Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe bewijs je als asielzoeker dat je homo bent?

Home

Seada Nourhussen

Babu Semaija kwam een aantal jaar geleden naar Nederland. "Ik had geen idee dat je hier openlijk homo kon zijn." © Trouw, Reyer Boxum

Terwijl de jaarlijkse Canal Parade losbarst in de Amsterdamse grachten zit een aantal homoseksuele asielzoekers nog in grote onzekerheid te wachten op een verblijfsvergunning in Nederland. Zoals de Oegandese Babu Semaija, die vreest dat hij gedwongen uitgezet wordt. 'Maar ik ben niet klaar om te sterven.'

Een kop thee slaat hij beleefd af. Het is nog ramadan als Babu Semaija (29) naar het kleine centrum van Ter Apel komt lopen om te vertellen over zijn strijd om een verblijfsvergunning in Nederland. De afspraak op zijn kamer in het asielzoekerscentrum was bij nader inzien niet zo handig. Semaija deelt daar sinds drie weken een appartementje met zeven andere mannen.

Semaija wil in Nederland blijven, omdat hij zegt dat hij als homoseksueel in Oeganda niet veilig is. Bij zijn geboorteland denkt iedereen meteen aan de beruchte 'anti-homowet' die de Oegandese president Yoweri Museveni in februari, na jaren binnen- en buitenlands protest, toch ondertekende. Deze wet verzwaart de toch al hoge straffen op homoseksualiteit tot maximaal levenslang.

Bij 'praktiserend moslim' denkt bijna niemand meteen aan 'openlijk homo.' Aan die verbazing is Semaija, die het voor vrome moslims kenmerkende donkere plekje op zijn voorhoofd heeft, gewend. "Bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) zeiden ze: een moslim kan geen homo zijn. Mensen gaan er vanuit dat je de islam afzweert als homo. Maar moslims die mijn geaardheid afkeuren, zijn God niet. Ik geloof nog steeds."

Gemarteld en verhoord
De wat timide Semaija spreekt met haperingen en gedempte stem. Zijn schrijnende verhaal is ook niet bepaald geschikt om hardop te delen met verveelde tieners bij de snackbar in het vrijwel uitgestorven Ter Apel, waar Eritrese, Ivoriaanse en Afghaanse asielzoekers inmiddels geruisloos deel uitmaken van het landschap. De Groningers zijn er aan gewend.

Semaija's verhaal begint vijf jaar geleden als hij met zijn toenmalige vriend Peter in een cybercafé in hoofdstad Kampala homosites bezoekt. "We bezochten geen sekssites. Ik wist toen een paar jaar zeker dat ik homo was en Peter was mijn eerste vriend. Onze verhouding was geheim. Homoseksualiteit wordt in Oeganda beschouwd als ziekte die zich kan verspreiden. Peter had een kleine supermarkt. Als mensen zouden ontdekken dat hij homo is, zouden ze zijn zaak vernielen. Dus probeerden we online lotgenoten te vinden."

Waarschijnlijk hadden ze de computer niet goed afgesloten. Semaija denkt dat de eigenaar van het internetcafé de autoriteiten heeft ingelicht. "Peter en ik liepen de volgende nacht terug naar huis van een club toen twee auto's ons klemreden. Gewapende mannen stapten uit en begonnen ons te slaan en schoppen. Peter werd de ene auto ingeduwd en ik in de andere. Tegen de tijd dat ze me in de kofferbak hadden gegooid, was ik flauwgevallen. Ik heb nooit meer iets van Peter vernomen."

Semaija werd wakker in een donkere ruimte. Daar is hij zo'n tien dagen vastgehouden, ondervraagd en gemarteld. "Ze wilden weten wie er nog meer homo was in mijn omgeving. En ik moest van hen toegeven dat het campagnewerk dat ik deed voor een oppositiepartij een dekmantel was om homoseksualiteit te promoten onder kinderen. Ze schenen altijd een zaklamp op mijn gezicht dus ik kon de mannen niet zien. Ik kreeg af en toe eten, maar ook vuil water om te drinken. Daar werd ik heel ziek van."

Vervolgens ontwaakte hij op straat, onder het bloed en de wonden. Hij ging naar het huis van een vriendin van zijn tante. "Een witte dame. Ik weet niet uit welk land. Ik heb haar alles verteld. Naar mijn tante durfde ik niet, ik was te bang om haar in gevaar te brengen. Zij heeft me opgevoed nadat mijn ouders stierven toen ik klein was. Mijn moeder overleed aan aids en mijn vader, die taxichauffeur was, door een auto-ongeluk. Ik woonde bij mijn tante en samen verkochten we groente en fruit op de markt, maar ze wist niet van mijn geaardheid. Mijn tante zou het niet accepteren en ik wilde haar er niet mee belasten."

Maar volgens de 'witte dame' was zijn tante nergens meer te bekennen. Niet thuis, niet op de markt. "Ook met haar heb ik nooit meer contact gehad." De vrouw besloot dat Semaija het land uit moest. Met 'een witte meneer' kon hij op een vliegtuig stappen. Over de namen van de twee barmhartige Samaritanen is Semaija onduidelijk. De meneer nam hem mee naar Nederland.

Lees verder na de advertentie
Bij de Immigratie- en Na­tu­ra­li­sa­tie­dienst (IND) zeiden ze: een moslim kan geen homo zijn.

Bewijzen dat je homo bent
"Ik had geen idee dat je hier openlijk homo kon zijn en ik was nog heel angstig. Dus ik zei niets over mijn seksualiteit." Semaija vroeg asiel aan op basis van politieke vervolging vanwege zijn werkzaamheden voor oppositiepartij FDC. Maar dat verzoek werd afgewezen. Het was het begin van een jarenlange zwerftocht van asielzoekerscentra door het hele land en een jaar op straat in Amsterdam. Pas later werd hij erop gewezen dat hij opnieuw asiel kon aanvragen, nu op grond van zijn geaardheid. Nu werd dit afgewezen omdat hij te lang had gewacht en zijn verhaal te vaag werd bevonden.

"Hoe bewijs je dat je homo bent?", vraagt hij zich radeloos af. "Ik keek anders naar jongens bij het voetballen, in de kleedkamer, op het strand. Dat gevoel had ik niet bij meisjes. Ik heb nooit een vriendin gehad. Op mijn 21ste wist ik zeker dat ik homo was."

Volgens zijn advocaat Eric Hagenaars heeft de IND Semaija discreet verhoord over zijn geaardheid. "Dat doen ze meestal. Er word niet gevraagd om intiem, seksueel bewijs. Maar de vragen en gewenste antwoorden zijn heel westers georiënteerd; alsof iedere homo hetzelfde proces doormaakt. In sommige landen praten ze er nooit over. Daardoor kunnen ze dit bij een IND-verhoor niet goed onder woorden brengen. Vragen als 'homo's hebben vaak aan een bepaalde oogopslag en manier van bewegen, herkent u dat?' en termen als 'homofiliteit' kunnen echt niet. Daar heb ik een nijdige brief over geschreven."

Semaija heeft zich in Nederland ontpopt tot homoactivist bij organisaties zoals Uganda Gay On Move en is heel actief op sociale media. "Ik neem daarmee een groot risico; ik ben zichtbaar voor de Oegandese regering. Er is geen weg meer terug." Maar volgens advocaat Hagenaars zijn die activiteiten "de enige manier om je geaardheid 'aannemelijk maken', zoals de IND het noemt. Een relatie helpt ook. Maar zelfs dan kun je nog worden afgewezen, zoals een Iraanse cliënt van me gebeurde."

Semaija had een Oegandese vriend met een verblijfsvergunning. Maar dat is uitgegaan. Sindsdien wacht hij in Ter Apel de uitspraak van het hoger beroep af. "Waarom zou ik liegen? Ik mis Oeganda. Mijn leven was eenvoudig maar goed. Natuurlijk zou ik heel opgelucht zijn als ik hier kan blijven. Maar mijn leven staat stil; ik mag niet werken of naar school. Ze willen dat ik een formulier teken waarin ik instem met vrijwillig vertrek, zodat ik de beslissing in Oeganda afwacht. Anders zetten ze me gedwongen uit. Maar ik ben niet klaar om te sterven."

Advocaat Hagenaars: "Hij zal niet gedwongen uitgezet worden als zijn procedure nog loopt. Hij is pas uitgeprocedeerd als de bestuursrechter van de Raad van State bepaalt dat hij niet kan blijven. Dan kunnen we nog naar het Europees Hof voor Justitie, dat zich nu buigt over een advies van de advocaat-generaal. Daarin staat dat als iemand zegt dat hij of zij homoseksueel is, je er vanuit moet gaan dat het waar is. Het lijkt erop dat alle Nederlandse zaken rond vervolgde homo's worden aangehouden tot het Europese hof een uitspraak over dat advies doet. Ik schat Babu's kansen hoog in, zeker omdat het IND homoactivisten niet terugstuurt."

Is Semaija er vandaag bij op de Canal Parade in de Amsterdamse grachten? "Ja, we varen als Uganda Gay On Move zelfs mee. Ondanks mijn situatie ben ik trots op wie ik ben en dat wil ik laten zien."

Waarom zou ik liegen? Ik mis Oeganda. Mijn leven was eenvoudig maar goed. Natuurlijk zou ik heel opgelucht zijn als ik hier kan blijven. Maar mijn leven staat stil; ik mag niet werken of naar school.

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Bij de Immigratie- en Na­tu­ra­li­sa­tie­dienst (IND) zeiden ze: een moslim kan geen homo zijn.

Waarom zou ik liegen? Ik mis Oeganda. Mijn leven was eenvoudig maar goed. Natuurlijk zou ik heel opgelucht zijn als ik hier kan blijven. Maar mijn leven staat stil; ik mag niet werken of naar school.