Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe krijg je een stembandpoliep?

Home

Sander Becker

Frans Bauer was afgelopen week in het nieuws omdat hij een poliep op zijn stembanden bleek te hebben. Artsen achtten een operatie noodzakelijk. De zanger moest vijftien concerten in Ahoy’ afzeggen. In een emotionele boodschap aan zijn fans bood hij zijn excuses aan.

Bauer is niet de eerste Nederlandse zanger die dit jaar door een poliep op zijn stembanden wordt uitgeschakeld. Nauwelijks een maand geleden ging zijn collega Guus Meeuwis voor hetzelfde euvel onder het mes, en ook Gerard Joling moest enige tijd verstek laten gaan vanwege een poliep. Mankeert er iets aan hun zangtechniek? En wat is een poliep eigenlijk?

Een poliep is een verdikking of uitstulping aan een van beide stembanden. KNO-arts Peter van Rijn uit het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis in Amsterdam vindt het een nogal verwarrend begrip. Een poliep kan namelijk een stukje weefsel op een steeltje zijn, maar ook een holte vol vocht (cyste) of een knobbeltje. „Zelfs dokters halen die termen door elkaar.”

De kwaal komt niet alleen bij zangers voor, maar ook bij andere beroepsmatige stemgebruikers, zoals marktkooplieden, dominees, leraren en advocaten. De oorzaak ligt inderdaad bij een verkeerd gebruik of langdurige overbelasting van de stem. „Als je een avondje in een kroeg staat te schreeuwen”, illustreert de arts, „ben je de volgende dag hees. Je hebt dan een blaar op je stembanden. Na één avond herstelt dat zich nog wel, maar als je jezelf elke avond staat te overschreeuwen, wordt het moeilijker.”

Maar wat doen zangers concreet verkeerd? „Sommigen zingen heel geforceerd, met dichtgeknepen keel of met vastgezette kaak”, antwoordt zangstemtherapeut Rob Stallinga. „Of ze gaan toch door terwijl ze eigenlijk een keelontsteking hebben. En soms zingen ze te hard omdat ze zichzelf niet goed horen, vanwege het lawaai van het orkest. Door al die factoren kunnen ze hun stem forceren.”

Het gevolg is dat de zangers geleidelijk een poliep opbouwen. De eerste symptomen zijn heesheid, valse lucht en een vermoeide stem. Die klachten ontstaan doordat de stembanden niet meer goed sluiten en doordat het extra moeite kost om ze strak te spannen voor de hoge noten. Ook Bauer had last van vermoeidheid, al na één uur zingen, bevestigt zijn woordvoerster.

Zingt iemand in dit stadium door, dan kan zijn stem rauw en schor worden. „Klassiek geschoolde zangers laten het meestal niet zo ver komen”, zegt Stallinga. „Die vinden een klein kraakje al onacceptabel. Maar zware rockzangers gaan vaak door tot ze een flinke zwelling op hun stembanden hebben.”

Wie er op tijd bij is, kan de klachten meestal weg krijgen met rust, stemtherapie of het aanleren van een minder belastende zangtechniek. Ook een spray en strottenhoofdmassage helpen soms om de zwelling te verminderen.

Het laatste redmiddel is een operatie. Die kan riskant zijn, want als er te veel littekenweefsel ontstaat, wordt de stem blijvend aangetast. Maar dat zijn uitzonderingen, weet Stallinga. „De meeste zangers krijgen na een operatie een fantastische stem terug. Ze zeggen vaak dat ze al jaren niet meer zo lekker hebben gezongen.”

Deel dit artikel