook bij de organisatoren van de protesten, de vakbeweging de Sudanese Professionals Association (SPA) en in diplomatieke kringen soms een ongemakkelijk gevoel. 

De RSF-militie en het leger halen hun legitimiteit uit de aanwezigheid van
de demonstranten

Mohamed Almustafa, socioloog

In de grotendeels verlaten universiteit van Khartoem, waar de verf van de muren bladdert en de traptreden zijn afgebrokkeld, wordt in enkele kamers druk overleg gevoerd door een groep academici die deel uitmaken van de SPA. “De RSF en het leger halen hun legitimiteit uit de aanwezigheid van de demonstranten. Ze deden tenslotte wat de betogers wilden: Bashir afzetten”, merkt hoogleraar Mohamed Almustafa op.

Demonstranten op het plein voor het militaire hoofdkwartier. © Ilona Eveleens

De socioloog is een van de leiders van de SPA en voerde jarenlang verzet tegen het bewind van Bashir. Hij moest dat meermaals bekopen met gevangenisstraffen. Maar voor de RSF is hij niet bang. Gezeten onder een kleurrijk abstract schilderij, vertelt hij dat Hemedti volgens hem vooral geïnteresseerd is in rust in het land. Daardoor zou hij terug kunnen keren naar Darfur, waar hij een lucratieve goudhandel drijft.

“De man heeft bloed aan zijn handen omdat hij deed wat Bashir hem opdroeg, maar hij hangt niet, zoals de afgezette president, het islamitisch extremisme aan. Hij is een militieleider met weinig formele opleiding die zich graag weer wil wijden aan zijn zakenbelangen in Darfur.” 

Bevoorrechte positie

Almustafa denkt juist dat het RSF en het leger een bescherming zijn voor de demonstranten tegen mogelijke acties van milities die nog altijd Bashir aanhangen, buiten Khartoem. Die zijn niet zomaar bereid zijn hun bevoorrechte posities zonder slag of stoot op te geven.

Onder het bewind van Bashir werden naast bijna alle bestaande overheidsinstituten parallelle instellingen opgezet. Zo werd in Darfur het leger niet ingezet om een rebellenopstand in 2003 neer te slaan, maar een lokale militie, Janjaweed geheten. Later kwam daar de RSF uit voort.

“Wij willen die parallelle instituten laten opgaan in de legale overheidsinstellingen. Milities, ook de RSF, moeten een plaats krijgen in het leger, dat opnieuw getraind moet worden tot een homogene strijdkracht”, zegt Almustafa. Dat zijn echter slechts toekomstplannen. Eerst moeten demonstranten en oppositiekrachten er nog in slagen de militaire raad te overtuigen de macht over te dragen aan een burgerovergangsregering.

Trein met 4000 demonstranten

Langs het spoor dat dwars door Khartoem gaat, stond dinsdag een mensenmassa te juichen. Langzaam rolde een trein met meer dan 4000 demonstranten de hoofdstad van Soedan binnen. Op het volgepakte dak zwaaiden demonstranten met de groen-rood-zwarte nationale driekleur.

De trein kwam uit Abtara, 280 ­kilometer ten noordoosten van Khartoem. In Abtara begon op 19 december de nu al vier maanden durende volksopstand tegen de verhoging van de broodprijzen, die leidde tot het afzetten van president Omar al-Bashir die al dertig jaar aan de macht was.  Abtara is het knooppunt van treinverbindingen in het land waar veel spoorwegwerkers wonen.

Hier is ook de ondergrondse vakbeweging Sudanese Professionals Association begonnen ­tegen het regime van Bashir, die zich nu richt tegen de Militaire Overgangsraad van generaals. ­Deze raad wil de macht niet uit handen geven.

Lees ook:

Betogers in Soedan zijn vastbesloten om te blijven protesteren: ‘Onderdrukking heeft ons niet dom gemaakt’

Sinds begin deze maand bivakkeren Soedanezen op een plein in Khartoem. Ze demonstreren tegen het militaire bewind. ‘Ik wil kunnen zeggen dat ik meehielp het regime te beëindigen.’

Soedanese coupleider treedt terug: ‘Het leger heeft geen enkele ambitie om aan de macht te blijven’

De legertop die dictator Omar Al Bashir afzette en een staatsgreep afkondigde, zegt maar kort aan de macht te willen blijven nu de volksopstand zich tegen de generaals keert. Defensieminister Awad ibn Ouf maakte alvast bekend terug te zullen treden als leider van de coup.

Deel dit artikel

Het is hun overdadige aanwezigheid. Ik heb het gevoel dat we zijn omsingeld.

El Zahraa Ibrahim

De RSF-militie en het leger halen hun legitimiteit uit de aanwezigheid van
de demonstranten

Mohamed Almustafa, socioloog