Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe zit het ook alweer met het onbepaald voornaamwoord?

Home

Peter-Arno Coppen

© ANP
Taal

Weet u nog wat een onbepaald voornaamwoord is? Misschien dat u zich nog kunt herinneren dat je 'men' zo moest benoemen en 'alles' of 'niets.' 

En 'een of andere,' 'geen', 'iedereen,' 'iedere,' en 'elke.' Maar wat hebben deze woorden met elkaar te maken? Het lijkt wel een vergaarbak voor alles wat we niet weten.

Lees verder na de advertentie

Het woord 'onbepaald' helpt je niet veel verder. Wat is er onbepaald aan 'alles'? Dat is toch gewoon alles? En hoezo is 'geen' eigenlijk onbepaald?

Als je in een zekere ruimte staat, en je zegt 'iedereen in dit lokaal', dan doe je eigenlijk iets heel ingewikkelds. Je zou ook elke persoon in het lokaal kunnen aanwijzen en zeggen 'u, en u, en u, en u...' totdat je iedereen gehad hebt. Je telt dus iedereen af, en verbindt dit met 'en'. In officiële vakterminologie heet dit: 'iedereen' is de 'universele kwantificatie' over de personen in het lokaal.

Met je vinger

Op dezelfde manier kun je 'iemand in dit lokaal' ook uitdrukken door te zeggen 'u, of u, of u, of u...' totdat je iedereen gehad hebt. Met andere woorden: ook nu tel je iedereen af, maar je verbindt dit met 'of'. In vaktermen: 'iemand' is de 'existentiële kwantificatie' over de personen in het lokaal.

Bij alle onbepaalde voornaamwoorden heb je zo'n aftelbetekenis. Of, andersom gezegd: alle voornaamwoorden met een aftelbetekenis (een 'kwantificationele betekenis') noem je onbepaald. Soms komt er nog ontkenning bij ('niemand' is 'niet u, en niet u, en niet u...'), maar dat is het dan ook.

Ook de betekenis van de onbepaalde voornaamwoorden kun je dus met je vinger uitdrukken. Het is de vinger die alle mogelijkheden langsloopt.

Grammaticale geschillen, etymologische enigma's en andere taaltwijfels, voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon.

Ook een taaltip? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl

Deel dit artikel