Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ig-Nobelprijs voor onderzoek naar de ‘na-mensende’ aap die vrienden maakt

Home

Joep Engels

Een chimpansee krijgt het kerstdiner verpakt als cadeau op Tweede Kerstdag in Safaripark Beekse Bergen. © ANP

De Ig-Nobelprijzen 2018 zijn uitgereikt. Er viel weer veel te lachen - daar is deze wetenschapsprijs met een knipoog voor bedoeld - onder meer om de aap die mensen nabootst en om slingerende nierstenen. 

Aapjes kijken is voor veel mensen het hoogtepunt van hun bezoek aan de dierentuin. En het blijft vaak niet bij kijken, ze apen hun naaste verwanten ook na. En dat doen de apen ook. Zweedse onderzoekers ontdekten vorig jaar dat chimpansees net zo vaak het gedrag van hun publiek imiteren. Dat deden de apen heel bewust. Als ze zagen dat een mens hen nabootste, kopieerden zij dat gedrag op hun beurt.

Lees verder na de advertentie

De Zweden werden gisteravond in Boston beloond voor hun studie met de zogeheten Ig-Nobelprijs, de prijs die als motto heeft dat hij ‘mensen aan het lachen maakt en vervolgens tot nadenken stemt’. 

Van sommige prijswinnaars krijg je het idee dat ze al met een half oog naar Boston gluurden toen ze hun studie opzetten

De ontdekking dat chimpansees ‘na-mensen’ is immers niet alleen grappig. Hoewel nabootsen voor mens en dier de belangrijkste manier is om iets te leren, leek alleen de mens met zijn imitaties ook aan de groepsband te werken. Op de een of andere manier beseft ook de chimpansee dat hij met zijn gekke gedrag vriendschappen smeedt.

Achtbaan

Er viel genoeg te lachen en na te denken in Boston. Neem de studie of het zin heeft om mensen die vaak last hebben van nierstenen een ritje in een achtbaan te laten maken. Ja, dat heeft nut, concludeerden Amerikaanse artsen twee jaar geleden. De heftige krachten bespoedigen de doorloop van kleine steentjes zodat ze niet tot grotere, belemmerende brokken kunnen uitgroeien. Vooral als je in het achterste karretje gaat zitten: dan slingert meer dan de helft er spontaan doorheen.

Of het onderzoek naar de reinigende werking van speeksel. Veel mensen spugen op een vlek. Zelfs conservatoren in musea vertrouwen soms meer op hun eigen speeksel dan op moderne middelen. Maar waarom? Portugese chemici besloten het eens uit te zoeken en ontdekten dat er niet alleen een grond van waarheid in dit volksgebruik zit, maar ook wat spuug zo krachtig maakt. Dat biedt mogelijkheden voor een nieuwe generatie schoonmaakmiddelen, concluderen ze.

Stop, ik verveel me!

Maar van sommige prijswinnaars krijg je het idee dat ze al met een half oog naar Boston gluurden toen ze hun studie opzetten. Dan ga je onderzoeken hoeveel mensen de handleiding van een nieuw, complex apparaat lezen – bijna niemand, zo bleek. Of hoeveel mensen vloeken en tieren achter het stuur – een kwart, volgens eigen opgave.

Dergelijke oubolligheid kon het publiek in Boston ook bij deze 28ste editie niet deren. Traditiegetrouw gaven ook enkele winnaars van echte Nobelprijzen acte de présence om hun tegenhangers te feliciteren. En was er weer een achtjarig meisje dat de winnaars in hun dankwoorden onderbrak door telkens het podium op te lopen en luidkeels “Stop! Ik verveel me” te roepen.

In voorgaande jaren vielen Nederlandse onderzoekers regelmatig in de prijzen, bijvoorbeeld met een onderzoek naar het woordje ‘huh’, waarvan iedere taal een variant bleek te hebben. Dit jaar was er geen Nederlandse winnaar.

Andere prijswinnaars

Biologie: voor het bewijs dat wijnexperts al ruiken dat er één fruitvliegje in een glas wijn is gevallen.
Medisch onderwijs: voor de lessen die artsen leerden door bij zichzelf een darmkijkonderzoek uit te voeren (terwijl ze zaten).
Voeding: voor het bewijs dat de vroege mens niet uit hongersnood kannibaal werd (veel dieren hebben veel meer voedingswaarde).
Voortplantingsgeneeskunde: voor het idee dat je met een postzegelbandje om de penis kunt onderzoeken of een erectiestoornis een psychische achtergrond heeft (dan is het ’s ochtends geknapt).
Economie: voor het bewijs dat werknemers baat hebben bij een voodoo-popje om hun frustraties over hun tirannieke chef af te reageren.

Lees ook:

De mens is een dier, maar dieren zijn geen mensen

De natuur verdient respect, schrijft bioloog Jelle Reumer, maar niet omdat ze menselijk is - dat is ze niet. 'Zelfs met onze naaste verwanten, chimpansees en de bonobo’s, kunnen we helaas geen zinnig gesprek aanknopen. Het gevolg daarvan is dat we ieder diergedrag moeten interpreteren.  En vaak wordt er maar wat hineininterpretiert.'

Deel dit artikel

Van sommige prijswinnaars krijg je het idee dat ze al met een half oog naar Boston gluurden toen ze hun studie opzetten