Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

IK WORDT NIET GOED VAN SPELLING-FETISJISTEN

Home

JAAP DE BERG

Streven, september, ¿ 15 (020 - 679 82 07).

Vanwaar hun opwinding? Een interessante verklaring biedt de Vlaamse taalkundige Boris Mets in het maandblad Streven. Ze komt, losjes samengevat, hierop neer. Gemier over de spelling is een hebbelijkheid van een elite die graag simpeltjes onderscheid maakt tussen 'dommen en slimmen, ordelijken en slordigen, gecultiveerden en barbaren'. Haar argument dat spelfouten de communicatie in het honderd sturen, houdt zelden steek. Een zin als 'ik wordt twintig' is alleszins leesbaar. Toch hebben velen, ook buiten het onderwijs, de neiging om een zinvolle tekst wegens zo'n kleinigheidje af te schieten.

De Vlaamse regering, “die in een advertentie in De Standaard een dt-fout maakte, bood de dag erna haar excuses aan de lezers aan”. “Opmerkelijk dat een overheid die zich voor zoveel zaken zou kunnen verontschuldigen, juist daar werk van maakt.”

Kortom, concludeert Mets, het probleem zit 'm niet in de spelling, maar in de manier waarop een zogenaamde elite ermee omgaat. Nauwkeuriger: in haar paternalistisch-moralistische bejegening van taalgenoten die de officiële regeltjes overtreden. Niet dat Mets die regeltjs afgeschaft wil zien. Wat hij wel bepleit, is “een volwassen houding tegenover spelling en taalnormen in het algemeen.”

“Ons tolerantiedenken moet uitgebreid worden naar de spelling. Of om de sociolinguïst Kas Deprez te parafraseren: hoe kunnen wij ooit verdragen dat iemand Marokkaan is in België als we nog niet kunnen verdragen dat iemand ik wordt schrijft?”

ROMEINSE GERUCHTEN EN HET MONSTER VAN LOCH NESS

Vincenzo Gioacchino Pecci was bijna 68, toen hij in 1878 paus Leo XIII werd. Hij oogde zwak en misschien ook wel ziek en misselijk. Menigeen verwachtte dat hij de heilige stoel spoedig in verticale richting zou verlaten. Toch hield hij het er 25 jaar uit en toen hij in 1903 overleed, herdachten zijn kerkgenoten hem als een voortreffelijk opperherder.

Een verwijzing naar deze taaie volhouder ontbreekt in enkele artikelen waarmee het Franse weekblad L'Express tot in het Vaticaan de aandacht heeft getrokken. 'Moet Johannes Paulus II aftreden?', vroeg de cover in forse letters. Het blad wekte de indruk dat daar ook in Rome serieus over wordt gedacht. De paus zou zelfs - volgens zekere vaticanologen - zijn mogelijk aftreden al tot in bijzonderheden hebben voorbereid.

Te oordelen naar het medisch dossier dat L'Express etaleerde, moet de 76-jarige kerkvorst - die gisteren, op zijn 73e buitenlandse reis, in Hongarije aankwam - nagenoeg aan het eind van zijn Latijn zijn. Vier jaar geleden onderging hij een zware darmoperatie. In 1993 brak hij zijn schouder, in 1994 zijn heup. Vorig jaar, met kerst, moest hij zijn Urbi-et-Orbi-toespraak afbreken. Dit jaar ontregelden kwalen meermalen het pauselijk programma, laatstelijk in augustus, toen hij naar het ziekenhuis moest voor wat achteraf een routine-onderzoek werd genoemd. De paus is, wist L'Express verder, aan één oor doof. Zijn linkerhand trilt voortdurend. Bezoekers valt zo nu en dan een zekere afwezigheid op.

Zoals het een voortvarend weekblad betaamt, schetste L'Express maar meteen de strijd rondom de heilige stoel die na de abdicatie zal losbranden. Nu al vormt zich een alliantie van hervormingsgezinde kardinalen, begerig om de dialoog met andere godsdiensten te intensiveren en de Romeinse curie enigermate te kortwieken. Tegenover zich vindt ze uiteraard een conservatieve factie. Beide partijen hebben hun kandidaten voor de opvolging al achter de hand. L'Express portretteert er zes, voorop de progressief geachte Martini, kardinaal van Milaan, en de diplomaat kardinaal Sodano, die zich in Chili inspande om de kerkelijke opposanten van generaal Pinochet te beteugelen.

Een paar dagen na de verschijning van L'Express berichtte de Londense Times dat de paus niet over terugtreding peinst. Een woordvoerder van het Vaticaan vergeleek de verhalen daarover met het monster van Loch Ness. “Ook dat bestaat niet, maar zo nu en dan verschijnt er toch iemand die zweert dat-ie 't gezien heeft.” Johannes Paulus II zou zijn kerk per se het volgende millennium willen binnenleiden. Wellicht om de geloofwaardigheid van het dementi te beklemtonen, voegde The Times eraan toe dat vrijwillige troonsafstand onder pausen niet is voorgekomen sinds 1294.

HET FRANS HEEFT ER EEN WOORD VOOR: AVIOLICIDE

De kwetsbaarheid van de ouderdom hield deze week ook The Economist en Le Point bezig. Het Britse weekblad toonde zich begaan met de Chinezen, de Russen en de Indonesiërs, die allen geregeerd worden door bejaarde patiënten. In een ijzingwekkende cover story belichtte Le Point een nationaal schandaal: het lot van duizenden hulpbehoevende bejaarden die door hebzuchtige familieleden en zogenaamde verzorgers of verplegers gekoeioneerd, genept, en vooral bestolen en beroofd worden, soms van alles behalve het bed waar ze niet uit kunnen komen. Afpersing vergat ik nog. Voor wat kan gebeuren als het geld op is, hebben Franse artsen de term aviolicide bedacht: 'moord op een grootouder'.

Ook scharrelaars uit de financiële sector hebben hier een markt ontdekt. Zo proberen sommige banken grijsaards van boven de 90 nog een pensioenspaarplan aan te smeren. Particuliere bejaardentehuizen strijken subsidies op voor cliënten die ze laten verkommeren. Gesubsidieerd worden in Frankrijk ook organisaties die het voogdijschap voor alleenstaande bejaarden op zich nemen. De 'voogden' in dienst van deze organisaties bieden evenmin altijd waar voor hun geld. Sommigen zien kans om subsidie te blijven innen voor cliënten die al op het kerkhof liggen.

Bejaarden geld en goed af te troggelen lijkt wel een gewoonte te zijn geworden, constateert een oud-hoogleraar in de geriatrie. “Er wordt terecht schande gesproken van mishandeling van kinderen”, vult een andere medicus in L'Express aan, “maar zodra een mens boven de tachtig is, kraait er geen haan naar.”

Deel dit artikel