Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe zorg ik dat mijn slimme kinderen geen opscheppertjes worden?

Home

Maaike Bezemer

© fadi nadrous
Opvoedvraag

Fijn als je kinderen goed presteren en daar trots op zijn, maar leer ze wel rekening houden met andere kinderen.

Zoon (8) én dochter (5) komen meer dan gemiddeld mee op school, schrijft een moeder. Ze zitten beiden in een plusklas waar ze extra uitgedaagd worden. Van haar mogen ze daar best trots op zijn, maar ze wil niet dat ze opscheppen. "Ze vertellen graag aan andere kinderen dat ze veel slimmer zijn. Een buurjongetje dat is blijven zitten in groep 3, was er laatst echt overstuur van."

Lees verder na de advertentie

Het speelt ook op een ander vlak. Vader en moeder zetten thuis altijd gezond eten op tafel en leggen uit wat het belang is. Het hele gezin heeft een gezond gewicht, zoon is zelfs wat aan de dunne kant. Een paar vriendjes van hem zijn dikker, twee zelfs te dik, zegt moeder. "Die jongens krijgen thuis veel snoep, fris en sap. Zoon vertelt doodleuk dat dik zijn niet goed is. Hij toont zelfs zijn platte buik en ribbetjes!"

Niet alleen de kinderen, ook moeder mag trots zijn. "Er is geen groter cadeau voor je zelfvertrouwen dan dat je vader en moeder vinden dat je het goed doet," zegt psycholoog en orthopedagoog Catharina Agnevall. "Maar in de klas vertellen wat je allemaal goed kunt, kan anderen onzeker maken en irritatie wekken."

Slimheid wordt gezien als iets dat kinderen wel of niet hebben, niet als iets dat ze ontwikkelen

Eddie Brummelman, ontwikkelingspsycholoog UvA

Oké zoals 'ie is

Als het slimme kinderen zijn, kunnen ze met vijf jaar vast al prima leren hoe ze zich in anderen moeten inleven, zegt de opvoedkundige. "Geef een voorbeeld dat aanspreekt. Als iemand vertelt dat hij heel goed is in voetbal, dan kan zoon daar misschien ook onzeker van worden als hij daar zelf helemaal niet goed in is."

De neiging om je met anderen te vergelijken is al zo oud als de wereld, zegt Agnevall. Ze vindt het ook best gezond dat mensen graag ergens goed in willen zijn. "Het zou raar zijn als we op school genoegen zouden nemen met slechte cijfers." Toch is het volgens haar maar net waar je naar kijkt. "In de VS kun je op veel meer terreinen uitblinken. Niet alleen taal en rekenen, ook muziek en sport tellen mee."

Als moeder het oordelen eruit wil hebben, dan kan ze benadrukken dat iedereen oké is zoals die is. "Kinderen vinden het belangrijk hoe er thuis over zaken wordt gedacht, dat geeft ze houvast, maar op de basisschool ontdekken ze al dat de wereld groter is en dat er ook andere manieren zijn. Gezond leven is iets dat goed werkt voor dit gezin, maar er zijn mensen die andere keuzes maken. De wereld is een stuk gezelliger als niet iedereen precies hetzelfde doet."

Eerder afhaken

Eddie Brummelman, ontwikkelingspsycholoog aan de Universiteit van Amsterdam, onderzocht hoe kinderen een zelfbeeld ontwikkelen. Niks mis met trots, zegt ook hij. Toch lijkt het hem dat ouders en kinderen vaak maar één bepaald beeld hebben van slimheid. "Het wordt gezien als iets dat kinderen wel of niet hebben, niet iets dat ze ontwikkelen. Goed kunnen meekomen is niet per se aangeboren, intelligentie is niet onveranderlijk." Sterker nog: kinderen die denken dat intelligentie onveranderlijk is, zijn geneigd moeilijker problemen te vermijden. Ze haken eerder af als een taak niet lukt en concluderen dat ze niet slim genoeg zijn.

De naam plusklasje is ongelukkig gekozen, vindt hij, alsof sommige kinderen een plusje verdienen en anderen niet.

Ouders geven hun kinderen complimenten met de beste intenties, denkt Brummelman, om ze een goed gevoel te geven. Maar sommige complimenten kunnen averechts werken. "Ouders kunnen beter complimenten geven over het proces, hoe goed de kinderen hun best doen, in plaats van het slimmer of het slanker zijn."

Verheven voelen

De kwestie raakt volgens hem de kern van het opvoeden: hoe wil je kinderen in de wereld zetten? "Soms denken mensen dat competitie goed is voor de motivatie, maar als je het gebruikt om je tegen anderen af te zetten, als je je daarmee verheven gaat voelen boven anderen, dan kan dat je relatie met anderen schaden." 

Moeder kan haar kinderen juist leren om hun voorsprong positief in te zetten. "Hoe kunnen ze hun voorsprong gebruiken om anderen te helpen die meer moeite hebben met bepaalde leerstof? Misschien moet ze haar kinderen eens vragen om voor elk kind in de klas een compliment te bedenken", tipt Catharina Agnevall. "Dat is veel leuker dan anderen onzeker maken met jouw eigen prestaties." En al lijkt de een alles mee te hebben en de ander alles tegen, volgens de opvoedkundige is in elk kind wel iets bijzonders te ontdekken.

Lastige pubers, dreinende tieners of krijsende kleuters? Elke week behandelt Trouw een opvoedvraag van lezers. Zit u zelf met een kwestie? Mail naar opvoedvraag@trouw.nl

Deel dit artikel

Slimheid wordt gezien als iets dat kinderen wel of niet hebben, niet als iets dat ze ontwikkelen

Eddie Brummelman, ontwikkelingspsycholoog UvA