Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het Nederlandse uurtje van Radio Moskou valt stil

Home

FRANS DIJKSTRA

MOSKOU - Kiril Brattsev koestert geen hoop meer: binnenkort spreekt Radio Moskou niet langer Nederlands. “Het wachten is nog op de officiële beslissing. We hangen in de lucht”, zegt de vertaler annex omroeper met een veertigjarige staat van dienst. En dan sloft hij, samen met zijn jonge Vlaamse collega Steven Van Hove, naar het omroepershokje om het Nederlandstalige nieuws op te nemen voor de dagelijkse uitzending van zeven uur 's avonds.

Een uur lang worden België en Nederland via de korte golf voorzien van de Russische kijk op de wereld. Dat betekent vooral veel regeringsnieuws, dat wil zeggen saaie uitspraken van saaie mannen, gebracht in correct maar lusteloos Nederlands, even stijf als de oorspronkelijke Russische teksten. De Nederlandse afdeling volgt de Russische moeder op de voet.

Toen Radio Moskou nog de spreekbuis van de Sovjet-Unie was, kon het geld niet op, herinnert Brattsev zich. Op het hoogtepunt in de jaren zeventig zond Radio Moskou uit in 82 talen. “Het was toen allemaal politiek. Ik hoef u niet uit te leggen wat voor politiek dat was. Officieel heette dat strijd voor de vrede, in werkelijkheid was het strijd tegen het Westen. En we probeerden vrienden te maken in de derde wereld. We zonden zelfs uit in allerlei indiaanse talen van Zuid-Amerika.”

Sinds de Sovjet-Unie uit elkaar is gevallen en de Russische staat Radio Moskou heeft geërfd is er fors geschrapt tot 46 talen, samen nog altijd goed voor 154 uur en 30 minuten per dag. Dat is nog niet genoeg. De staat bezuinigt, de omroep dus ook. Nederlands en Noors staan op de nominatie om te verdwijnen bij de wereldomroep. “Ik heb een gesprek opgevangen dat er voor veertig procent bezuinigd moet worden”, zegt Brattsev. “Dat betekent dat er heel wat meer moet verdwijnen dan het Nederlandse uurtje.”

Brattsev heeft nooit Nederlands gestudeerd, wel Japans. “Kort na de dood van Stalin studeerde ik af, in 1954. Het was een troebele tijd, met veel verwarring en ik kon geen werk vinden. Op school had ik ook Duits gedaan en ik had privé-les Engels gehad, dus voor mij was het niet zo moeilijk om Nederlands te lezen. Ik luisterde ook veel naar de muziekprogramma's van de Nederlandse Wereldomroep. Ik hoorde dat er een baan op de Nederlandstalige afdeling van Radio Moskou was, en werd aangenomen. De Nederlandse communisten die daar toen werkten, hebben zich over mij ontfermd. Ik vertaalde de Russische teksten van de centrale redactie, en zij verbeterden mij. Zo heb ik Nederlands geleerd.”

De 23-jarige Steven Van Hove, afgestudeerd aan het Antwerpse instituut voor vertalers, roemt de taalkennis van zijn oudere collega. “Zijn woordenschat is enorm. Hij kent zowel het Vlaamse als het Nederlandse idioom. Ik moet vaak naar een woordenboek grijpen als ik hem hoor.”

Even toevallig als Brattsev veertig jaar geleden bij Radio Moskou kwam, begon Van Hove een jaar geleden zijn kortstondige radioloopbaan. “Ik ging naar Moskou voor de liefde en het avontuur. De liefde is gebleven, het avontuur. . . nou ja, dat is al een tijdje afgelopen. Ik vond het eerst heel spannend. Ik hoorde dat er iemand wegging, ik belde op en ze vroegen: spreek je Russisch, spreek je Nederlands? Toen was ik aangenomen.”

De Nederlandstalige afdeling is ingeslapen, ontdekte Van Hove al gauw. “We vertalen de artikelen, lezen die voor en dat is alles. Wie wil weten wat het officiële Russische standpunt is, die zit goed bij Radio Moskou. Wat er onder de mensen leeft, dat hoor je bij ons niet.”

Tot voor kort had Van Hove plannen om de zaak nieuw leven in te blazen. Hij wilde in België 'russofiele' organisaties benaderen die een nieuw programma zouden willen sponsoren: een programma over Nederlandstaligen in Rusland, en over Russische onderwerpen in Nederland en Vlaanderen. Nu het te laat is, heeft hij spijt dat hij er niet harder aan getrokken heeft. “Eigenlijk is dit iets unieks. Behalve de Nederlandse en Belgische wereldomroepen zendt alleen Radio Moskou internationaal nog in het Nederlands uit. Wat Radio Moskou in het verleden ook geweest mag zijn, het is een uitzonderlijk fenomeen.”

Een luisteronderzoek van Radio Moskou heeft geleerd dat als er al luisteraars zijn in Nederland en België, zij liever op de levendiger Engelse uitzendingen afstemmen, zegt Vladimir Andrejev, onderdirecteur van Radio Moskou. De Engelstalige dienst behandelt ook brieven van luisteraars, iets dat in het Nederlandse uurtje al jaren niet meer gebeurt.

“Er komen nog maar weinig brieven. De meeste zijn van radioamateurs die voor hun verzameling een bevestiging willen hebben dat zij inderdaad Radio Moskou op een bepaald moment hebben ontvangen. Vroeger kwamen er veel brieven van communisten die steun betuigden aan onze standpunten. Toen het allemaal politiek was, hoefden we ons geen zorgen te maken over ons voortbestaan. Menselijk gesproken zijn de politieke veranderingen goed, maar voor mij persoonlijk niet zo. Ik had geen plezier in die politieke teksten, maar het was mijn werk om ze te vertalen en voor te lezen. Ik denk dat de mensen in Vlaanderen en Nederland begrepen hebben dat ik dat niet allemaal zelf verzon.”

Officieel is hij al een paar jaar met pensioen, maar van 88 000 roebel (75 gulden) per maand kan hij niet leven. Dus werkt hij nog steeds voor Radio Moskou. Niet alleen voor de Nederlandse afdeling. Als hij daarmee klaar is, loopt hij naar een andere presentatorcel en leest hetzelfde nieuws in het Zuidafrikaans. Waar eerst 'kernkoppen' in zijn tekst stond, leest hij nu geroutineerd 'atoomplofkoppen' voor. “Zo verdien ik nog een beetje bij. De Zuidafrikaanse afdeling is nieuw. Vroeger wilden we ideologisch niets met Zuid-Afrika te maken hebben. Nu hebben we gemeenschappelijke belangen: diamanten en de wapenindustrie. Dus ik denk dat ik hier nog wel een tijd vooruit kan.”



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie