Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe goed (niet) te geloven

Home

Gerwin van der Werf

© Frank Castelein
Boekrecensie

Dichter Maarten van der Graaff debuteert met een roman over een gereformeerde jeugd

Bram Korteweg, student kunst en literatuur, probeert in Utrecht zijn gereformeerde jeugd op Goeree-Overflakkee achter zich te laten, maar blijft worstelen met het geloof. Als zijn vader zich laat dopen bij een streng kerkgenootschap en bovendien een vriend dominee wordt besluit hij dat hij hier iets mee moet. Zo zou je het verhaal dat Maarten van der Graaff (1987) vertelt in zijn debuutroman ‘Wormen en Engelen’ kunnen samenvatten.

Lees verder na de advertentie

Aha, denk je, oer-Hollandse thematiek. Goeree-Overflakkee, waar Van der Graaff zelf vandaan komt, is een eiland dat precies ligt tussen het Maassluis van Maarten ’t Hart en het Walcheren van Franca Treur. De kerkdeuren zullen dus wel weer dichtgetrokken worden. Of geslagen. Voorgoed. Maar die schijn bedriegt. ‘Wormen en Engelen’ biedt de lezer niet het zoveelste portret van een jeugd in een gereformeerd gezin, en het is ook geen wrokkige afrekening met het geloof. Wat het wel is? Tja, dat is minder eenvoudig. Een zoektocht naar zin, een innerlijk avontuur, een trapeze-act met woorden - iets ongewoons in ieder geval. 

‘Wormen en Engelen’ biedt de lezer niet het zoveelste portret van een jeugd in een gereformeerd gezin

Voor hen die de naam Maarten van der Graaff niet kennen: met amper dertig jaar is deze debutant al een bekroond dichter. Hij won voor zijn eerste bundel ‘Vluchtautogedichten’ (2013) meteen een belangrijke prijs en voor de opvolger ‘Dood werk (2015) eveneens. Mocht men dus bedenkingen hebben over het onderwerp: er is niet een auteur aan het woord die zijn gereformeerde jeugd probeert te munten, maar een belangrijke nieuwe stem in de literatuur.

Alter ego

Het is niet moeilijk om in Bram Korteweg de schrijver te herkennen. Maar hoe brengt Van der Graaff zijn alter ego tot leven? In het boek komt een weifelende jongen naar voren, een denker die graag een doener zou willen zijn. Manmoedig meet hij zich met zijn klasgenoten als zij helemaal naar het eiland Tiengemeten zwemmen. Met zijn kleine fysiek en mollige kinderhanden komt hij niet bij hen in de buurt, maar hij probéért het. Tegenover zijn vriendin Lena gedraagt hij zich zowel arrogant als onzeker. Hij overschreeuwt zich, wil zich bewijzen, wil het graag goed doen in andermans ogen. Geloven is ook iets wat hij uit alle macht probeert goed te doen, maar dat gaat hem steeds moeilijker af.

In de studentikoze vriendenkring van Bram bevinden zich Paul, die dominee wordt, en de oudere Wilfried, een intellectueel die in een katholieke leefgemeenschap woont. Door deze vrienden te interviewen wil Bram weten wat hen drijft, maar bovenal vat krijgen op zijn eigen (on)geloof. “Is van je geloof vallen dan zo’n mistig proces, zo traag? Nu ik me heb afgekeerd van God, wil ik weten waarnaar ik me toekeer.”

Oordeel: Authentieke zoektocht, flonkerende taal maar een flets verhaal

Een man van woorden

Van der Graaffs proza is onderzoekend. Zijn observaties zijn vaak scherp en vol zelfspot, dan waaieren de woorden en zinnen weer uit, je voelt hoe hij zoekt naar de juiste formulering, een paar woorden die alles duidelijk maken. Want Bram is, net als de auteur, een man van woorden. Hij is eruit opgebouwd, ze zitten in zijn lijf: “Het zijn woorden die zich in mijn botten, spieren en pezen hebben gedrongen en vrijkomen wanneer ik de juiste handelingen verricht”.

Brams zoektocht is boeiend en authentiek, de taal van Van der Graaff is dat eveneens. Maar is dat genoeg om ‘Wormen en Engelen’ als roman te doen slagen? Niet helemaal, helaas. De scènes vormen een rommelig geheel, het in het verhaal gebrachte drama (de dood van een vriend) doet geforceerd aan. De verhaallijn van de vader die zich laat dopen wordt niet echt uitgewerkt, er wordt veel gedacht en gepraat in dit debuut en weinig gehandeld, het ontbreekt domweg aan spanning. De taal flonkert, je hebt het gevoel iets bijzonders te lezen, maar het verhaal blijft flets en de ideeën zijn moeilijk vast te houden.

Maarten van der Graaff
Wormen en Engelen
Atlas Contact; 276 blz. € 21,98



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
‘Wormen en Engelen’ biedt de lezer niet het zoveelste portret van een jeugd in een gereformeerd gezin

Oordeel: Authentieke zoektocht, flonkerende taal maar een flets verhaal