Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

ICT is bij de overheid één groot zwart gat

Home

Vincent Dekker

Geschrokken door nieuws dat mislukte ict ons miljarden kost, wil het parlement weten wat het Rijk er aan uitgeeft. Niemand weet het.

Minister Ter Horst moet vandaag de Tweede Kamer uitleggen dat het ict-budget van de overheid redelijk onder controle is. Zelfs haar eigen ministerie van binnenlandse zaken weet echter niet hoeveel het aan automatisering uitgeeft. Laat staan dat duidelijk is hoeveel daarvan verloren gaat in mislukte projecten.

De woordvoerder van binnenlandse zaken en koninkrijksrelaties (BZK) is heel bereidwillig. Hij belooft ’nog deze middag’ een reactie te geven op de vraag hoe groot het ict-budget van het ministerie is. Hij houdt woord: „Het is een lastige vraag. We hebben op de begroting geen aparte post voor ict. Het vergt enig uitzoekwerk.”

Na een week uitzoeken „is de vraag neergelegd bij de afdeling financiën”. Die zal echter „waarschijnlijk ook geen antwoord kunnen geven omdat het zo moeilijk is om ict uit te splitsen”. Dat blijkt een goede voorspelling. „Het is te moeilijk”, heet het later. Ook een globaal bedrag valt niet te geven, noch inzicht in delen van het budget, zoals louter voor de aanschaf van computers, of extern ingekochte programma’s. Het ict-budget van BZK blijkt een zwart gat.

Desondanks weet BZK-minister Ter Horst dat het ict-budget van de hele rijksoverheid slechts zo’n 500 miljoen euro per jaar bedraagt. Dat heeft de Algemene Rekenkamer voor haar uitgezocht, en die baseert zich weer op het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De Rekenkamer was aan het werk gezet na onrust over berichten dat de lagere en hogere overheden samen mogelijk ’jaarlijks een Betuwelijn aan ict-projecten zien mislukken’. Het totale ict-budget van die overheden werd vorig jaar zomer door wetenschappers in Trouw geschat op zo’n negen miljard, en een kleine helft daarvan zou wel eens in debacles als die bij de belastingdienst en het Elektronisch Kinddossier verloren kunnen gaan.

’Klopt niet’ kon Ter Horst november vorig jaar dankzij Rekenkamer en CBS melden. Het totale ict-budget van alle overheden samen is 2,1 miljard en het Rijk is goed voor 500 miljoen, aldus het CBS, aldus Ter Horst. Daarvan gaat misschien 200 miljoen verloren door mislukkingen. Dat is niet niks, en genoeg om eens goed naar te kijken, maar dus zeker geen miljarden-affaire, aldus Ter Horst.

Die 500 miljoen kunnen niet kloppen, werd meteen duidelijk. Alleen de belastingdienst besteedt naar eigen zeggen al 400 miljoen aan ict. Dat is exclusief het salaris van menig ict-ambtenaar; inclusief is het al snel zo’n 600 miljoen. En een andere grote slokop bij het Rijk, het UWV, heeft 300 tot 400 miljoen per jaar voor ict nodig. Samen besteden ze al het dubbele van wat het CBS voor de hele rijksoverheid zou hebben berekend.

Het CBS is dan ook snel bereid zijn cijfer toe te lichten. Een analist: „Dat bedrag betreft de uitgaven van het rijk in 2004 en alleen de ict die de ministeries zelfs ontwikkelen. Software die bijvoorbeeld IBM of Getronics levert, zit hier niet bij. Ook zien wij alleen de ict-budgetten, terwijl veel ict-medewerkers op een algemene loonslijst staan.” Een schatting van de werkelijke ict-uitgaven van het rijk wil hij „gezien de politieke gevoeligheid” niet geven. „Maar het is beslist veel meer dan de genoemde 500 miljoen en 2,1 miljard.”

Het gezaghebbende onderzoeksbureau IDC levert elk jaar inzicht in wat de overheden samen aan apparatuur en diensten op de markt inkopen. Dat was vorig jaar 3,455 miljard waard, waarvan 1,764 door de rijksoverheid werd uitgegeven. Hier zitten ook de ict-uitgaven van scholen en ziekenhuizen bij, maar bijvoorbeeld niet die van NS en enkele andere 100 procent staatsbedrijven. En ook de kosten van intern ontwikkelde software en alle lonen van ict-ambtenaren moeten hier bij.

Dat het Rijk meer dan 500 miljoen uitgeeft, bleek ook al in 2003. Onderzoeker E. de Vries rekende toen voor het ministerie van VROM uit dat de rijksoverheid jaarlijks vier miljard aan ict uitgeeft. En ooit wist die rijksoverheid zelf heel goed hoeveel geld er in automatisering omging. Twintig jaar geleden moesten ministeries elk jaar hun ict-uitgaven verantwoorden. Zo bleek dat in 1990 het Rijk twee miljard gulden aan ict had besteed. Dat is 900 miljoen euro, bijna het dubbele van wat er volgens de minister nu aan wordt uitgegeven.

Deel dit artikel