Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het Versailles van de Achterhoek

Home

Cokky van Limpt

De Berkelvallei achter Zutphen biedt alle afwisseling die een wandelaar zich wensen kan: in zomerdoezeling gedompeld boerenland, bossen, historische landgoederen, een slaperig Achterhoeks dorp en een kabbelend riviertje. De schuldeloze rust die over de landerijen heerst, roept herinneringen wakker aan lang vervlogen jeugdjaren uit een vorige eeuw.

Vanaf de parkeerplaats bij het 18de-eeuwse Jachthuis steken we de Lochemseweg over, waar we meteen oog in oog staan met het eerste landgoed op de route. Van Huis 't Velde, dat tegenwoordig dienst doet als conferentiecentrum en 'School voor Politie Leiderschap', wordt in 1326 voor het eerst melding gemaakt als Gelders leen. In de kelder van het tegenwoordige buiten zijn nog resten gevonden van het middeleeuwse huis. Het uit de 16de eeuw daterende middengedeelte van het hoofdgebouw is getooid met opvallende Renaissance-versieringen, uitgevoerd in zachtgele mergel en rode baksteen.

Omstreeks 1700 werd Huis 't Velde bewoond door de moeder van Arnold Joost van Keppel, eerste graaf van Albemark en gunsteling van koning-stadhouder Willem III, die in diezelfde tijd het nabijgelegen Huis De Voorst liet bouwen, dat we aan het einde van de wandeling passeren. In de 17de eeuw was De Voorst een van de mooiste buitenplaatsen van de Republiek. Dat huis en park zijn ontworpen door de architect van Paleis Het Loo, Jacob Roman, is af te lezen aan de vormgeving. Niet voor niets kreeg het de bijnaam 'Versailles van de Achterhoek'.

Beide landgoederen worden tegenwoordig beheerd door Stichting Het Geldersch Landschap. Het decor van de buitenplaatsen is kenmerkend voor de Achterhoek: bossen, afgewisseld door cultuurgronden met boerderijen, lanen en singels.

Het witgepleisterde Huis 't Velde wordt omringd door een slotgracht, die van de Berkel is 'afgetapt'. Na de oude eikenlaan langs de gracht buigen we naar links en ronden we het fraaie park van het landgoed, met rechts van ons uitzicht over door bomen omzoomde hooilanden, waar het pasgemaaide gras in grote zachtgroene plastic balen aan de kant ligt opgetast.

Dan bereiken we de Berkel, het ooit weerbarstige maar door kanalisering tot een rustig kabbelende stroom getemde riviertje, dat tot Almen niet meer van onze zijde wijkt. De 115 km lange Berkel ontspringt in Duitsland en stroomt zo'n 45 km door Nederland -langs Rekken, Eibergen, Haarlo, Borculo, Lochem en Almen- om bij Zutphen uit te monden in de IJssel. Veel van de boederijen langs het riviertje zijn van het type 'hallehuis', een bouwstijl die in heel Midden-Nederland voorkomt en gekenmerkt wordt door een binnenruimte die overlangs in drieën is gedeeld. Soms ligt het woonhuis in het verlengde van de werkruimte, soms staat het er in T-vorm haaks op.

Vlak voor de spoorbrug laat de ANWB ons even in de steek. Volg hier niet de zij-arm van de Berkel naar rechts, maar neem de platte houten brug aan je linkerhand en volg het graspad dat om een bosje heen naar links buigt en weer bij de Berkel uitkomt. Ga onder de spoorbrug door en kies vervolgens om rechtsaf te slaan voor de lange route, of rechtdoor het pad langs de Berkel te blijven volgen.

Wij doen het laatste en hebben daar geen spijt van. We genieten van de vele vlinders op distels en andere oeverbegroeiing en van het spel der libellen boven het water. Hier rondom de spoorbrug treffen we een soort die we nooit eerder zagen. Deze libellen jagen niet rond als gevechtshelikopters, maar hebben met het zachte gefladder van hun brede, rond uitlopende donkerblauwe gazen vleugels meer weg van elfjes uit een sprookjesboek.

Van hier naar Almen is het pad langs de Berkel op zijn mooist. Links het geplons van kikkers tussen de waterlelies en het bescheiden trompetje van een waterhoen in de rietkragen, rechts de weilanden en akkers. Scherp tekent de Warkense molen zich af tegen de blauwe lucht. Voor de boerderij naast de molen wappert de bonte was aan een ouderwetse waslijn tussen palen. De zon werpt een warme gloed op het rode pannendak. De jaren vijftig zijn hier werkelijk stil blijven staan.

Er steekt een verkoelend briesje op, dat het peppelbosje aan de overkant van de rivier zacht doet ruisen. Daarachter bewegen de zwartbonte koeien zich traag door het weiland langs het water. Een tafereel waarvan M. Vasalis de sfeer zo raak trof in haar gedicht 'Landschappen' (Uit: 'Vergezichten en gezichten'):

Waar ligt de lome zanger als het zomer is,

onder de linden bij de glinsterende rivier?

De trage koeien met haar beierende loop

luiden haar uiers. En zijn eentonige muziek

geleidt haar langs de diepe weiden naar 't water,

van haar zachte muilen druipen druppels na

het drinken.

We steken de Berkel over bij de stuw-plus-brug 'Besselink', genoemd naar de naastgelegen hallehuisboerderij. Hier voeren in vroeger tijden de Berkelschippers per zomp -ondiepe scheepjes van ongeveer twaalf meter lang- onder een houten brug door.

Aan de rand van Almen stuiten we op de lokale herinnering aan de 18de-eeuwse Gelderse dichter Staring. Hier, waar nog steeds een beekje onder de weg door loopt, was het, dat boer Stuggink weigerde gebruik te maken van de nieuwe brug en koppig met zijn lieslaarzen door de voord bleef waden. Op een rustiek houten bord naast het stroompje is een strofe te lezen uit het beroemde gedicht 'De hoofdige boer' dat Staring over die gebeurtenis schreef: 'Eens was het anders hier ter stee,/Wanneer een voord den weg doorsnee/En 't brugje naast den voord geleid,/Den smaad droeg van zijn nieuwigheid'. Aan het mooie 14de-eeuwse kerkje van Almen, naast restaurant 'De Hoofdige Boer', wijdde Staring de beginregels van zijn gedicht: 'Elk weet waar 't Almensch kerkje staat/En kent de laan die derwaart gaat'.

We hebben de Berkel nu definitief achter ons gelaten. Via de Binnenweg, een lang recht pad dwars door de bossen, komen we bij de brug over het Afleidingskanaal. Daarna voert een slingerend pad ons langs Huis De Voorst naar de Kapper Allee. Hier staat (weer) geen bordje, maar we moeten naar links, naar het kruispunt met de Lochemseweg. Daar weer links om, met een laatste blik op Huis 't Velde, terug te keren naar 't Jachthuis, ons beginpunt.

Het volledige traject van de Berkelvalleiroute meet 18 km. Wij kiezen voor de verkorte route van 12 km. Hierdoor missen we het Warkense Veld, maar in ruil daarvoor lopen we helemaal tot Almen over het fraaie graspad langs de zuidoever van de Berkel. De wandeling (ook de verkorte route) volgt de bekende ANWB-bewegwijzering en gaat deels over bestrating, deels over half- en onverharde paden door bos en weiland. Vanaf NS-station Zutphen rijdt ieder uur een belbus (Taxiliner 254) naar Almen, maar die moet een uur van tevoren worden gereserveerd (0900-8331). Uitstappen tegenover hotel-café-restaurant De Hoofdige Boer, waar de route kan worden opgepikt. Wie per auto komt, kan het beste parkeren bij restaurant 't Jachthuis in Warnsveld, hoek Lochemseweg (N346)/Vordenseweg. Het dichtsbijzijnde ANWB/VVV-kantoor is dat van Zutphen, aan het Stationsplein.

Deel dit artikel