Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Immigratie voedt gevoel onveiligheid

Home

NIELS MARKUS

Hoe kan het toch dat Nederland steeds veiliger wordt, maar mensen zich niet veiliger gaan voelen? 'Het is tijd voor een positiever verhaal van de overheid', zegt onderzoeker Eysink Smeets.

Rotterdammers zien hun toekomst steeds zonniger. Ze zijn tevreden met hun eigen leven en ze hebben vertrouwen in het gemeentebestuur. Niet voor niets kwam het hele college van b. en w. afgelopen week het 'wijkprofiel' presenteren. Daarin staat per wijk beschreven hoe die ervoor staat: fysiek, sociaal en qua veiligheid.

Heel Nederland is de afgelopen tien jaar veiliger geworden. De kiem daarvoor lag in Rotterdam, toen de inwoners de verloederde, onveilige stad spuugzat waren. Pim Fortuyn pikte dat sentiment op, waarna zijn Leefbaar Rotterdam veiligheid tot belangrijkste prioriteit verhief. In de wijken werden zogeheten stadsmariniers ingezet, de pakkans werd vergroot en draaideurcriminaliteit aangepakt. Al gauw nam het kabinet-Balkenende delen van de Rotterdamse veiligheidsaanpak over.

Ook de afgelopen twee jaar daalde de criminaliteit in Rotterdam, blijkt uit de wijkprofielen. Wat niet mee daalde, is het gevoel van onveiligheid van de inwoners. Dat nam iets toe. En ook landelijk neemt de ervaren onveiligheid niet zo hard af als de werkelijke onveiligheid. "Mensen hebben vaak het gevoel dat de veiligheid in de eigen buurt veel beter is dan die in Nederland als geheel", zegt Marnix Eysink Smeets, lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid van de Hogeschool Inholland. Hij onderzocht het fenomeen in Rotterdam.

Het Rotterdamse stadsbestuur voelde in 2002 precies aan waar de inwoners 'buikpijn' van hadden, waar zij zich diepgevoeld, echt zorgen over maakten, zegt Eysink Smeets. "Het beleid dat Rotterdam toen inzette, sloot naadloos aan op de buikpijn die breed werd gevoeld: wijdverbreide en voor iedereen zichtbare criminaliteit, overlast en verloedering, waaraan volgens velen al lang veel te weinig werd gedaan." Het gevolg: de veiligheidsbeleving nam sneller toe dan de werkelijke criminaliteit afnam. Eysink Smeets noemt het 'het Rotterdamse verhaal'.

De afgelopen jaren bleef het veiligheidsgevoel in Nederland stabiel. Nederlanders zagen criminaliteit ook niet meer als het grootste probleem van het land. En Rotterdammers beschrijven hun stad niet meer in probleemtermen, maar ze noemen die 'modern', 'dynamisch', of 'multicultureel'.

Waar krijgen mensen dan wel buikpijn van? Van de 'graaicultuur' bij banken, bijvoorbeeld. Minderheden hebben het gevoel dat zij gediscrimineerd worden, door de politie en op de arbeidsmarkt. En het afgelopen jaar zijn er twee zaken bijgekomen waar mensen zich flink zorgen over maken: terrorisme en immigratie. In korte tijd is een ruime meerderheid van de Nederlanders de komst van vluchtelingen gaan zien als het grootste probleem van het land. Die ontwikkelingen knagen aan de samenhang van de samenleving, en daarmee aan het veiligheidsgevoel, zegt Eysink Smeets.

Daarom, vindt de onderzoeker, moeten bestuurders de bakens verzetten. En Rotterdam heeft een 'nieuw Rotterdams verhaal' nodig, zegt hij, dat het liefst weer landelijk overgenomen wordt. "Een positiever verhaal. Dat niet alleen gaat over het verminderen van criminaliteit. Het moet ook de geborgenheid en het gevoel van rechtvaardigheid versterken." Verschillende groepen bij elkaar houden, dat wordt de belangrijkste klus van overheden, denkt Eysink Smeets, en dat vraagt om leiderschap van bestuurders.

Dat betekent voor de politie dat de focus niet meer uitsluitend moet liggen op het terugbrengen van het aantal delicten. Want het succes van de Rotterdamse criminaliteitsbestrijding is gek genoeg ook de oorzaak van het licht afnemende gevoel van veiligheid. "Beleid moet aansluiten op de dingen waar mensen echt buikpijn van hebben." Hard optreden tegen iets dat minder zichtbaar is voor de bevolking, kan het tegengestelde effect hebben. "Als de overheid uitgebreid communiceert over de aanpak van inbraken, terwijl er weinig inbraken zijn, dan kunnen mensen het idee krijgen: hier is iets niet pluis."

Deel dit artikel