Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het vonnis van Twitter: voorgoed aan de schandpaal

Home

Kristel van Teeffelen

© Nanne Meulendijks

Te vaak zijn we op de sociale media alleen maar bezig elkaar online kapot te maken, zegt de Britse schrijver en journalist Jon Ronson.

Het lijkt wel alsof we op sociale media regelmatig door een soort massahysterie worden bevangen. Elke dag een nieuwe held die we eren, elke dag ook een nieuw slachtoffer om te besmeuren. Omdat hij wat doms zegt of een grap maakt die ons niet bevalt. Met duizenden tegelijk springen we erbovenop, zo snel willen we duidelijk maken dat wij wel weldenkende mensen zijn. Bovendien moet die persoon niet denken dat hij zomaar met een slechte grap wegkomt. Verbannen, ontslaan: wij fatsoenlijke mensen weten wel wat er moet gebeuren met domme opmerkingen.

Irriteert de 'wij' u al? De Britse schrijver en journalist Jon Ronson kiest die vorm bewust in zijn nieuwe boek 'Dit is vernederend: hoe één verkeerde tweet je leven kan verwoesten', deze week in vertaling verschenen. "Ik wil duidelijk maken dat het niet zij daar zijn die de sfeer op Twitter bepalen", zegt hij in de lobby van een Amsterdams hotel terwijl hij in de verte wijst.

"We zijn het allemaal. We willen laten zien dat we gepassioneerde mensen zijn, dat we goed willen doen. En wie nu denkt: ik heb nog nooit aan die publieke schandpaal meegedaan op sociale media, beseft hopelijk door de verhalen in mijn boek dat ze het zouden kúnnen doen."

Slachtoffers
Ronson, die onder meer voor The Guardian schrijft, staat bekend als iemand die zich helemaal in zijn onderwerpen onderdompelt. Hij schreef onder meer boeken over extremisten en experimenten met helderzienden in het Amerikaanse leger. Maar ook het script van de film 'Frank', over een man met een groot hoofd van papier-maché.

Voor zijn recentste werk over de online schandpaal, sprak hij met verschillende mensen die slachtoffer zijn geworden van de massahysterie op Twitter. Zoals Justine Sacco. Net voordat zij eind 2013 in het vliegtuig stapt naar Afrika twittert zij: 'Op weg naar Afrika. Hopen dat ik geen aids krijg. Grapje. Ik ben blank!'. Terwijl ze in het vliegtuig ligt te slapen, ontploft Twitter. Ze wordt trending topic - het meest besproken onderwerp van dat moment - en er komt een heksenjacht op gang. Dat gaat zover dat iemand naar het vliegveld in Kaapstad gaat, om voor Twitter vast te leggen hoe Sacco reageert als ze haar telefoon aanzet en ziet dat haar reputatie aan diggelen ligt.

Lees verder na de advertentie
© Jon Ronson - Dit is vernederend
© afp

Ronson: "Was het een goede grap? Nee. Maar maakt dat goed wat vervolgens met Justine Sacco gebeurde en nog steeds gebeurt? Ze verloor haar baan, haar leven lag overhoop. En ook al is het inmiddels ruim twee jaar geleden, onlangs laaide de rel weer op toen ze als pr-dame in het nieuws verscheen namens haar nieuwe opdrachtgever. 'Ze is terug, laten we ervoor zorgen dat ze weer ontslagen wordt', las je direct in allerlei reacties. Schijnbaar vindt de twittergemeenschap dat zij voor altijd gestraft moet worden voor één domme opmerking."

Sinds de afschaffing van de publieke schandpaal zo'n 180 jaar geleden, hebben we nog niet zoveel macht gehad om iemand publiekelijk terecht te wijzen als nu, stelt Ronson in zijn boek.

Mooie kanten
Bij die macht komt ook een verantwoordelijkheid kijken. Alleen gaan we daar op dit moment bijzonder slecht mee om. Ronson vergelijkt het met een kleuter die een pistool in handen heeft.

"Eigenlijk is dat triest. Twitter, sociale media; het heeft hele mooie kanten. Het geeft een stem aan mensen die normaal niet gehoord worden, het geeft ons macht iets te veranderen aan de maatschappij. Maar in plaats van ons daarmee bezig te houden, steken we onze energie in elkaar online kapotmaken. We verprutsen het."

Daarom is Ronson's boek is in zekere zin ook een oproep: chill out! Hoe lastig dat is, heeft de schrijver zelf ervaren. Sinds zijn boek in maart vorig jaar in het Engels verscheen, werd ook Ronson zelf het mikpunt van een online storm. Hij kreeg een bak kritiek over zich heen. Onterecht, vindt hij. "Mensen gingen mijn boek gebruiken om hun gelijk te bewijzen. Ze zeiden bijvoorbeeld dat ik betoog dat je niemand meer terecht mag wijzen. Dat klopt niet. Laat ik duidelijk zijn: ik vind echt niet dat we racisme moeten tolereren, maar dat is wel iets anders dan iemands leven verwoesten vanwege één slechte grap.

Sinds zijn boek in maart vorig jaar in het Engels verscheen, werd ook Ronson zelf het mikpunt van een online storm

"Wat ik wel heb geleerd, mede doordat ik zelf in een twitterstorm terecht kwam, is dat als je wordt aangevallen voor iets wat je niet hebt gedaan en dat gebeurt nog door een relatief klein clubje, je je het beste stil kunt houden. Dat is frustrerend. Ik werd ongelukkig en geïrriteerd. Maar als ik me erin zou mengen, zou ik het nog veel groter maken."

Ideaal voor breaking news
Ondanks dat, twittert Ronson nog steeds. Waarom eigenlijk? "Tja, dat vraag ik mezelf ook wel eens af", zegt de schrijver. "Ik voel me een soort roker, die eigenlijk gestopt was en nu met tegenzin weer sigaret na sigaret rookt terwijl het me helemaal niet smaakt. Waarom ik dan toch doorzet? Ik zie ook wel de mooie kanten van Twitter. Voor breaking news is het ideaal. Ook geloof ik echt in de kracht van Twitter als medium dat mensen die normaal geen stem hebben, een stem kan geven. Bijvoorbeeld om de heersende macht terecht te wijzen. Denk aan initiatieven als 'OscarsSoWhite', dat het gebrek aan diversiteit in de filmwereld aankaart."

Wel toont ook juist de discussie rond de Oscars hoe dun de lijn is tussen een inhoudelijk debat en publieke vernedering. Voor je het weet richt de campagne zich niet meer tegen het instituut, maar tegen een persoon. Ronson: "Dat gebeurde vorige week nog bij de actrice Charlotte Rampling die zei dat de OscarsSoWhite-campagne discriminerend voor witte mensen is. Als je het mij vraagt een domme opmerking. Maar waarom zouden we met duizenden tegelijk tegen Rampling gaan schreeuwen dat ze dom is? Laten we ons op de inhoudelijke discussie richten, niet op mensen."

Alleen is dat makkelijker gezegd dan gedaan. Heeft Ronson er nog vertrouwen in dat het roer om kan? "Laat ik zeggen dat ik hoop dat we van een kleuter met een pistool via een adolescent uitgroeien tot een volwassene met een pistool in zijn hand. Dat we er verstandig en vol empathie mee leren omgaan. Bij mij is dat opgroeien inmiddels begonnen. Ik doe niet meer mee aan dat publiekelijk verketteren."

Ik voel me een soort roker, die eigenlijk gestopt was en nu met tegenzin weer sigaret na sigaret rookt terwijl het me helemaal niet smaakt

Deel dit artikel

Sinds zijn boek in maart vorig jaar in het Engels verscheen, werd ook Ronson zelf het mikpunt van een online storm

Ik voel me een soort roker, die eigenlijk gestopt was en nu met tegenzin weer sigaret na sigaret rookt terwijl het me helemaal niet smaakt