Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

Hij hóeft niet te vermoederen

home

Iris Pronk

© Patrick Post

Vader was vroeger kostwinner, boeman, autoriteit. De moderne papadagvader is een 'soft eitje', een halve moeder. Dat is jammer. Mannen, kom in opstand tegen moeder de vrouw!

'Mannen die veel tijd aan hun kinderen besteden worden sowieso zachte eitjes' © Patrick Post

Pap, sms't een jongen. "Kan ik een uurtje later thuiskomen?" Zijn vader typt een bondig berichtje terug: "Nee." Aan die grens probeert zijn zoon te morrelen: "Waarom niet?" Antwoord krijgt de jongen niet. "Ik vond dat zo'n zinloze vraag", vertelt de vader. "Nee is nee. Klaar."

Ik ontmoet deze man op een verjaarsfeest met een hoge vaderdichtheid. Bij de taart lanceer ik een vraag: "Zijn jullie betere opvoeders dan wij, moeders?" Met 'beter' bedoel ik consequenter, duidelijker, 'strenger'. Om dat laatste woord hing lang een muffe jaren vijftig-lucht: streng was iets van vaders die 's zondags het vlees sneden en moeders met vijf kinderen aan hun keukenschort. Voorgoed voorbij, gelukkig.

Maar de laatste tijd hangt er heimwee in de lucht, een verlangen naar nieuwe strengheid. Dat pik ik op in de speeltuin en op het schoolplein, waar ouders verzuchten: "Waarom luisteren ze verdorie niet?" Waarom doen kinderen hun schoenen niet aan, houden ze niet op met krijsen, vies eten en gamen, gewoon omdat ik het zeg?
Het zijn vooral vrouwen die zich dit afvragen, vertelde een opvoeddeskundige me laatst. Naar vaders luisteren kinderen beter.

Consequenter
"Mannen zijn duidelijker", ervaart zij. Hun 'nee' blijft 'nee', ook als hun zoon of dochter vervolgens een scène trapt. "Ik merk dat moeders meer emotioneel betrokken zijn, zich door protest van hun kinderen persoonlijk laten raken. Vaders kunnen zich makkelijker afsluiten. Die zeggen: Je kunt wel gaan huilen, maar zo gaan we het toch doen."
Ik check deze uitspraak bij de vaders op het verjaarsfeest. Ervaren zij dit verschil ook? Het zijn aardige mannen, ze kloppen zichzelf niet op de borst. Maar zeggen toch: ja, wij doen het ietsje beter, we zwabberen minder. Hoe dat komt? Ze halen hun schouders op. Weet niet. Gewoon.

Vaders hebben meer 'natuurlijk gezag' dan moeders, zegt psychologe en therapeute Martine Delfos, auteur van onder meer 'De schoonheid van het verschil. Waarom mannen en vrouwen hetzelfde én verschillend zijn'. Zij verklaart dit zo: mannen begrenzen door precies te zeggen wat ze vinden. Nee, je mag niet later thuiskomen. Tussen het woord 'nee' en hun mening (nee) zit "geen millimeter ruimte". Dat voelen kinderen; ze gehoorzamen hun vader. Ook al omdat die weinig ingrijpt: stoeien, in een te dunne jas de straat op, ga je gang. Waar de moeder beschermt en overal gevaar ziet, moedigt de vader aan tot experimenteren. Vooruit, ontdek de wereld. Maar áls hij een grens trekt, dan is die spijkerhard.

Vaders gezag is deels een hersen- en hormonending, iets met een minder ontwikkelde linker hersenhelft. Ook biologie maakt dat hij weinig last heeft van de ruis van twijfels en gevoelens, die wel in veel moederhoofden klinkt, in het mijne sowieso. Vraagt mijn dochter 'Waarom niet?', dan denk ik: 'ja, waarom eigenlijk niet, hoe erg is het nou als ze een uurtje later thuiskomt, als die schat het naar haar zin heeft, gister zei ik ook al 'nee', straks vindt ze me nog stom'. Ik wil - en dat is typisch feminien - aardig gevonden worden. En dus zeg ik, in tweede instantie, 'ja'. Grenzen van gummi. Vrouwengrenzen? Zo zwart-wit, man-vrouw zit de moderne wereld toch niet in elkaar. Nature is krachtig, nurture óók. Biologische verschillen vallen niet uit te vlakken, sociale en maatschappelijke wel, op z'n minst een beetje. Hadden man en vrouw in de jaren vijftig een heldere rolverdeling (kostwinner-huisvrouw), nu zijn ze veel meer elkaars gelijke, ook in de opvoeding.

Een vader die thuiskomt en met een biertje op de bank zakt, terwijl zijn vrouw de kinderen sust ("Papa heeft hard gewerkt, papa is moe")? Die op zaterdagochtend zijn kinderen straft, voor het wangedrag waarover zijn vrouw hem heeft bericht? Ze zijn er vast nog, maar de norm zijn ze niet.

Een beetje vader heeft tegenwoordig een papadag, of bemoeit zich buiten kantooruren intensief met zijn kinderen. Rompers vouwen, flessen warmen, wassen draaien, broodtrommels vullen, huiswerk maken, partijtjes organiseren: ze horen bij het moderne mannenleven. Hij besteedt aan deze klusjes nog altijd veel minder tijd dan zij, maar toch: ook de vader zorgt, reddert, 'moedert'. Maakt dit nu ook dat hij aan gezag inboet? Wordt vaders 'nee' in de maalstroom van natgeplaste onderbroekjes, omgestoten melkbekers en kinderruzies vaker 'ja'? Vermoedert hij op dit vlak?

Chef puinhoop
"Wel een beetje", denkt Gerard Janssen, deejay en schrijver van boeken als 'Vaders, hoe doen ze het toch?' (met Martine Delfos) en het zojuist verschenen 'Papadag. Multitasken voor vaders'. Ik ontmoet hem in zijn gezellige, chaotische huis, waar kinderen in en uit lopen, uitgeschopte spijkerbroeken op de grond liggen en het aanrecht vol vuile borden staat. Maar, zegt Janssen, trek vooral niet de verkeerde conclusie. "Ik ben niet in charge."

Zijn vriendin is vandaag chef puinhoop. Janssen werkt vanuit huis en is een actieve vader van drie. Bijna elke dag is 'papadag'. Zijn theorie: een vader die zijn kinderen vaak ziet en meemaakt, begrijpt ze beter, en die kennis vergroot zijn empathie. Die inleving maakt het voor hem lastiger om streng en consequent te zijn.

Een voorbeeld van Janssens middelste zoon: die kwam laatst niet thuis na school. Een telefoontje bleef uit. Daarmee overtrad de jongen een heldere huisregel: altijd even melden waar je bent. Toch werd Janssen niet boos op hem, toen hij hoorde hoe het zat. De jongen is verlíefd, hij was met zijn vriendinnetje bij een park, zonder telefoon op zak. Dan ga je toch niet hemel en aarde bewegen om naar huis te bellen?

Dus geen vaderlijke reprimande? Klopt, zegt Janssen. Was hij een afstandelijker, uithuiziger vader geweest, die misschien niet eens wist dat zijn zoon een vriendinnetje had, "ja, dan is het makkelijker om boos te worden". Dan is er geen ruis en is een regel gewoon een regel.
Mannen die veel met hun kinderen optrekken, worden volgens hem sowieso 'softe eitjes'. Ook dat is een kwestie van biologie: bij positief contact, aankijken, aanraken, knuffelen, daalt de testosteronspiegel en komt er oxytoxine vrij, een blij stofje dat het gevoel van verbondenheid vergroot. Zou al dat geknuffel met hun kinderen vaders toegeeflijker maken? Janssen gooit zomaar een balletje op. Zou kunnen, toch?

Vermoederen
Van zichzelf zijn vaders geen softe eitjes, zegt ontwikkelingspsycholoog Steven Pont. Maar ze vermoederen wel, onder druk van hun vrouwen. Uit onderzoek blijkt, vertelt hij in een Amsterdamse broodjeszaak, dat mannen luidruchtiger en uitdagender met hun kinderen spelen als hun vrouw niet thuis is. "Zodra ze de sleutel in het slot horen, verandert hun spel: het wordt voorzichtiger, ze gaan gevaar meer mijden."
Daarmee anticiperen ze op moederlijke waarschuwingen: pas op schat, niet op die verwarming, kijk nou uit met die stoel, straks val je nog.

"Een goede vader is tegenwoordig een halve moeder", zegt Pont. Dat bedoelt hij ironisch: hij vindt die ontwikkeling helemaal niet goed. De vader wil geen halve moeder zijn, hij wil conflicten niet eindeloos uitpraten maar op hun beloop laten. Al dat praten hoeft voor hem sowieso niet, en het ligt ook niet in zijn aard om kinderen voor elk mogelijk risico te behoeden, zoals hun vrouwen doen.

Toch vertoont de moderne vader geregeld dit gedrag, als een afgeleide van de moederlijke opvoedstijl, beweert Pont. "Doet hij dat niet, dan krijgt hij op zijn lazer van zijn vrouw." Niet gezellig, veel gedoe, dat kan hij beter vóór zijn.

Vrouwen beknotten de moderne man, vindt ook psychologe Delfos. "Ze hebben enorme kritiek op hem: hij moet een vrouwelijke man zijn, emoties tonen, ze wil met hem kunnen praten. Lukt dat niet, dan heeft de man een groot probleem. Hij moet aan haar wensen tegemoetkomen, anders weigert zijn vrouw seks of kondigt een scheiding aan."

Delfos' analyse klinkt een tikje somber en snel-door-de-bocht. Haar theorie over de man-vrouw verhouding in het eerder genoemde 'De schoonheid van het verschil' is heel wat genuanceerder.

Die schoonheid ervaren mannen en vrouwen óók in hun relaties, met elkaar en met hun kinderen. Ze vormen de basis van liefde, aantrekkingskracht, verwondering. Vrouwen zitten heus niet alsmaar op hun man te vitten, ze vinden hem ook lief. En als ze wel vitten, dan hebben ze daar vaak goede redenen voor. Het is toch ook niet leuk, als je als vrouw thuiskomt van kantoor, en het huis is één grote puinzooi, de schooltraktatie nog niet geregeld, het eten nog lang niet op tafel? Terwijl jij dus, hallo, óók een hele dag gewerkt hebt?

Moeders zijn monsters
De man die van de veeleisende vrouw zijn manlijkheid moet intomen? De vader die in een moedermal wordt geperst? Tikje overdreven, wil ik schrijven, als me te binnenschiet hoe ik gisterochtend, papadag, toch even subtiel de kledingkeuze van mijn vriend voor onze dochters corrigeerde. Schat, doe even dit andere vestje aan, dat is warmer. Waarmee ik eigenlijk bedoelde: dat vloekt tenminste niet zo gruwelijk met je T-shirt.

Ik bedenk ook hoe ik op mijn tong moest bijten om hem niet te vragen: draai jij vandaag even een was? En hoe ik 's avonds mijn ergernis nog net wist in te slikken, omdat hij die was natuurlijk niet had gedaan. Terwijl hij wel een trampoline had ingegraven in onze volkstuin, de meiden moddersoep had laten maken, een K3-liedje op de gitaar had uitgevogeld en ook nog eens heerlijk had gekookt.

Die maaltijd vervulde me met dankbaarheid, en toch dacht ik, met mijn handen in het hete sop: hoe krijgt die man het voor elkaar om op één dag zóveel servies vuil te maken?
Moeders zijn monsters. Ik ben een monster.

Met hun onomstotelijke ideeën over hoe het moet, een huishouden runnen, kinderen opvoeden, ondergraven die monsters ook het natuurlijk gezag van de vader. Vroeger ondersteunde moeder dat, zegt Delfos, ze vergrootte het zelfs uit, zwaaiend met haar vinger: wacht maar tot papa de boeman thuis komt. "Nu dicht zij hem helemaal geen gezag meer toe. De man moet van haar moederen."

Moeders zijn de norm, het zachte, beschermende, bezorgde, multitaskende, redderende, zwabberende, begripvolle, emotionele, verbale is de norm. Niet alleen in huis- en kinderkamers, maar in de hele, op kinderen betrokken maatschappij. Kinderdagverblijven, scholen, opvoedbureaus, jeugdzorginstellingen: ze worden allemaal bestierd door vrouwen. Die doen hun best, die doen het hartstikke goed, maar wél vanuit hun feminiene perspectief.

In die vrouwenwereld wordt de man volgens Delfos niet serieus genomen. "Er wordt naar hem niet geluisterd." In jeugdzorgrapporten, bijvoorbeeld over jongens met adhd, leest ze vaak: 'Vader bagatelliseert het probleem'. "Omdat hij zegt: het gaat wel over, maak je niet zo druk. Maar hij heeft gelijk!"

Als er meer mannen in onderwijs, opvoeding en jeugdzorg werkten, dan zouden er véél minder kinderen een diagnose krijgen, daar is Delfos van overtuigd.

Mannen doen het van nature anders, benadrukken Janssen, Delfos en Pont. Niet beter, al overtreffen ze hun vrouw op het gebied van duidelijkheid en het handhaven van grenzen. Kinderen groeien en bloeien het best als ze blootgesteld zijn aan beide krachten: de moederlijke en de vaderlijke. Die is overigens niet per se aan sekse gebonden: er zijn ook vrouwelijke vaders en mannelijke moeders.
Aan de dominantie van het moederlijke moeten vaders zich ontworstelen, stelt psycholoog Pont. Daar knapt iedereen van op. Zijn advies aan vaders: "Claim ruimte voor je eigen aanpak. Opereer niet als de uitvoerende instantie van de moeder." Laat die kinderen gewoon in bomen klimmen, doe je eigen ding.

Voor moeders heeft hij ook een tip: "Pick your fights". Natuurlijk, een aanrecht vol afwas is ontzettend vervelend. Maar kijk ook eens naar wat je man wél doet: "Laat hem zijn eigen relatie krijgen met zijn kind. Laat hem een beetje met rust."

Masculinistische golf
Mooie raad, maar Pont gaat nog een stapje verder: volgens hem is het, na de feministische golven, de hoogste tijd voor de 'eerste masculinistische golf'. Die moet vaders bevrijden van het vrouwelijke juk: "Mannen moeten méér betrokken zijn bij de opvoeding, maar niet als verlengstuk van de moeders."

Echtscheiding is een rigoureuze vorm van bevrijding, weet de vader van de sms'ende jongen. Op het verjaarsfeest vertelt hij: "Na mijn scheiding is mijn gezag toegenomen. Nu heb ik één lijn." Die wordt in zijn eenoudergezin niet langer doorkruist, omgebogen of van voetnoten voorzien door de zachtere, grilliger vrouw.

Woensdag is het papadag. Niet zeuren over niet gedraaide wassen, de verbijsterende hoeveelheid vuile pannen en vloekende kinderkleren, neem ik me voor. Ook niet innerlijk.Laat maar komen die vrouw!

Je huis aan kant in 30 minuten
Is een vrouw een sloddervos? Haar man zal niet minder van haar houden. Laat een man zijn handjes te weinig wapperen thuis, "dan hakt dat er bij een vrouw in op het amoureuze vlak", zegt deejay, vader en schrijver Gerard Janssen (44). Daarom bevat zijn nieuwe boek 'Papadag. Multitasken voor vaders' onder meer een 'Stappenplan: Binnen 30 minuten klaar voor moeder de vrouw'. Daarmee kunnen vaders het huis aan kant krijgen aan het einde van hun papadag. Stap 9 (rondslingerende kleren zijn dan al opgevouwen, het aanrecht is vrijgemaakt, kip staat in de oven): "Ontkurk de rode wijn en zet alvast twee glazen klaar. Muziekje erbij, kinderen aan tafel met kleurpotloden en leeg papier. Laat maar komen, die vrouw!"

ReagerenWat vindt u: raken (zorgende) vaders hun autoriteit kwijt, en zo ja: hoe erg is dat? Stuur uw reactie, liefst in maximaal 150 woorden, naar tijd@trouw.nl.

Lees verder na de advertentie
© Patrick Post

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.