Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe werkt dat, lekken in Den Haag? Van klunslek tot egolek

Home

Romana Abels

Anouchka van Miltenburg staat de pers te woord, nadat het presidium heeft overlegt over het lek bij de commissie-Stiekem. © ANP

De tekst van het een ANP-bericht van gisteren zegt heel veel. Die luidt: 'Wie van de fractievoorzitters heeft supergeheime informatie gelekt naar de pers?'. De crux zit 'm in 'super'. Want dat er geheime informatie wordt gelekt in Den Haag, dat is niet bepaald opzienbarend. Maar dit keer gaat het om wel heel geheime geheimen.

Dat informatie bij de pers belandt, gebeurt zó vaak, dat NRC-journalist Pieter van Os de Haagse lekpraktijken in maar liefst zeven ondersoorten verdeelt. Politici, schrijft Van Os, doen het bijvoorbeeld omdat ze een statement willen maken. Om zichzelf in de belangstelling te spelen. Omdat ze overbluft worden, omdat ze aandacht willen of juist de aandacht van iets anders willen afleiden. Al zijn er ook voorbeelden van politici die iets geheims aan een journalist vertelden om ze aardig wilden zijn, of uit onhandigheid. Een 'klunslek', noemt van Os dat.  

Tang was ooit zo'n kluns
Om bij die laatste categorie te beginnen: de huidige PvdA-eurodelegatieleider Paul Tang was ooit zo'n kluns. Het was in 2009, toen hij Kamerlid was. RTL-journalist Frits Wester, de man die al een decennium de Prinsjesdag-stukken weet los te lekken, zwaaide op televisie met Tangs kopie van de macro-economische verkenningen. Op de papieren was Tangs naam weggelakt, maar niet goed genoeg. Dus kwam het uit, met nare gevolgen voor Tang: hoewel hij gold als talent, kwam zijn naam op kandidatenlijst van 2010 niet meer voor. Pas vorig jaar, bij de verkiezingen voor het Europees Parlement, werd hij gerehabiliteerd.

Lek bijna nooit bekend
Paul Tang is één van de weinigen die ooit ontmaskerd werd. Want hoewel er vaak wordt gezegd dat 'er onderzoek wordt ingesteld', wordt bijna nooit bekend wie iets in de openbaarheid bracht. Journalisten zeggen niets - die beschermen hun bronnen. En de politici ontkennen. Vaak kan dat makkelijk: ze hebben iets in een prullenbak laten slingeren, onder het kopieerapparaat laten liggen of zijn met opzet hun kamer uit gelopen terwijl daar een journalist zat - zoals Hans Wiegel ooit deed, toen hij in de jaren zeventig minister van Binnenlandse Zaken was. Toen een Telegraaf-journalist langskwam, legde hij met opzet een rapport op zijn bureau waarvan hij graag wilde dat het nieuws werd. Met grote letters zette hij er 'geheim' op. Toen liep hij midden in het gesprek de kamer uit. Het lukte. De volgende dag was zijn rapport nieuws. De grap was: het was een doodgewoon beleidsstuk.

Puzzelen
Soms is de bedoeling minder duidelijk. Journalisten puzzelen nog altijd op de vraag waarom in 2012 de brief van Frans Timmermans van de PvdA aan fractievoorzitter Job Cohen en partijvoorzitter Hans Spekman uitlekte. Timmermans schreef dat hij niets zag in hun strategie om van de PvdA een soort SP-light te maken. Lekte Timmermans de brief zelf, was het doel Cohen ten val te brengen? Dan is de opzet gelukt. Of was het een ander fractielid, met een andere bedoeling? In dat geval was de uitkomst misschien minder gelukkig.

Lees verder na de advertentie
Op de papieren was zijn naam weggelakt, maar niet goed genoeg.

Wie had er belang bij?
Net zulke twijfels zijn er over een uitgelekte brief van Diederik Samsom in 2009. Hij schreef daarin dat hij twijfelt of hij fractiesecretaris zal worden, omdat de PvdA 'in deplorabele staat' verkeert. Wie, vraag menigeen zich af,  had er belang bij om dat in de openbaarheid te brengen? Het zou Samsom zelf kunnen zijn geweest, maar ook iemand anders.

Of neem de brief van CDA-onderhandelaar Ab Klink, in 2010. Het was na de verkiezingen en het CDA was in gesprek met VVD en PVV over een te vormen regering. Voor Klink ging samenwerken met de PVV te ver, schreef hij aan zijn partijvoorzitter en zijn fractievoorzitter. De brief was al snel openbaar. Met welk doel? Was het om te tonen dat binnen het CDA weerstand was tegen de gedoogconstructie? Dan was het een 'ideologisch lek', om in de termen van Van Os te blijven. Of was het doel om Klink te wippen? Dan was het een mogelijk 'egolek'. Het antwoord is onbekend. Wie de brief van Klink lekte, is altijd een raadsel gebleven. Het gevolg was dat Ab Klink van het politieke toneel verdween en dat de omstreden gedoogcoalitie wel doorging. 

Lek rond de ombudsman
En dan was er de kwestie rond Linda Voortman van GroenLinks, vorig jaar. Daar waren maar liefst twee lekken. Het eerste lek was er één naar de NOS, waarin bekend werd wie kandidaat waren voor de functie van ombudsman. Voortman kon het lek niet geweest zijn, want zij zag een andere lijst dan de NOS toonde. Toch werd ze geschorst, omdat ze over de namen die ze wel zag in de fractie had gepraat. Dat was bekend via nóg een lek: bij de Telegraaf.
Het werd een hele kwestie, waarin de Kamervoorzitter, VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra en de complete GroenLinks-fractie plus medewerkers in een verdacht licht kwamen te staan. Typisch geval van -alweer- een klunslek.

Wie, vraag menigeen zich af, had er belang bij om dat in de openbaarheid te brengen?

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Op de papieren was zijn naam weggelakt, maar niet goed genoeg.

Wie, vraag menigeen zich af, had er belang bij om dat in de openbaarheid te brengen?