Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hulp voor ex-jihadist blijft uit

Home

Wilfred van der Poll

De volgens het OM uit Syrië teruggekeerde Mohamed A., in augustus voor de rechter. Hij wordt ervan verdacht een terroristische aanslag te willen plegen in Nederland. Onlangs hoorde hij vier jaar cel eisen. © anp

Het lukt nauwelijks vrijgekomen jihadisten en terreurverdachten weer deel te laten nemen aan de samenleving. Overheidsbeleid werkt dat tegen, waardoor het risico op radicalisering toeneemt. Vaak staan ze op een terroristenlijst, waardoor hun bankrekening is geblokkeerd. Doelloos thuis op de bank groeit hun afkeer van Nederland.

Dat schrijven terrorismedeskundigen Beatrice de Graaf en Daan Weggemans in het boek 'Na de vrijlating' dat vandaag verschijnt. In opdracht van het Programma Politie en Wetenschap onderzochten zij hoe de reïntegratie van ex-gedetineerde jihadisten verloopt. Het is het eerste onderzoek hiernaar in Nederland.

Sinds 2004 zijn er wetten en maatregelen gekomen die het makkelijker maken mensen op verdenking van terrorisme te arresteren, aldus De Graaf. Het gevolg: "Steeds meer mensen hebben vastgezeten, vaak zonder dat het lukte ze veroordeeld te krijgen. Ondertussen geef je ze wel een stigma. Wat gebeurt er met hen als ze weer zijn vrijgelaten? Denk maar niet dat een werkgever ze zomaar terugneemt. Ik schrok ervan dat er over deze vraag vaak niet was nagedacht."

Tussen 2006 en 2014 zaten er zo'n tachtig mensen vast op een terrorismeafdeling in de gevangenis, op dit moment zijn het er tien.

De Graaf en Weggemans begonnen hun onderzoek in 2012. Ze volgden het spoor van tien ex-gedetineerde jihadisten. Allemaal zaten ze, op één na, langer dan een jaar vast. Ze waren van allochtone komaf en gemiddeld 22 toen ze werden opgesloten. Drie van hen werden vrijgesproken. Ook spraken de onderzoekers met tientallen betrokkenen, zoals familieleden, ambtenaren van het ministerie van veiligheid en justitie, politiefunctionarissen, reclasseringsmedewerkers en gemeenteambtenaren.

Lees verder na de advertentie
Steeds meer mensen hebben vastgezeten, vaak zonder dat het lukte ze veroordeeld te krijgen. Ondertussen geef je ze wel een stigma.

Beatrice de Graaf

Maatwerk ontbreekt
De conclusie: het ontbreekt aan maatwerk bij deradicalisering, familie en sociale omgeving worden te weinig ingeschakeld. Moeilijk hoeft zo'n individuele aanpak niet te zijn: het aantal gedetineerde en vrijgelaten jihadisten is te overzien, aldus de onderzoekers. Ex-gedetineerden hebben vaak weerzin om mee te werken. Ze verlaten de gevangenis met meer haat en wantrouwen dan toen ze erin gingen. Eén van hen zei dat hij permanent bloedkorsten aan zijn knokkels had van het slaan tegen de celmuur. "Die enorme haat heeft me toch nog verrast", aldus De Graaf.

Soms gaat het wel goed. Drie ex-gedetineerden gaven aan te zijn gederadicaliseerd. Goede begeleiding was daarbij onmisbaar, zo bleek.

Een even groot aantal radicaliseerde juist verder. Eén vertrok naar Syrië of Irak.

Een groot struikelblok is het Nederlandse veiligheidsbeleid zelf. De overheid zet ex-gedetineerden namelijk vaak op een VN-sanctielijst. Deze bestaat sinds 2001 om financiele tegoeden van terroristen en terreurverdachten te bevriezen. Alle ambtenaren, deskundigen en agenten die De Graaf en Weggemans spraken, hekelen de 'willekeurige, grillige en rigide' plaatsing van namen op die lijst.

Ook vier van de ex-gedetineerden die De Graaf en Weggemans onderzochten, belandden op deze lijst. De gevolgen zijn groot. En omdat de sanctielijst een bestuurlijke maatregel is, kun je er via de rechter niets tegen doen. De lijst is bovendien openbaar. De Graaf: "Zelfs als je er na lang lobbyen van af wordt gehaald, blijf je vaak bij andere partijen gebrandmerkt, bij de EU of de Amerikanen, of bij de banken. Je weet nooit of je van alle lijsten af bent. Eigenlijk ben je zo voor het leven veroordeeld."

Een woordvoerder van het ministerie van veiligheid en justitie wil niet inhoudelijk reageren op deze studie. "Wij doen op dit moment ook onderzoek naar het onderwerp", laat hij weten. "En daarin zullen we deze resultaten ook meenemen."

Daan Weggemans en Beatrice de Graaf, de auteurs. © Werry Crone

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Steeds meer mensen hebben vastgezeten, vaak zonder dat het lukte ze veroordeeld te krijgen. Ondertussen geef je ze wel een stigma.

Beatrice de Graaf