Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe zat het ook alweer met die bijvoeglijke bepaling?

Home

Peter-Arno Coppen

© anp
Taal

Je kunt in drie verschillende subjectpredicaatverbindingen zeggen dat de buurvrouw aardig is. 

Je kunt simpelweg zeggen 'De buurvrouw is aardig.' Dan wordt de zijn-betekenis van aardig ondersteund door de congruentie tussen onderwerp en persoonsvorm. 

Lees verder na de advertentie

Je kunt die betekenis nog enigszins modificeren door in plaats van 'is' bijvoorbeeld 'blijft' te zeggen (dan leg je de nadruk op het voortduren van dat aardig-zijn), of 'wordt' (dan zeg je dat het aardig-zijn in de nabije toekomst ligt), of iets als 'lijkt' (dan twijfel je nog of het wel zo is). Dit is het naamwoordelijk gezegde.

Je kunt ook zeggen 'Ik vind de buurvrouw aardig'. Dan zit er ook een zijn-betekenis tussen 'buurvrouw' en 'aardig', maar die zijn-betekenis is het complement van vinden: het is wat je vindt. Dit is de bepaling van gesteldheid.

Dezelfde pagina

Ten slotte kun je ook simpelweg spreken van 'de aardige buurvrouw'. Ook dan heb je een zijn-betekenis tussen 'aardig' en 'buurvrouw', maar dit wordt als een gegeven beschouwd: het aardig-zijn is geïmpliceerd in de persoon die je aanduidt. Dit is de bijvoeglijke bepaling.

Naamwoordelijk gezegde, bepaling van gesteldheid en bijvoeglijke bepaling zouden op dezelfde pagina van het schoolboek behandeld moeten worden. Het is dezelfde betekenis, op drie verschillende manieren in de zin versleuteld. Dit geldt ook voor de bijvoeglijke bepalingen die achter het woord staan: ook in 'de kat van de buurvrouw' is de betekenis dat de kat van de buurvrouw is.

Bijvoeglijke bepalingen kun je dus meestal ook uitdrukken als naamwoordelijke gezegdes, en vaak als bepalingen van gesteldheid.

Grammaticale geschillen, etymologische enigma's en andere taaltwijfels, voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon.

Zelf een taaltip? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl

Deel dit artikel