Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoofdrol voor België bij taks die rem moet zetten op roekeloos speculeren

Home

christoph schmidt

Betoging voor de financiële transactietaks bij de aandelenbeurs in Parijs, 2011. © AFP
Update

Tien landen praten al jaren over de financiële transactietaks. Vanavond hopen hun ministers een knoop door te hakken, maar België wil de kwestie op het hoogste niveau bespreken.

Update - Vanochtend werd bekend dat de geplande ministersbijeenkomst over de financiële transactietaks, die na de eurogroep van vanavond zou plaatsvinden, niet doorgaat. De nieuwe Franse minister Bruno Le Maire heeft om het uitstel gevraagd. Hij zegt meer tijd nodig te hebben om zich in dit dossier te verdiepen. Le Maire is sinds vorige week woensdag in functie. Mogelijk wordt het FTT-overleg nu gehouden na de eurogroep van 15 juni in Luxemburg.

Lees verder na de advertentie

Het idee was zo simpel: laat de financiële sector meebetalen aan het puinruimen na de wereldwijde financiële crisis, die tien jaar geleden begon. Met een belasting op financiële transacties ontmoedig je bovendien het roekeloze speculatieve gedrag dat de crisis mede veroorzaakte. De financiële transactietaks (FTT) is er echter nog steeds niet in Europa. De tien EU-landen die er al jaren over praten, beginnen vanavond (of morgenochtend) aan een vergadering die weleens doorslaggevend kan zijn voor het hele project.

België speelt daarin de hoofdrol. De regering van premier Charles Michel is tot op het bot verdeeld over deelname aan de FTT, ook wel Tobin-taks of Robin Hood-taks genoemd. De andere negen landen willen nu duidelijkheid: gaat België wel of niet akkoord met het laatste compromis-voorstel? Nederland doet niet mee aan de taks, net zo min als financiële grootmachten zoals het Verenigd Koninkrijk en Luxemburg. De FTT-groep bestaat uit België, Duitsland, Frankrijk, Griekenland, Italië, Oostenrijk, Portugal, Slovenië, Slowakije en Spanje.

De wildgroei van de handel in derivaten geldt als een van de oorzaken van de financiële crisis

Eisen

De ministers van financiën van die landen gaan vanavond in Brussel onder Oostenrijks voorzitterschap bij elkaar zitten, als de daaraan voorafgaande eurogroep-vergadering over Griekenland tenminste geen nachtwerk wordt. In het huidige FTT-voorstel is sprake van een heffing van 0,1 procent op de aandelen- en obligatiehandel en van 0,01 procent op de handel in zogeheten derivaten, ingewikkelde financiële producten. De wildgroei daarvan geldt als een van de oorzaken van de financiële crisis. 

België eist een aantal uitzonderingen. Zo moeten verzekeraars en pensioenfondsen gevrijwaard blijven van de belasting. Ook mag de staatsschuld geen nadelige gevolgen ondervinden. Strikt genomen eisen de Belgen dat de reële economie helemaal niets mag merken van de FTT.

Andere landen vrezen dat de taks daarmee zo'n gering bereik krijgt dat de kosten hoger zullen zijn dan de opbrengsten. "Zelfs een Zwitserse kaas moet meer bevatten dan alleen maar gaten", zei de Duitse minister Schäuble daar in februari over. "Er moet iets tussen de gaten zitten, anders is het alleen een gat." In het huidige compromis zouden pensioenfondsen gewoon moeten meebetalen aan de FTT, maar er is wel een 'opt-out'-clausule voor landen als België die hun fondsen willen beschermen.

Naast België zijn Slovenië en Slowakije de grootste twijfelaars. Mocht een van hen afhaken, dan wordt het hachelijk. De landen werken nu samen onder de vlag van de 'versterkte samenwerking' die het EU-verdrag als alternatief biedt voor afspraken waaraan alle EU-lidstaten meedoen. Daarvoor zijn echter minimaal negen landen nodig. In een eerder stadium, toen er nog elf landen waren, trok Estland zich terug. Voor Duitsland en Frankrijk is de FTT van grote symbolische waarde.

Europese hypocrisie

Mislukking van het overleg zou een nieuwe tegenvaller zijn voor Europa. De pro-Europese Belgische premier Michel wil dat niet op zijn geweten hebben en blijft zeggen dat België de ambitie heeft het project te doen slagen. Afgelopen week sprong hij wel even uit zijn vel tijdens een parlementair debat over FTT. Hij sprak van 'Europese hypocrisie' en noemde het onaanvaardbaar dat de andere landen België zo onder druk zetten. "Waarom doen zij het niet zonder ons als het zo simpel is?"

Tekst loopt door onder afbeelding 

De Belgische premier Charles Michel. © EPA

De premier liet doorschemeren dat België vandaag niet onder druk een beslissing zal nemen en dat hij de kwestie wil aankaarten op het allerhoogste niveau, dat van de EU-regeringsleiders. De liberaal Michel kampt met tegenstand van zijn grootste coalitiepartner, de Vlaams-nationalistische N-VA. Die is fel tegen de FTT, ook al staat die als ambitie in het regeerakkoord. Ook bij andere partijen groeit het verzet, in de wetenschap dat buurlanden Nederland en Luxemburg niet meedoen. "Open VLD (de Vlaamse liberalen, red.) is gewonnen voor de Tobin-taks, maar alleen als die wordt toegepast in de hele EU of op zijn minst in de Benelux", zei vicepremier Alexander De Croo eind vorig jaar. "Anders is het economisch masochisme."

Waarom doen zij het niet zonder ons als het zo simpel is?

Charles Michel, premier België

Geloofsartikel

Een andere onzekere factor is Frankrijk, dat vandaag de nieuwe minister Bruno Le Maire naar Brussel stuurt. President Emmanuel Macron liet zich tijdens de verkiezingscampagne kritisch uit over de transactietaks: "Zo'n belasting invoeren in de eurozone en niet in het Verenigd Koninkrijk zou dwaas zijn." Critici zeggen dat de FTT, van meet af aan een links geloofsartikel, in zijn huidige vorm zijn doel voorbij zal schieten. Banken en andere financiële instellingen zullen de kosten vermoedelijk gewoon doorberekenen aan hun klanten, ofwel de spaarders en (kleine) beleggers die toch al de dupe waren van de financiële crisis. "Dit is geen antwoord op de crisis", zei minister Dijsselbloem daar een paar jaar geleden al over.

Intussen kijken alle niet-deelnemende landen met de armen over elkaar toe hoe dit spektakel afloopt. Mocht de FTT er komen en een succes worden, dan kunnen zij later alsnog aanhaken. Maar voor de negen of tien landen die zich in het avontuur storten, wordt het schier onmogelijk er dan nog uit te stappen.

Deel dit artikel

De wildgroei van de handel in derivaten geldt als een van de oorzaken van de financiële crisis

Waarom doen zij het niet zonder ons als het zo simpel is?

Charles Michel, premier België