Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe de giraffe aan zijn lange nek komt

Home

Joep Engels

Twee giraffen in de Perth Zoo in Australië. © epa

De giraffe is een evolutionair huzarenstukje. Zes meter hoog heeft hij het alleenrecht op het bladerdak van de savanne. Maar het voordeel van die lange nek kon alleen tot uiting komen als de rest van het lichaam zich mee ontwikkelde. Amerikaanse en Afrikaanse biologen laten nu zien hoe een paar genetische veranderingen gelijk optrokken en zo de giraffe zijn vorm gaven.

Meer dan honderd jaar geleden brak Charles Darwin zich al het hoofd over dit wonderlijke dier. Hoe kon zoiets ontstaan? Het hart bijvoorbeeld moet het bloed twee meter omhoog pompen om de hersenen te onderhouden. De bloeddruk is twee maal zo hoog als die van andere zoogdieren. En bloedvaten zijn daar niet alleen tegen bestand, ze vangen ook de klap op als een giraffe snel bukt om water te drinken. Intussen houden spieren en botten de lange nek overeind, ook als het dier een sprintje trekt van zestig kilometer per uur.

Okapi
De okapi, het naaste familielid van de giraffe, heeft deze uitdagingen niet. Elf, twaalf miljoen jaar geleden scheidden de wegen van de twee soorten zich en hoewel de dieren veel erfelijke overeenkomsten vertonen, bleef de okapi laag bij de grond en lijkt hij meer op een zebra.

Dat bood de biologen de kans op een vergelijking. Ze legden de volgorde van het DNA van een giraffe en een okapi vast en vergeleken dat met het DNA van een rund - waarvan de functies van de genen bekend zijn. Zo wisten ze zeventig genen te onderscheiden die het verschil maken tussen giraffe en okapi. Ruim de helft daarvan had iets van doen met botten, spieren, hart en vaten, of het zenuwstelsel. "En enkele daarvan met meerdere aspecten tegelijk", schrijven ze in het vakblad Nature Communications. "Dat suggereert dat botten en turbohart van de giraffe zich in harmonie ontwikkelden."

Lees verder na de advertentie
© Colourbox

Ook vonden ze genetische veranderingen die niet alleen botten verlengden, maar ook bepaalden welke botten langer moesten worden.

Strijd om voedsel
Het ziet er overtuigend uit, zegt Martien Groenen, hoogleraar dierlijke genomica aan de universiteit van Wageningen. "Ze hebben weliswaar gezocht op het evolutionaire pad dat naar de giraffe leidt, maar ze vinden voor al die facetten - skelet of bloedvaten - een hele set aan genen."

Het onderzoek vertelt niet wat er elf miljoen jaar geleden is gebeurd. Er is in de natuur altijd een strijd om het voedsel, zegt Groenen. "Een toevallige variatie binnen een soort, zoals een iets langere nek, kan dan een voordeel bieden. En als de selectiedruk aanhoudt, kunnen meerdere mutaties dat voordeel uitbouwen. Dit onderzoek laat zien dat de veranderingen door het lichaam dan wel in balans moeten gaan."

Een toevallige variatie binnen een soort, zoals een iets langere nek, kan een voordeel bieden.

Martien Groen, hoogleraar dierlijke genomica

Deel dit artikel

Een toevallige variatie binnen een soort, zoals een iets langere nek, kan een voordeel bieden.

Martien Groen, hoogleraar dierlijke genomica