Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

In het bos bij Amelisweerd bloeit oud verzet weer op

Home

MAAIKE HOMAN

NAtuurbehoud | Utrecht strijdt opnieuw voor behoud van het bos bij landgoed Amelisweerd. Ging het ruim dertig jaar geleden om de aanleg van de A27 dwars door het gebied, nu gaat om het de verbreding van deze rijksweg.

Achter in de schuur van Hanneke Nooij (55) ligt nog een spandoek dat haar kinderen in 2008 maakten: "Dieren, mensen en een kraai, houden niet van autolawaai". Het was gemaakt voor de demonstratie tegen de verbreding van de A27. Toen nog een idee, nu een feit.

Deze rijksweg aan de zuidoostkant van Utrecht loopt als een rode draad door het leven van Nooij. Zondag gaat het spandoek weer mee. Dan wordt opnieuw een manifestatie bij station Utrecht Lunetten gehouden tegen de verbreding van de A27. Vorige maand presenteerde het ministerie van verkeer en waterstaat het langverwachte Ontwerp Tracébesluit. Tot eind deze maand kan iedereen reageren. Het ontwerp van de verbreding kan dan eventueel nog aangepast worden. Maar dat er rijbanen bijkomen staat vast, tot ongenoegen van actiegroepen, milieuorganisaties en het college van burgemeester en wethouders.

In 2026 moet de snelweg aan beide kanten maximaal 15 meter verbreed zijn voor een "goede doorstroming voor de toekomst" en voor "verkeer dat veilig kan rijden", vindt het ministerie van infrastructuur en milieu. Om de 'bak bij Amelisweerd', zoals dit stuk snelweg heet, te kunnen verbreden, moet een strook bomen worden gekapt. Het gaat om bomen van 40 meter hoog, sommige honderden jaren oud. En net dat stuk bos dat dankzij acties van de Vrienden van Amelisweerd in 1980 gespaard kon blijven.

"Nu pakken ze het alsnog af. Dan denk je toch: waar eindigt dit?", zegt Bea Groen (60). Zij is actief in de Vrienden van Amelisweerd en schrijver van een boek over het gebied. Samen met andere actiegroepen als 'Laat Lunetten Niet Stikken' en 'Kracht van Utrecht' hebben de 'Vrienden' zich verenigd in de Stichting Kerngroep Ring Utrecht die de verbreding wil tegenhouden.

In Utrecht roept de strijd om Amelisweerd uit de jaren tachtig levendige herinneren op. "Als ik de beelden van toen zie, raak ik nog altijd geëmotioneerd", vertelt Rob Vleeming (55), thuis aan zijn eettafel.

Hij organiseerde tien jaar lang het nadrukkelijk als geweldloos bedoelde verzet tegen de aanleg van de snelweg, zette demonstraties en acties op en bedacht leuzen als 'Waar een wil is geen weg' en 'De beuk er in'. Ook Nooij herinnert zich nog het verzet in de stad en de strijdlust.

Een strijd die ruim elf jaar duurde en bij toeval begon toen een planologiestudent in 1970 de plannen voor de aanleg van de A27 ontdekte. Een werkgroep, bestaande uit hoogopgeleide Utrechters (de voorloper van de Vrienden van Amelisweerd) werd opgericht. Dankzij 40.000 handtekeningen en uitvoerige gesprekken met de gemeenteraad en het Rijk zorgde de werkgroep ervoor dat de weg naar de rand van het bos is verschoven. Een kleine overwinning, want alsnog moesten er 600 bomen wijken voor het asfalt. In de woorden van de toenmalige minister van verkeer en waterstaat Hedrik Jan Zeevalking (D66) "een rij struiken".

Grimmige acties

Het opzetten van een tentenkamp in het bos werd Vleemings laatste actie. Hij bewoonde er zelf ook een boomhut: "Met deurbel, toilet en brievenbus", grinnikt hij. Over het sentiment van toen zegt hij: "Iedereen wilde het bos behouden." Ook de gemeente, die in 1975 nog het bestemmingsplan goedkeurde, wilde dat de werkzaamheden werden stilgelegd en pleitte voor een alternatief. Toen de dreiging van de kap boven het bos bleef hangen, werden de acties grimmiger en ketenden actievoerders zich onder meer vast aan bomen.

Terwijl een kort geding tegen de kap nog liep drukten bulldozers op 24 september 1982 in een paar uur tijd de bomen om, waarbij actievoerders met krachtige hand door de ME werden verwijderd. De 'slag om Amelisweerd' bleek verloren. Op oude televisiebeelden spreken actievoerders en omwonenden van 'chaos' en 'ravage', 'alsof er een natuurramp heeft plaatsgevonden'. Nooij: "Ineens was daar een leeg bos."

De geschiedenis herhaalt zich nu, zegt Jos Kloppenborg (61). Hij is sinds de oprichting betrokken bij de Vrienden van Amelisweerd. Samen met Bea Groen geeft hij op een zonnige zondagochtend een rondleiding over het landgoed. Groen laat een foto zien die ze onlangs nam. "Als de verbreding komt, zal deze ree op het asfalt staan en niet meer in het bos." De bomen zijn ook een thuis voor vossen, eekhoorns en beschermde dieren als vleermuizen. Vogels voeren het hoogste woord. Alleen het geraas van de auto's over de snelweg verstoort hun liederen. Kloppenborg: "Opnieuw dreigen er vele honderden bomen te sneuvelen voor een plak asfalt. En dat voor een volkomen onnodige verbreding. Besteed die 1200 miljoen euro maar anders."

De vraag is wat de actievoerders nog kunnen doen. Bijgestaan door juristen werkt de Stichting Kerngroep Ring Utrecht nog aan een zienswijze. De een is optimistischer over de uitkomst dan de ander. Allen richten hun hoop op de landelijke politiek, met name regeringspartij PvdA.

"We moeten hen ervan overtuigen dat we een grote maatschappelijke fout begaan als we nu geen streep door het project trekken", aldus John Buitink van de kerngroep. Hij zet zich sinds 2008 met name in tegen de geluids- en luchtvervuiling in Lunetten die de verbreding volgens hem met zich mee zal brengen.

Mobiliteitsbeleid

De lijst van argumenten tegen de verbreding is lang. Een belangrijke steun in de rug noemt de actiegroep het recente rapport van het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving over het mobiliteitsbeleid in Nederland. Volgens de onderzoekers neemt de noodzaak af om snelwegen aan te leggen en te verbreden, omdat het verkeer minder groeit en er al veel is aangelegd.

Ook het college van burgemeester en wethouders in Utrecht wil een zienswijze indienen. In het concept staat: "Wij zijn niet overtuigd van de verkeerskundige noodzaak (...) Ook niet na lezing van alle rapporten. (...) Wij houden in onze zienswijze rekening met de diepgaande weerstand in de stad tegen de voorgenomen verbreding van de A27, met name ter hoogte van landgoed Amelisweerd."

Het college wijst erop dat minister Schultz "de verwachting heeft uitgesproken dat binnen 20 jaar alle auto's op de Nederlandse wegen zelfrijdend zijn. Uit studies blijkt dat de filedruk met 30 procent afneemt als 10 procent van de automobilisten automatisch rijdt." In dat geval kan de ruim 1 miljard euro volgens het college "beter aan andere doeleinden worden besteed".

De actievoerders hopen dat er zondag duizenden mensen naar de manifestatie komen. Hanneke Nooij vreest dat acties echter weinig zullen uithalen. "Toch blijf ik mij inzetten voor behoud van Amelisweerd." Groen: "Wij houden vol. Hopelijk kunnen onze argumenten het plan van de verbreding onderuit halen."

Deel dit artikel