Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Iets tussen Mascha en Freek

Home

JANN RUYTERS

Bremmer slaagt er prachtig in duidelijk te maken waarom we literatuur nodig hebben

Steeds meer romans gaan over schrijvers en lezers. De behoefte om op de eigen soort te reflecteren lijkt toe te nemen nu de positie van de literatuur in het gedrang is. En lezers lezen ook graag over lezers. Naast Ernest van der Kwasts 'De ijsmakers' en Yves Petry's 'Liefde bij wijze van spreken' verscheen deze winter ook 'De evolutie van een huwelijk', de tweede roman van Rebekka W.R. Bremmer; haar doorbraak naar een groter publiek, zo valt te hopen. Een boek dat zoals de titel belooft over de evolutie van een huwelijk gaat, maar eigenlijk over de evolutie van de fictie rond dat huwelijk, en hoe ieder daar anders in staat. Voor dat thema heeft de schrijfster de perfecte vorm gevonden - en een gewaagde: met zes verschillende vertellers en een door elkaar gehusselde chronologie.

Waar draait het om? Literatuurwetenschapster Masha is getrouwd met uitgever Bastiaan en heeft twee dochters, Molly Bloem en Anna K., voornamen die Masha's literaire inslag opzichtig verraden. Masha is een hartstochtelijke boekenwurm wier leven als lezer belangrijker schijnt dan haar echte leven. Dat echte leven wordt nu opgeschrikt door het bezoek van zwager Freek, een fotograaf die met zijn jonge Nieuw-Zeelandse vrouw Shannon en hun baby Deirdre komt logeren, omdat hij een tentoonstelling heeft in het fotomuseum in Amsterdam. Twintig jaar terug is er iets voorgevallen tussen Masha en Freek.

Wat precies wordt in delen onthuld. We springen van verteller naar verteller en van vandaag naar morgen, naar de afgelopen zomer, naar de huidige winter. Langzaam geeft het geheim zich bloot, in flarden, afhankelijk van wat de schrijfster wil openbaren.

Het voorval tussen Masha en Freek speelt zich soms alleen in de periferie van het boek af, alleen zichtbaar voor de steeds oplettender lezer, terwijl de hoofdpersoon van het ene deel in een volgend deel wordt gedegradeerd tot bijfiguur. Zo schept Bremmer een veelkantig mozaïek rondom een gebeurtenis die het verdere levensgeluk van de één bepaalt, terwijl de ander het expres negeert en een derde het hele voorval niet eens opmerkt. Aan het einde wil je direct weer terug naar het begin om nog een keer te lezen en beter op te merken wat je de eerste keer ontgaan was.

Ondertussen verhouden de verschillende personages zich ook verschillend tot de literatuur waarover in terzijdes veel wordt bespiegeld. Masha zelf peinst over lezers die stiekem vooraf kijken hoe een boek afloopt om daarna rustiger te kunnen genieten. Als je je eigen levenseinde kent, beleef je de rest van je leven dan ook zoveel rustiger? Een prikkelende gedachte, die direct ook inzicht biedt in deze vertelster: geen avonturier die zich wild in het ongewisse stort. Dochter Anna K. verkettert de roman als een 'gesloten wereld waar je alleen in en alleen ook weer uitgaat'. Ze raakt verslingerd aan de Nieuw-Zeelandse landschapsarchitecte Shannon, die anders dan moeder Masha wel raad weet met het aardse - die wel in staat is een kamperfoelie in een Amsterdamse achtertuin tot bloei te laten komen.

Dat klinkt misschien wat schematisch, maar de vorm wordt nooit dwingend, omdat Bremmer zo veel ruimte tussen de regels laat en soms alleen maar een humeur oproept: de jonge moeder die ontheemd ronddwaalt in Amsterdam-Noord, de nietsvermoedende echtgenoot die handelt in boeken maar iedere literaire gevoeligheid ontbeert.

'De evolutie van een huwelijk' beantwoordt alleszins aan het door Masha verwoorde ideaal van de literatuur als basisbehoefte, om zichzelf beter te leren begrijpen.

Rebekka W. R. Bremmer: De evolutie van een huwelijk. Querido; 256 blz. euro 18,99

Deel dit artikel