Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hier even goed (a) opletten (b) op letten

Home

Peter-Arno Coppen

© anp
TAAL

We beginnen vandaag met een meerkeuzevraag. In welke zin is sprake van het werkwoord 'opletten'? Is dat (a) 'Let op dat je niet nat wordt!' of (b) 'Let erop dat je niet nat wordt!'? Allebei, zult u misschien zeggen. Maar schijn bedriegt.

Het woord 'opletten' is een zogeheten 'scheidbaar samengesteld werkwoord'. Dat wil zeggen dat het uit twee delen samengesteld is, en dat die twee delen gesplitst kunnen (en soms moeten) worden. Je zegt 'Je moet goed opletten' ('opletten' is één woord), maar ook 'Let goed op', of 'Ik heb goed op moeten letten' (de twee delen gesplitst).

Lees verder na de advertentie

In 'Let op dat je niet nat wordt!' gaat het om het gesplitste werkwoord 'opletten'. Dat zie je ook als je de zin formuleert met onderwerp en hulpwerkwoord: 'Je moet opletten dat je niet nat wordt'. Maar in 'Let erop dat je niet nat wordt!' is iets anders aan de hand. Met een hulpwerkwoord en onderwerp krijg je 'Je moet erop letten dat je niet nat wordt', en daarin is 'opletten' nog steeds niet één woord.

Overlappen

Het Nederlands kent 'opletten', maar ook 'op iets letten'. Die twee overlappen in betekenis, maar ze zijn niet hetzelfde: 'op iets letten' kan ook 'iets in de gaten houden' betekenen.

Schijn bedriegt, schreef ik boven. De zinnen (a) en (b) betekenen ongeveer hetzelfde, maar in (a) heb je 'opletten' en in (b) 'op iets letten'. Maar misschien bedriegt de schijn nog wel iets meer, want je zou ook kunnen denken dat 'op iets letten' eigenlijk ook 'op iets opletten' is. Per slot van rekening is 'opletten' ontstaan uit 'op iets letten', net zoals 'opmerken' ontstaan is uit 'op iets merken', 'je aandacht op iets richten'.

Heeft u een taalvraag? Mail dan naar p.a.coppen@let.ru.nl.

Grammaticale geschillen, etymologische enigma's en andere taaltwijfels, voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hier alle afleveringen van de taalrubriek.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel