Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

In de schaduw van de reclame

Home

KRISTEL VAN TEEFFELEN

Kunstenaars vertellen in de serie De Schepping hoe hun werk tot stand komt. Vandaag componist Dennis Braunsdorf over de muziek die hij maakt voor de commercial van Porsche: 'Je moet onder tijdsdruk creatief kunnen zijn.'

Muziek die bombastisch, episch, luxe en modern tegelijk is. Componist Dennis Braunsdorf (25) draait er zijn hand niet voor om. Eigenlijk willen de meeste dure automerken hetzelfde uitstralen in hun tv-commercial. Ook nu is dat het geval bij Porsche. "Muziek moet een emotie overbrengen", zegt Braunsdorf. "Ook in een reclame. Soms om het beeld te versterken en soms omdat het beeld een bepaalde emotie niet kan uiten."

Braunsdorf kreeg de beelden van de commercial van Porsche, straks te zien op de Chinese televisie, al opgestuurd. Een autoreclame zoals je die vaak ziet: de Porsche in een straal licht, rijdend - eerder scheurend - over een weg. Hier en daar is er het geluid van een motor onder gemonteerd. Braunsdorfs opdracht: de stilte opvullen.

"Het is prettig om al een complete commercial te krijgen. Daardoor heb ik een heel exact tijdslot. Je kunt uit een compositie niet zomaar een seconde weghalen. Muziek is muziek omdat het logisch in de tijd is. Niet elke editor van een commercial houdt daar rekening mee. Ik heb wel eens gehad dat de reclame opeens zeventien seconden duurde in plaats van de vijftien seconden die ik had gemaakt. Het heeft me twee dagen gekost om dat op te lossen. En dat is echt geen componistentik. Je hoort als leek ook dat het niet klopt.

"De opdracht van Porsche is redelijk eenvoudig. Ik heb voorbeeldmuziek gekregen, zoals meestal gebeurt bij reclames. We noemen dat een 'temp'. Ik luister dan goed naar de klanken en hoe de muziek is opgebouwd en maak er iets eigens van.

"Een temp is vooral handig als communicatiemiddel. Ik weet dan ongeveer wat de klant wil hebben. Bij muziek praat je snel langs elkaar heen, want iedereen interpreteert het anders. Voor jou kan iets romantisch klinken, voor mij kan datzelfde stuk kitsch zijn.

"Het gevaar is wel dat een klant verliefd wordt op de temp. Niets wat je doet, is dan goed genoeg. Bovendien kan het je wat beperken in je vrijheid als componist. Dat is de uitdaging: er creatief gezien wel je eigen ding van maken. Het moet uiteindelijk mijn handtekening krijgen. Waarom zouden ze me anders inhuren?"

Als Braunsdorf niet tussen de muzikanten in de studio zit, werkt hij vanuit zijn kantoor in Hilversum. Niets meer dan een ruimte met een computer, een piano en goede boxen. De zonneschermen voor de ramen heeft hij naar beneden gerold. "Anders wordt het hier bloedheet."

In deze ruimte zit de jonge componist te zwoegen. Letterlijk. Want hoewel het simpel klinkt - naar een temp luisteren, een eigen draai eraan geven en klaar is de commercial - is het maken van reclamemuziek meer dan dat. "Het gaat om korte fragmenten. Voor Porsche een van vijftien, een van dertig en een van 45 seconden. Dat betekent dat je meteen naar de climax moet. Dat is heel intensief om te maken. Er is geen intro, je maakt meteen het refrein. Dat doet iets met je, het is vermoeiend.

"Ik zit niet alleen maar achter de computer. Soms ben ik ook gewoon bezig met pen en papier. Bijvoorbeeld in de tram, nadat ik naar het Concertgebouw ben geweest en er inspiratie heb opgedaan. Of ik probeer wat uit op de piano. Dan begin ik met een paar noten, speel een melodie, en werk dat langzaam uit.

"Ik heb vijftien jaar pianoles gehad. Maar ik studeer nog en daardoor heb ik niet veel tijd om te spelen. Ik laat het inspelen van muziek dan ook liever over aan anderen, vaak mensen van het conservatorium in Amsterdam. Zij zijn technisch veel beter dan ik. Ook de expressiviteit in de muziek leggen lukt me niet altijd.

"Het is belangrijk dat je jezelf goed kent als componist. Als je vijf uur achter elkaar bezig bent met een stuk, dan hoor je niet meer of het goed is of niet. Iets kan heel logisch in je hoofd klinken, maar dat helemaal niet zijn. Ook bij mij is het wel eens helemaal leeg. Dan moet ik gaan sporten, mijn lichaam moet actief worden. Als ik dan terugkom, zit ik weer vol ideeën. Dan luister ik weer naar de muziek en weet ik meteen wat er moet gebeuren.

"Alleen, het probleem is vaak dat je niet veel tijd krijgt. Voor Porsche, waarbij ik samenwerk met mijn collega Jan David, hebben we drie dagen. Je moet onder tijdsdruk creatief kunnen zijn. Niet iedereen is er geschikt voor. Ik ben er inmiddels achter dat ik dat kan."

Braunsdorf, geboren en getogen in Duitsland, kwam 4,5 jaar geleden naar Nederland voor een opleiding aan de Hogeschool voor Kunsten in Utrecht. Volgens hem een van de weinige opleidingen die het vak componeren en techniek onder één hoed scharen. "De combinatie is belangrijk. Technologie heeft heel veel invloed op het werk. Met de computer kun je geluiden creëren die in de natuur niet voorkomen. Maar dat moet je ook weer niet te romantisch zien. Ik prefereer een samenspel met instrumenten.

"Daarvoor ontwikkelde ik mijn eigen techniek. Ik laat muzikanten grotere frases inspelen, die ik later hergebruik. Je kunt het zien als potjes kleur van een schilder. Met die verschillende potjes probeer ik telkens andere kleuren te creëren.

"Ik werk veel met de strijkfamilie, een homogene groep die voor bijna alle emoties geschikt is. Het kan zowel lyrisch als donker klinken. Ik ben vooral weg van de cello. Dat instrument heeft meer potentie dan op het eerste gezicht lijkt. Briljant."

Braunsdorf klikt zijn computer aan. De lage tonen van een cello klinken in de ene film donker en dreigend: ze kondigen de aanwezigheid van de wolf aan waar Roodkapje bang voor is. Hetzelfde geluid krijgt in een commercial voor Playstation een heldhaftig karakter. Hoe dat komt? Braunsdorf: "Door de tonen er omheen. Maar dat niet alleen. Ook de beelden zorgen voor een hele andere emotie.

"Eigenlijk werk ik wat dat betreft heel traditioneel. Bepaalde beelden of personages geef ik een thema. Kijk naar de film 'Shark'. Als de haai eraan komt of in de buurt was, dan hoor je bepaalde muziek. Dat heb ik ook gedaan bij de wolf. Als de dreiging van zijn aanwezigheid er is, dan klinkt er bepaalde muziek. Maar als hij echt in beeld is, laat ik dat juist weg. Je moet je publiek namelijk ook niet te dom inschatten.

"Ik werk op die manier omdat het me beperkt. Er is zo veel mogelijk, het helpt me in het maken van keuzes. Daar heb ik nog weleens moeite mee. Het is ook een van de redenen dat ik niet goed met een blanco blad zou kunnen beginnen, zoals veel componisten doen. Ik heb een soort inkadering nodig. In mijn geval zijn dat beelden. Die bepalen hoe mijn muziek klinkt."

Dat geldt ook voor de filmmuziek die Braunsdorf maakt. Hij wisselt zijn werk in de reclamewereld graag af met werk in de filmindustrie. Het zijn projecten die langer duren en hem meer vrijheid geven als componist. Vorige maand leverde zijn werk in de film 'Rood' hem de Buma Award voor jong talent op.

"Je hebt mensen die alleen maar commercialmuziek maken. Ik hou van de combinatie met filmmuziek. Als ik 24 uur alleen maar reclamemuziek maak, dan zou ik een beetje gek worden. Het is een pittige scene, er wordt veel van je gevraagd.

"Bij een commercial sta je als componist nou eenmaal helemaal onderaan de ladder. Dat betekent dat ik niet altijd mijn eigen ding kan doen. Dat is bij films anders. De trend is dat de componist steeds meer vanaf het begin bij de productie betrokken is. Je kunt er veel meer creativiteit in kwijt, al is het maar omdat het niet zo gehaast is.

"Toch is het zo'n beetje vanzelf gegroeid dat ik een specialist in autoreclames ben. Dat vind ik niet erg, ze willen meestal dezelfde stijl. Dat is: in de commercial uitstralen dat ze het nieuwste van het nieuwste zijn. Wat overigens niet betekent dat je de nieuwste van de nieuwste muziek moet maken. Commercials zijn nooit een trendsetter. Toen de dubstep groot werd in 2008, hoorde je het nooit in een reclame. Toen de populariteit weer op de weg terug was, wilden allerlei autoreclames ineens dubstep."

Nog zo'n trend in de reclamewereld: het samenwerken met bekende artiesten. Braunsdorf legde het voor een reclame van Opel in Duitsland een keer af tegen Lena, de Duitse zangeres die in 2010 het Eurovisie Songfestival won. "Een bekende naam in Duitsland en zij kon meteen haar nieuwe track promoten. Als een merk dat wil en er ook het geld voor over heeft, kan ik daar niet tegenop. Natuurlijk, ik ben ook een artiest, alleen sta ik niet op het podium."

Zou Braunsdorf niet meer op de voorgrond willen werken? Waarschijnlijk zijn er maar weinig tv-kijkers die zich afvragen wie de muziek van een reclame heeft gemaakt. "Als je ervoor kiest om als componist commercialmuziek te maken, dan staat je muziek nou eenmaal niet op de voorgrond", zegt Braundorf. "De functie van muziek is de boodschap ondersteunen."

Deel dit artikel