Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Imam met groene preken

Home

Remco Andersen en Damascus

Het project ’De Groene Moskee’ wil moslims in Nederland milieubewust maken. In Damascus, Syrië, probeert imam Muhammad al-Yaqoubi hetzelfde, en dat maakt hem razend populair.

Zomaar op een vrijdag in december gebeurde er iets heel merkwaardigs in Syrië. In een poging de aanhoudende droogte op te lossen – het had al maanden niet geregend in het land – kwamen religieuze leiders samen en besloten om tijdens het vrijdaggebed God massaal te vragen zijn regen te doen neerdalen op het land. En zo geschiedde. In de nacht van vrijdag op zaterdag barstten de eerste buien los, en daarna regende, sneeuwde en stormde het ruim drie dagen in het land.

Tijdens het volgende vrijdaggebed grijpt sjeik Muhammad al-Yaqoubi, imam van een grote moskee in het centrum van de stad, de gelegenheid aan om zijn toehoorders uit te leggen hoe ze met water om moeten gaan. „De tijden zijn veranderd”, predikt hij vanaf zijn groen verlichte spreekstoel naar de honderden aanwezigen. „Het water is niet meer overvloedig zoals in de tijd van profeet Mohammed, vrede zij met hem. Iedere dag sterven mensen van de dorst. Verspil daarom niets: het water is een gift van God.” De menigte luistert met oprechte aandacht, de blik gericht op de predikant of een punt voor zich op de grond, sommigen zelfs met gefronste wenkbrauwen. Imam al-Yaqoubi is een begenadigd spreker.

De onderwerpkeuze is opmerkelijk: hoewel preken in Damasceense moskeeën de laatste jaren moderner worden, is de kans nog altijd groot dat een toevallige moskeebezoeker op vrijdag terechtkomt in een verhaal over de minutieuze uitvoering van koranische geboden of historische gebeurtenissen uit de islamitische geschiedenis.

Maar sjeik al-Yaqoubi is een uitzondering: de immens populaire imam, die vier talen spreekt en leeft van de wereldwijd succesvolle verkoop van zijn boeken en cd-sets met preken, staat bekend om de manier waarop hij de islam constant verbindt aan alledaagse vraagstukken. Hij behandelt onderwerpen variërend van correct internetgebruik – „Zoals alles heeft het internet een goede en een slechte kant” – tot de vraag hoe om te gaan met corrupte ambtenaren, of de oorzaken en gevolgen van de wereldwijde economische crisis. Allemaal op basis van de beginselen van de islam. Een van zijn favoriete onderwerpen: het milieu en alles wat daarmee te maken heeft.

„Onze maatschappij is veel religieuzer dan in het Westen, en als imam heb ik daardoor een invloedrijke positie”, zegt al-Yaqoubi. „Die kan ik verkeerd gebruiken, bijvoorbeeld voor politiek gewin, of om goed te doen.”

De toestand waarin Damascus verkeert, gaat al-Yaqoubi aan het hart, zegt hij. De stad is van het groene paradijs dat het decennia geleden was, veranderd in een zwaarvervuilde metropool waar de geur van Damasceense rozen plaats heeft gemaakt voor de stank van diesel, en vanuit al-Yaqoubi’s appartement op een heuvel aan de rand van de stad wordt het uitzicht nu belemmerd door een enorme smogwolk.

„Er is een grote kloof tussen de islamitische principes wat betreft omgang met de natuur, en het gedrag van moslims vandaag”, legt al-Yaqoubi uit. „Mohammed gebruikte duurzame en natuurlijke materialen: zijn borden waren van hout en zijn bekers van klei. Tegenwoordig is alles plastic.”

De islam is duidelijk in hoe de mens met zijn omgeving om moet gaan, zegt al-Yaqoubi: alles op aarde is geschapen door God en slechts aan de mens gegeven in bruikleen, en een goede moslim gebruikt niet meer natuurlijke hulpbronnen dan strikt noodzakelijk, zodat er nog wat overblijft voor de mensen na hem. „Wij hebben niet het recht om iets te vernietigen.”

En dat geldt ook voor de schaarse voorraad water in Syrië. In het verleden heeft de milieubewuste sjeik al onderwerpen behandeld zoals luchtvervuiling en de Syrische gewoonte om lege blikjes, flesjes en zakjes daar neer te gooien waar je op dat moment bent, maar al-Yaqoubi spiegelt zijn preken graag aan de actualiteit.

Vandaag gaat het in de moskee over waterbesparing. Dat doet hij met statistieken, gezond verstand en het gebruik van koranversen en overleveringen uit het leven van Mohammed, die een leidraad voor het leven van iedere moslim vormen. „Op een dag zag Mohammed zijn kameraad Saad bin abi Waqaas zich wassen bij een rivier”, verhaalt al-Yaqoubi , „waarbij hij kwistig het water alle kanten opspatte. Mohammed stopte hem, en deed voor hoe je jezelf wast zonder dat je ook maar een druppel te veel gebruikt. ’Want’, zei Mohammed, ’zelfs als je bij een rivier bent moet je zuinig zijn’.” „En denk erom”, waarschuwt de imam. „Je hebt de religieuze plicht als moslim om de profeet Mohammed te volgen.”

Dat argument maakt altijd indruk. Op weg naar buiten blijkt dat veel moskeegangers al-Yaqoubi’s preek niet zomaar wegwuiven. Ze zeggen nooit eerder echt stil te hebben gestaan bij economisch watergebruik. Je kunt je afvragen hoe lang de goede voornemens blijven hangen, maar men is in ieder geval aan het denken gezet: de een belooft plechtig om minder uitbundig zijn auto te wassen, de ander gaat voortaan wat behoedzamer te werk bij de afwas. Een jonge twintiger geeft met een verontschuldigende lach toe dat hij graag erg lang onder de douche staat, maar dat voortaan zal beperken tot vijf minuten – al gaat al-Yaqoubi’s suggestie dat wassen met een pannetje ook voldoende is hem wat ver.

Al-Yaqoubi is zich uitstekend bewust van zijn eigen positie en de impact die zijn woorden hebben. Religieuze argumenten werken, zegt hij zonder er veel doekjes om te winden, omdat de groep die er gevoelig voor is nou net de groep is die het meest vervuilt. „Mensen die hoogopgeleid zijn, kun je op ethische argumenten overtuigen, of die nou met God te maken hebben of niet”, zegt al-Yaqoubi. „Maar mensen die geen goede opleiding hebben genoten, zijn gevoeliger voor de logica van beloning voor goede daden, en straf voor slechte daden. En zij zijn degenen die de meeste rotzooi maken.”

Hoe het ook zij, al-Yaqoubi’s moskee zit iedere vrijdag tjokvol – als de imam niet in Zweden, Groot-Brittannië, Zuid-Afrika of Amerika is om het woord te verkondigen. Al-Yaqoubi zelf krijgt veel positieve reacties, maar vreest dat er nog een lange weg te gaan is voordat de Syrische samenleving verantwoord omgaat met het milieu.

Maar inmiddels beginnen ook andere predikers in het land – zoals een radio-imam in Damascus en een bekende sjeik in Aleppo – al-Yaqoubi’s preken over te nemen. En dat is maar goed ook, zegt een van de moskeebezoekers deze vrijdag: „want één imam is niet genoeg voor echte verandering.”

Lees verder na de advertentie
Sjeik al-Yaqoubi verbindt de islam constant aan alledaagse vraagstukken. Milieu is daarbij een van zijn favoriete onderwerpen. (REMCO ANDERSEN)

Deel dit artikel