Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Iets meer accijns pikt de roker wel

Home

Joop Bouma

Met een prijsverhoging op sigaretten hoopt de Staat 200 miljoen euro extra accijns binnen te halen, maar het is de vraag of dat lukt.

Een pakje Marlboro is per 1 maart 40 cent duurder geworden en kost nu 5,20 euro.

Weinig maatregelen om rokers van hun gewoonte af te krijgen zijn zo effectief als accijnsverhogingen, blijkt keer op keer uit wetenschappelijke studies.

Al moet die verhoging dan wel fors zijn én schoksgewijs, in één keer dus, zegt de stichting Volksgezondheid en Roken. Dan pas drukken grote groepen rokers hun laatste peuk uit. Dat weet de tabaksindustrie, die - als het kabinet de accijnzen weer eens wil opvoeren - stelselmatig aandringt op geleidelijke verhoging.

Kleine stapjes doen minder pijn, weet ook de minister van financiën en daarom zal Nederland de tabaksaccijns nooit in één klap met één of twee euro verhogen. Want als dat wel gebeurt, profiteert 's lands schatkist nauwelijks. Dan gaan rokers stoppen en dát is niet de bedoeling.

Zelfs een verhoging met enkele dubbeltjes kan een geraamde meeropbrengst aan accijnzen volledig teniet doen. Op Financiën denken ze met afkeer terug aan de accijnsverhoging van 1984. Toen werden sigaretten 40 cent per pakje duurder en shag 45 cent. Die verhoging komt overeen met de prijsstijging van dit jaar, maar destijds was 40 cent in verhouding veel meer geld.

De staat hoopte in 1984 290 miljoen gulden extra bij de rokers op te halen. Maar veel van hen stopten. De meeropbrengst was uiteindelijk nihil.

De directeur Wetgeving Verbruiksbelastingen van Financiën herinnerde in 1991 de toenmalige minister van financiën Wim Kok aan de tegenvaller van zeven jaar daarvoor, in een notitie over 'de budgettaire risico's' van verhoging van de tabaksaccijns. Deze notitie is na een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur door Financiën aan Trouw verstrekt.

Kok wilde in 1992 en in 1993 de tabaksaccijns telkens met een kwartje verhogen, in de hoop daarmee 630 miljoen gulden extra binnen te halen. In de notitie pleitten de adviseurs van Kok voor een meer geleidelijke verhoging. Die aanpak garandeerde meer zekerheid dat het extra geld ook echt in de staatskas zou vloeien, zo schreef de topambtenaar aan Kok.

Nederland heeft zich altijd braaf gehouden aan de ondergrens die Europa begin jaren negentig in een richtlijn vaststelde voor de accijns op tabak: minimaal 57 procent. Sinds 1996 is de accijnsdruk nauwgezet op 57 procent gehouden. In dat jaar kostte een pakje sigaretten (omgerekend naar 19 stuks) 2,68 euro, waarvan 1,53 euro accijns.

Philip Morris heeft zich destijds verzet tegen de harmonisatie van de sigarettenaccijns. Het bedrijf spande in 1991 minister van economische zaken Koos Andriessen voor z'n karretje in een poging de 57 procentregeling tegen te houden.

Opeenvolgende kabinetten hebben accijnsverhogingen uitsluitend doorgevoerd om meer geld binnen te krijgen, niet om het roken terug te dringen. En dat is niet iets van de laatste jaren.

Al in 1972 gaf de toenmalige directeur van de Nederlandse Hartstichting, E. Dekker, in een vergadering van de Gezondheidsraad haarfijn aan hoe de belangen lagen. In dat jaar haalde de overheid 900 miljoen binnen aan tabaksaccijns en kostte de medische zorg voor alle ziekenfondspatiënten 504 miljoen gulden.

Volgens de notulen van de vergadering zei Dekker: "Als we alle mensen tussen de 35 en 65 jaar die nu aan een hartinfarct overlijden zouden willen redden door hen niet of weinig te laten roken, zou dit de overheid aanzienlijke bedragen aan tabaksaccijns kosten. Al wilde de minister van volksgezondheid dit nog zo graag het is de vraag of de minister van financiën zal meewerken."

Van de 40 cent prijsverhoging van 1 maart is 28 cent (22 cent accijns en 6 cent btw) door de staat opgelegd. De rest is financiële ruimte voor de tabaksbranche. Philip Morris neemt die ruimte geheel, BAT bekijkt het per merk en neemt in enkele gevallen genoeg met wat minder opbrengst.

Toch vindt Cees Foet van BAT dat er wel degelijke sprake is van een fikse verhoging. "Een klein schokje is dit wel, je praat toch over een prijsstijging van tien procent. Op de langere termijn zal dit wel leiden tot een geleidelijke daling van het aantal rokers, want sigaretten worden onmiskenbaar almaar duurder."

Deel dit artikel