Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

In ieder mens huist een Neanderthaler

Home

Joep Engels

Een model van een Neanderthaler in moderne kleding. © Holger Neumann/Neanderthal Museum

De Neanderthaler is al lang uitgestorven, maar zijn genen leven nog voort. Het DNA van de moderne mens bestaat voor 2 procent uit genetisch materiaal dat hij heeft geërfd van zijn prehistorische neef. Daar zitten genen tussen die de kwaliteit van huid en haar regelen. Andere veroorzaken diabetes of autoimmuunziektes. En wie moeite heeft om te stoppen met roken, kan dat wel eens te danken hebben aan een genetische afwijking van de Neanderthaler.

Het was bekend dat de Neanderthaler en homo sapiens bij hun ontmoetingen - veertig- tot tachtigduizend jaar geleden - niet alleen hebben gevochten, maar ook nakomelingen hebben verwekt. Daar waren incidenteel ook sporen van gevonden in het moderne humane genoom. Maar vandaag presenteren wetenschappers in Nature en Science voor het eerst een totaalvergelijking van de beide genetische codes.

Dat kunnen ze omdat eind vorig jaar het complete genoom van een Neanderthaler werd onthuld. Die volledige code legden de onderzoekers naast het DNA van een duizendtal moderne mensen. Veelal Europeanen, maar ook Oost-Aziaten - wier voorouders iets minder contact met Neanderthalers hebben gehad - en mensen uit Zuidelijk Afrika die geen spoortje Neanderthal in hun lijf hebben.

Voordeel
Uit die vergelijking bleek dat 20 procent van het Neanderthaler DNA ergens, bij iemand, is overgeleverd. En gemiddeld komt dus 2 procent van het genoom van een hedendaagse mens uit die erfenis. Op de een of andere manier moeten die restanten hun voordeel hebben geboden.

Voor een deel is dat duidelijk. Met het gen van de Neanderthaler voor een dikkere huid en steviger haar was de homo sapiens beter ingericht op het koude klimaat in Europa. Maar over die ziekteverwekkers moeten ze speculeren. Wellicht werken die oude genen niet goed samen met de moderne.

De wetenschappers zijn echt verrast door de 'woestijnen' die ze aantroffen, gebieden in het moderne DNA waar bijna niets van de Neanderthaler te vinden was. In de genen voor de zaadballen met name, en op het X-chromosoom.

Soortenscheiding
Dat moet volgens de onderzoekers iets met de vruchtbaarheid te maken hebben. Ze herkennen dit patroon van hybride dieren. Verschillende soorten kunnen soms nog wel paren, maar het nageslacht is vaak onvruchtbaar. Zoals bij muilezels.

Kennelijk was het evolutionaire gat tussen de homo sapiens en de Neanderthaler - zo'n half miljoen jaar - zo groot dat ze op het randje zaten van soortenscheiding: hun 'gemengde' nakomelingen waren net wel of net niet vruchtbaar. Ergo: als de homo sapiens iets later aan zijn grote uittocht uit Afrika was begonnen, was er helemaal niets meer van de Neanderthaler overgebleven.

Lees verder na de advertentie

 
Met het gen van de Neanderthaler voor een dikkere huid en steviger haar was de homo sapiens beter ingericht op het koude klimaat in Europa

Deel dit artikel