Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe zat het ook alweer met die hulpwerkwoorden?

Home

Peter-Arno Coppen

© anp
taal

Een woordsoort waar schoolmethodeschrijvers in de loop der jaren blijkbaar een allergie voor ontwikkeld hebben, is die van de hulpwerkwoorden. 

In sommige moderne schoolboeken heb je alleen nog het hulpwerkwoord van tijd, de andere vijf soorten blijven onbesproken. De gelukkigen onder u kennen daarnaast nog vijf soorten (aspect, modaliteit, causaliteit, lijdende vorm, en omschrijving).

Lees verder na de advertentie

Maar wat is eigenlijk een hulpwerkwoord? Eigenlijk heb je maar twee werkwoorden: je hebt 'zijn' voor de zijn-betekenis, en 'doen' voor de doen-betekenis. Dat is het. Vervolgens heb je een aantal varianten van zijn: zijn met voortduring bijvoorbeeld ('blijven'), of zijn in de toekomst ('worden'), en je hebt talloze varianten van doen: 'werken' doe je, 'slapen' doe je, 'iemand liefhebben' doe je, en zelfs 'regenen' doet het.

Daarnaast zijn er een paar werkwoorden die niet 'zijn' of 'doen' betekenen, maar alleen een bijbetekenis hebben. Zo heb je 'zullen', dat alleen toekomst (of zekerheid) aangeeft, en altijd toegevoegd is aan een zijn- of doen-werkwoord. Dat zijn de hulpwerkwoorden.

Kleine betekenis

Als je zegt 'Ik kan zwemmen,' dan wordt aan het doen-werkwoord 'zwemmen' alleen de modale betekenis 'mogelijkheid' (of 'vaardigheid') toegevoegd. Net zo wordt bij 'Ik ga zwemmen' alleen een kleine betekenis (toekomst, voornemen, vertrek) toegevoegd aan 'ik zwem:' ik neem mij voor, of maak aanstalten, om in de toekomst te zwemmen.

Hulpwerkwoorden delen ook geen nieuwe betekenisrollen uit. In 'Ik zal iemand iets geven' komen de drie rollen van uitvoerder, ontvanger en ondergaand voorwerp al van het werkwoord 'geven'.

In deze rubriek worden grammaticale geschillen, etymologische enigma's en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Vragen stellen kan via tdb@taalbank.nl

Deel dit artikel