Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ik twijfel niet meer aan Gods bestaan

Home

INTERVIEW EMIEL HAKKENES

Hij overwon zijn twijfel en hervond het christelijk geloof. De boeken die Reinier Sonneveld sindsdien schrijft, zijn bestsellers in hun genre. 'Ik vertel mensen hoe zij in elkaar zitten.'

Over de belangstelling voor zijn werk klaagt theoloog Reinier Sonneveld niet. Hij schreef een handvol populair-theologische boeken, waarvan hij 200.000 exemplaren verkocht. Dit voorjaar verscheen 'De stilte van God'. Sonneveld (1978) studeerde aan de vrijgemaakt-gereformeerde theologische universiteit in Kampen en behoudende protestanten lijken ook zijn doelgroep. Met zijn jongste boek drukt hij hun op het hart: twijfelen aan God is niks om je voor te schamen.

Met al die verkochte boeken moet iedereen van orthodoxen huize wel een werk van u in de kast hebben. Toch?

"Haha. Ik ben van huis uit vrijgemaakt-gereformeerd, maar mijn publiek is meer de midden-orthodoxie van de Protestantse Kerk in Nederland. Daar kan ik nog veel mensen bereiken, de PKN heeft iets van vier miljoen leden."

Optimisten houden het op twee miljoen...

"Echt? Zo weinig? Nee, dat meen je niet."

In zijn Utrechtse bovenwoning serveert Sonneveld een glas water. Hij neemt een boterham en zakt daarna onderuit op de versleten lederen driezitsbank. Voor de theoloog is geloven 'nog steeds niet vanzelfsprekend', meldt de achterflap van zijn boek. Na zijn vrijgemaakte opvoeding en theologiestudie raakte Sonneveld vervreemd van het christelijk geloof. Maar hij vond de weg terug. Sindsdien schrijft hij en houdt hij voordrachten, genoeg om van te kunnen leven.

Wanneer raakte u uw geloof kwijt?

"In de loop van mijn studententijd. Ik ben opgegroeid in Rotterdam en Delft in een veilig vrijgemaakt nest. Ik was een heel serieus jongetje. Ik heb een nacht flink gebeden voor een antwoord op de vraag welke studie ik moest doen. 's Ochtends werd ik wakker met een helder idee: theologie. Dat was een sterk, diep gevoel. Ik ben heel naïef aan die studie begonnen. Maar langzaam veranderde mijn wereldbeeld. Ook ongelovigen bleken een immense wijsheid te bezitten. Dat verraste én verwarde me.

"Wat mijn geloofstwijfel versterkte: ik merkte hoezeer sommige mensen lijden in het leven. Een buurvrouw van ons studentenhuis werd door haar man mishandeld. We zochten manieren om haar te helpen, maar kwamen niet verder dan voorlichtingsfolders ophangen in het trappenhuis. Ik dacht: waarom grijpt God hier niet in? Interesseert het hem niet?

"En dan was er nog die jongen die ik tijdens een evangelisatieactie had ontmoet. Hij wilde wel mee naar de kerk. Maar na drie keer bleef hij liever thuis. Ik begreep dat. Want, realiseerde ik me: mijzelf deed de kerkdienst ook niets.

"Ik kon niet meer in God geloven. Ik heb erom gehuild, snapte mijn wereld niet meer. En, ik had andere mensen geen hoop meer te bieden, kon niet meer tegen ze zeggen: 'Het komt goed, er is een god die van je houdt'."

Was er geen spoortje geloof meer over?

"Toch wel. Drie jaar lang kwam ik niet in de kerk. Ik schreef me uit. Het was nodig de band door te snijden. Maar terwijl ik de opzeggingsbrief schreef, dacht ik: en tóch geloof ik. Vanaf toen heb ik God op een nieuwe manier leren kennen. Ik begon een intellectuele zoektocht, las veel over godsbewijzen. En ik ervoer wondertjes. Op een zondag ging ik eens met de ouders van mijn vriendin naar de kerk. Eén liedje uit de dienst bleef maar in mijn hoofd hangen. Tegen een vriend zei ik: als ik dat liedje wéér tegenkom, is dat een teken. Toen ik een tijdje later over straat liep, raapte ik een papiertje op. Op dit briefje stond de tekst van het liedje in mijn hoofd. Ik voelde mij betrapt. De dingen vielen op hun plek."

Had God dat briefje neergelegd volgens u?

"Ik ervoer dat God naar mij knipoogde. Maar het oprapen van zo'n briefje is een onderdeeltje van een complex proces. God werkt via omwegen, hij zorgt ervoor dat iemand dat briefje laat vallen."

Vol van zijn hervonden geloof begon Sonneveld te schrijven: persoonlijke gedachten, overwegingen, 'leeservaringen'. Een eerste bundel verkocht tienduizend exemplaren. "Ik gebruik geen jargon", zegt hij. "En ik maak onverwachte denkstappen. Door afstand te houden van de theologische taal bied ik mensen erkenning voor de afstand die zij soms ervaren tot de kerk. Die afstand heb ik zelf ook ervaren. Ik vertel mensen hoe zij in elkaar zitten."

Is uw boek bedoeld om mensen te overtuigen van het christelijk geloof?

"Het is geen apologie. Ik zoek verklaringen voor het geloof. Het moet een unique selling point hebben, anders was het niet zo succesvol."

Toch voert u allerlei argumenten aan waarom het christelijk geloof zo goed is.

"Nou, in een hoofdstuk bespreek ik de vraag waarom mensen eigenlijk geloven. Ik geef daar zeventien mogelijke antwoorden op."

Zijn de voorbeelden in uw boek van de verdiensten van het christendom wel zo gelukkig? De afschaffing van de slavernij schrijft u aan het christendom toe. Terwijl de slavernij christelijk gelegitimeerd werd.

"Goed, de kerk is niet de hemel op aarde. Op dit punt heeft de kerk niet volgens haar eigen verhaal geleefd. Dat is absurd. Maar de grote jongens van de abolitionistische beweging waren christen. Het probleem is: de kerk bepaalt vaak het beeld van het christendom. Quelle horreur! Maar wie zo'n hoog ideaal heeft als Jezus, loopt het risico daarin te falen. Mensen zeggen tegen mij: Jezus vind ik een toffe peer, maar de christenen maken er zo'n zootje van. Dan antwoord ik: zeker, maar ken jij stromingen of bewegingen die het veel beter doen?

"Ik kies voor het christendom. Dat reken ik niet af op haar prestaties. Het christendom is gewoon waar, ik twijfel niet meer aan Gods bestaan. Of je het nu merkt of niet, God is met iedereen bezig. Ook met felle atheïsten, die laat hij verkeerde godsbeelden aan de orde stellen."

Er was een passage in uw boek die kwetsend zou kunnen zijn voor sommige mensen.

"Oh ja, vertel eens? Ik heb geen clou."

U schrijft: '...of je kunt geen kinderen krijgen en dan valt je op dat Jezus ook altijd vrijgezel en kinderloos is gebleven, en je ziet daar een mogelijkheid om dichter bij God te komen'.

"Kwetsend? Ik denk dat het een troost kan zijn. Jezus heeft geleden wat wij lijden. Als je weet dat hij ondanks alle gemis en pijn dicht bij God bleef, kun je je daar aan spiegelen."

Is al het menselijke lijden te spiegelen aan Jezus?

"Ja. Maar niet alles in dezelfde mate. Jezus was bijvoorbeeld geen vrouw. Hij had geen menstruatie en hij baarde geen kinderen. Dat staat verder van hem af."

Jezus lachte volgens de Bijbel ook nooit...

"Er staat wel dat hij jubelde. En hij kwam op feesten met wijn. Reken maar dat daar gelachen werd."

Als Jezus volgens u wel lachte, terwijl dat nergens staat, hoe weet u dan zo zeker dat hij géén vrouw en kinderen had?

"Als hij een vrouw en kinderen had gehad, waren die heus wel beroemd geweest. Toch?"

We staan op en lopen naar de deur. Een stevige handdruk ten afscheid. Sonneveld glimlacht. "Adieu."

De volgende ochtend stuurt hij om 8 uur 14 een mail. 'Verdraaid, je had vrijwel gelijk met je ledenaantal van de PKN. Het ga je goed.'

'Een ongewoon gesprek met de duivel'
Als theoloog laat Reinier Sonneveld zich ideologisch moeilijk vastpinnen. Hij is van orthodox-protestantse komaf en studeerde aan de vrijgemaakt-gereformeerde theologische universiteit in Kampen. Maar zijn boek 'De stilte van God' bevat paragrafen met titels die eerder evangelisch-charismatisch aandoen: 'Wat zijn demonen eigenlijk?' of 'Een ongewoon gesprek met de duivel'. Sonneveld positioneert zichzelf juist meer in het midden van het protestantisme. Hij beschouwt zich als een leerling van de VU-hoogleraren Van de Beek en Van der Kooi.

Reinier Sonneveld: 'Ik bespreek waarom mensen geloven; daar geef ik zeventien mogelijke antwoorden op.'

Reinier Sonneveld: 'De stilte van God, waarom geloven moeilijk is'. Buijten & Schipperheijn Motief, Amsterdam. 384 blz, euro 17,90.

Deel dit artikel