Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hillsong is hip en omstreden

Home

Tim Dekkers en Sydney

Van kleine pinkstergemeente groeide de Hillsong Church uit tot het grootste kerkbedrijf van Australië. Een ware hit, maar critici spreken van een totalitaire organisatie, met fraude en misbruik.

De Hillsong Church in Sydney is de snelst groeiende kerk in Australië. Ooit begonnen als een lokale pinkstergemeente met 43 leden, trekt Hillsong nu elke week 21.000 (jonge) bezoekers. De Australische megakerk heeft zelfs diensten in Londen, Parijs, Kiev, Moskou en volgend jaar ook in Kaapstad. Hillsong is hip en een hit. Maar volgens critici gaat het er meer om de centen dan om het geloof.

De slaperige wijk Waterloo in Sydney verandert elk weekend in een bruisend toevluchtsoord voor gelovigen. Ze trekken met duizenden tegelijk naar de Hillsong Church in Danks Street. Op zaterdagavond zijn er twee diensten, op zondag maar liefst vijf: van 8 uur ’s ochtends tot 7 uur ’s avonds.

Binnen gonst het van de activiteiten. Bij een welkom-desk krijgen nieuwe bezoekers informatie, in een winkel zijn cd’s, dvd’s en boeken van Hillsong te krijgen en op weg naar de grote zaal is espressokoffie te koop. Vrijwilligers in zwarte T-shirts leiden de bezoekers naar hun plaats in de kerk. Nou ja, kerk, er is geen kruis te zien. Het is meer een tv-studio. Vooraan is een videowal van drie grote schermen, camera’s registeren de dienst. De kerkganger waant zich in een live opgenomen videoclip.

De bezoekers zijn voornamelijk jonge mensen: veel Aziaten, jonge mannen met baby’s, vrouwen in trendy kleren. Op het podium zet de muziek in: een koor van zichtbaar blije jongens en meisjes wordt begeleid door een band, inclusief een elektrische gitaar en een drumstel. De leadzanger van de band gaat voor in deze warming up; de songteksten worden op de videowal geprojecteerd, zodat de kerk kan meezingen. Het tempo gaat omhoog, veel bezoekers klappen en dansen mee. De ene relipopsong na de andere schalt door het gebouw. „God is je vriend”, zingt de gemeente. De beats werken opzwepend; de gospel als xtc.

Eddy heeft zijn armen naar boven geheven, zijn ogen gesloten. „Hillsong heeft mijn leven veranderd”, zegt hij even later als op het grote videoscherm de kerkmededelingen te zien zijn. Eddy was hindoe, maar hij is nu bekeerd. „Hier vind ik God, niet in mijn oude religie. Ik ben gelukkiger geworden.”

Terwijl de traditionele gemeenten kampen met teruglopende bezoekersaantallen en vergrijzing, groeit Hillsong tot aan de hemel. Elk jaar trekt deze moderne pinkstergemeente meer bezoekers. De religieuze popmuziek van Hillsong is overal op de wereld een hit en de cd-verkoop levert miljoenen dollars op.

In 1983 begonnen Brian Houston en zijn vrouw Bobbie in een buitenwijk van Sydney een nieuwe pinkstergemeente. Vijf jaar geleden werd in de wijk Baulkham Hill een gloednieuwe, multifunctionele kerk gebouwd (geschatte kosten: 15 miljoen euro). Toenmalig premier John Howard kwam persoonlijk de nieuwe kerk openen. Hillsong beschikt over vijf witte autobussen, die bezoekers gratis van het treinstation naar de kerk brengen. De kerk organiseert workshops, lezingen en conferenties. Hillsong-jongeren lopen in oranje T-shirts door de wijken om bij mensen thuis gratis klusjes op te knappen. Hillsong kortom is veel meer dan een kerkdienst; het is een manier van leven.

De Nederlandse Renate Nguyen-Pluym (34) woont acht jaar in Australië. Ze heeft in 2001 een jaar op de Hillsong-bijbelschool gezeten, was actief betrokken bij de diensten en gaat nog regelmatig naar de gemeente. De sfeer in de kerk trekt haar.

„De boodschap wordt op een eigentijdse manier verkondigd. Wat ik in Nederland minder tegenkom dan hier, is het accent op visuele media. De kerkmededelingen worden gedaan in tv-stijl met een presentator, dat is heel dynamisch. De preek is niet een ver-van-mijn-bed-show. De uitleg is meestal gemakkelijk te begrijpen, je kunt er wat mee in het dagelijks leven. De muziek is van heel goede kwaliteit. Hillsong zet een hoge standaard neer en dat spreekt veel mensen aan. Het is dus de manier waarop je de boodschap brengt.”

Het topsucces van de megakerk wordt door sommige gelovigen en niet-gelovigen met achterdocht bekeken. In de Australische media verschijnen regelmatig berichten over de schimmige financiële handel en wandel van Hillsong en haar leiders. Wat gebeurt er met de vele miljoenen die de kerk (belastingvrij) aan giften en andere inkomsten binnenkrijgt? De conservatieve krant The Australian schreef vorig jaar over kerkelijke leiders die verdacht dure villa’s kochten. Een Hillsong-lid is onlangs veroordeeld, omdat hij fraudeerde met geleend geld van kerkgenoten. „Hij en de kerk dachten onoverwinnelijk te zijn”, zei een vriend. „Ze dachten met Gods kracht alles te kunnen realiseren.”

Hillsong verwerpt dat er met geld gesjoemeld wordt. „We hebben vorig jaar 59 miljoen dollar omgezet (ruim 35 miljoen euro – red.) en dat geld vloeit allemaal terug naar de kerk”, reageert woordvoerster Maria Ieroianni. „Het kost nu eenmaal veel geld om elke week 21.000 mensen te ontvangen. Het geld gaat ook naar concrete doelen: vluchtelingen, mensen die zijn getroffen door de droogte en andere mensen in nood.”

Ook op theologisch gebied zijn er twijfels. De voorzitter van de Wereldraad van Kerken waarschuwde onlangs voor megakerken als Hillsong, die ’twee mijl lang zijn en één inch diep’. „Het zijn kerken die als een bedrijf worden georganiseerd. Dat kan gevaarlijk zijn als we niet oppassen.”

Anderen waarschuwen voor ’instantgemeenschappen’ of ’garderobegemeenschappen’: je trekt bepaalde kleding aan en je hoort erbij. Of zoals in het boek ’Kwetsuren van de ziel, religie en het moderne levensgevoel’ van dr. Kees de Groot staat te lezen: „Je hebt het gevoel van gemeenschap zonder ethische verplichtingen en consequenties voor de lange termijn. Eerder dan een remedie tegen het gebrek aan gemeenschap zijn deze zogenaamde vormen van gemeenschap een symptoom en wellicht zelfs een medeveroorzaker van het uiteenvallen van de samenleving.”

„Jaloezie”, reageert de Australische professor Gary Bouma. Hij heeft onlangs een boek geschreven over religies in Australië. „De critici houden vast aan de oude beleving van het geloof. Hoe diep was het geloof vijfentwintig jaar geleden, toen mensen alleen maar in de kerkbanken zaten, omdat ze dat sociaal gezien moesten? Wie zegt dat het christendom diep theologisch moet zijn? Dat is wel erg normatief.”

Volgens Bouma is de verklaring voor het succes van Hillsong simpel: „Als je naar de gemiddelde protestantse kerk gaat, word je onmiddellijk aangeklampt met de vraag of je kunt helpen. Die gelovigen zetten je meteen aan het werk, want hun kerken zijn zo klein en verouderd. Als je naar een megakerk gaat, dan zeggen de mensen: ’Hallo, welkom, we hebben interessante dingen te bieden. Doe wat je wil en neem een kop espresso.’ Mensen hoeven niets.”

Tanya Levin (35) is sociaal werkster. Ze groeide op met Hillsong, bracht vele dagen per week door in de kerk en verliet uiteindelijk zwaar gedesillusioneerd ’deze totalitaire organisatie’. Levin schreef een boek over haar ervaringen in Hillsong (People in Glass Houses). Haar eerste uitgever durfde het boek op het laatste moment niet te publiceren. Een kleine uitgeverij in Melbourne schoot te hulp. Met succes: de eerste druk van 11.000 exemplaren is uitverkocht en het boek is genomineerd voor een prestigieuze journalistieke prijs.

Op een terras in haar woonplaats Thirroul, zestig kilometer buiten Sydney, vertelt Levin over haar trauma’s. Ze kreeg als vijftienjarige van iemand uit Hillsong te horen dat rockmuziek de uitvinding van de duivel was. Haar grote popheld Bruce Springsteen was een ’apostel van satan’. Ze kreeg opdracht om naar huis te gaan en alles van Springsteen te vernietigen. „Ik huilde een half uur en toen heb ik de foto’s van Bruce Springsteen van de muur gescheurd en zijn elpees en cassettes kapotgemaakt.”

Ze voelde zich lange tijd een uitverkorene in Hillsong. „Je voelt dat je iets radicaals doet, je gaat tegen de grote stroom in. Je hebt je eigen missie en dat is doen wat de bijbel zegt. Wij weten wat de absolute waarheid is, de anderen in de wereld niet. Dat geeft een opwindend gevoel. ”

Toen ze negentien was, stopte ze met naar de kerk gaan. Ze had teveel (kritische) vragen, waarop ze geen antwoord kreeg. Af en toe ging ze terug. Zoals op die avond dat kerkelijk leider Brian Houston een belangrijke mededeling te doen had. Hij vertelde dat zijn vader Frank een zonde had begaan: hij had jongens seksueel misbruikt. Brian Houston vroeg de gemeente vergeving voor de zonden van zijn vader, wat met een ovatie werd bekrachtigd.

Levin: „Ik ben nog altijd boos daarover. Er werd met geen woord gerept over de kinderen die seksueel waren misbruikt. Er werd gedaan of dat allemaal niet veel voorstelde. Maar ik ontving een e-mail van één van de slachtoffers. Hij vertelde me dat het misbruik was begonnen toen hij zeven jaar was. Dat verandert de zaak dramatisch; je hebt het over kwetsbare kinderen. Toen ik dit allemaal hoorde, namen mijn intellectuele krachten het voor eens en voor altijd over.”

Het kostte Levin twaalf jaar om zich los te weken van Hillsong. „Ik lag ’s nachts wakker en dacht dat ik naar de hel ging. Ik was zo bang. Twaalf jaar lang dacht ik dat ik een duivelse zondaar was.”

De Hillsong-dienst in Waterloo is afgelopen. De hal vult zich weer met nieuwe bezoekers voor de volgende bijeenkomst. Bij de gereedstaande Hillsong-bus delen Cathy en Kimberley vruchtensap en snoep uit aan de buspassagiers. Ze prijzen de dienst. „Je voelt hier de liefde van God”, verzucht Kimberley. „Ik heb een tijdje een andere kerk geprobeerd, maar God liet mij in gesprek weten dat ik bij Hillsong hoorde. Ja, God is goed.”

Deel dit artikel