Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het nachtleven van de krant

Home

Bram Logger

Normaliter valt voor zeven uur ’s morgens de ochtendkrant in de bus. Voordat de abonnee die openvouwt of in de haast bij zich steekt, heeft het dagblad al een nachtelijk leven achter de rug.

Deze week bellen ze weer aan: de krantenbezorgers die u met een kaartje het beste voor het nieuwe jaar toewensen. En of u misschien een kleine fooi over heeft voor de bezorging, dag in dag uit, door weer en wind.

Ze verdienen het, de jongens, meisjes, vrouwen en mannen die zich iedere ochtend in alle vroegte op de fiets wagen. Maar ze zijn niet de enigen die ervoor zorgen dat Trouw iedere dag in een betaalde oplage van 91.000 bij lezers belandt.

Nederland is ’s nachts één groot raderwerk van krantendistributie. Vrachtwagens, busjes, auto’s en fietsen doorkruisen het donker om de 4,6 miljoen dagelijks gedrukte ochtendkranten op tijd te bezorgen. Tienduizenden verdienen er hun brood mee.

Voor dagbladuitgevers is het een peperduur precisiewerkje. Het fijn vertakte distributiemodel is alleen al goed voor een kwart van de kostprijs van een krant. En als er één radertje hapert, leidt dat meteen tot klachten. Gemiddeld krijgt iedere Trouw-abonnee zijn krant eens per jaar niet of te laat bezorgd.

Papier, inkt en drukpersen vormen samen nog een kwart van de kostprijs. In directiekamers van dagbladuitgeverijen wordt daarom wel gedagdroomd over een digitale toekomst. Als iedere abonnee zijn krant zou lezen op een e-reader of iPad, zou dat het product – zonder druk en distributie – in theorie al de helft goedkoper maken.

Maar zo ver is het nog niet. Veel mensen zijn gehecht aan krantenpapier. Bovendien zijn aan het gebruik van digitale leesapparaten licentiekosten verbonden. Voorlopig blijft het papieren raderwerk dus draaien. Zes nachten per week, telkens diezelfde enkele reis: van krantenredactie tot abonnee.

Het nachtelijke reisverhaal van de krant gaat over Coca Cola en ’Het Beest’, over hazen en stropers, over junkvrije parkeergarages en iedere nacht om kwart over twee de wekker. Van redactie tot abonnee, van Amsterdam naar Barger-Oosterveld. Een nacht mee met de krant.

Het artikel over afname van racistisch geweld op de voorpagina, of toch het bericht over heropening van het zorgloket? Op de redactie in Amsterdam wordt donderdagavond de laatste hand gelegd aan Trouw van vrijdag. Overdag hebben de verslaggevers hun artikelen geschreven. Nu is het wikken en wegen over welk stuk waar in de krant komt. En het laatste nieuws in de gaten houden natuurlijk.

De eindredacteuren werken in een cirkel, midden op de redactievloer. Ze hebben uitzicht op zes grote plasmaschermen, waarvan er twee op Teletekst staan en één op de voetbalwedstrijd die nog aan de gang is. „Spellen we oorlogshitsers nou met of zonder tussen-s?”, wil een eindredacteur van zijn collega’s weten.

Leo Hoogerwerf leidt de eindredactie deze avond. Op zijn beeldscherm kan hij het productieproces van de krant precies volgen. De groen gekleurde pagina’s zijn klaar. Om kwart voor elf zijn er nog drie rode plekken, die staan voor een te lang, te kort of ontbrekend artikel. De avondverslaggever tikt nog een laatste update over het kindermisbruik in Amsterdam, op de sportpagina ontbreekt het wedstrijdverslag van een Europa Cup-wedstrijd, en de beursberichten van Wall Street moeten nog doorkomen.

Voor de eindredactie is het een weinig enerverende avond: geen laat nieuws dat de indeling van de krant overhoop gooit. Om even voor elven wordt de laatste pagina verstuurd. Voor de redactie zit het werk erop. Avondchef Hoogerwerf doet om twaalf uur het licht uit op de redactiezaal.

De geur van drukinkt vult de enorme drukkerij in de oksel van de A2 en de A10. Ieder etmaal vertrekken hier de 1,1 miljoen kranten die uitgeverij De Persgroep er dagelijks drukt. Donderdagavond half twaalf beginnen de persen te draaien voor Trouw van vrijdag.

Alles in dit pand draait om de drukpers. Die wordt door het personeel liefkozend ’Het Beest’ genoemd. „En het beest moet gevoed worden.” De persen moeten draaien, storingen zijn uit den boze. De rollen papier die ’Het Beest’ verslindt, moeten naadloos aan elkaar gelijmd worden. Een papierbreuk betekent twintig minuten vertraging. En vertraging bij het drukken leidt onvermijdelijk tot te late bezorging bij de abonnee.

De reusachtige rollen papier – waarvan 80 procent gerecycled – staan klaar in de kelder: 1660 kilo per stuk, het gewicht van een forse personenauto. Voor het drukken van één editie van Trouw gaan er twaalf van zulke rollen doorheen. Iedere vezel wordt gebruikt. De laatste resten van de papierrollen gaan naar een handelaar in Volendam. Die verkoopt het onbedrukte krantenpapier door aan vishandelaren en Chinese restaurants die er hun makreel en afhaal-babi pangang in verpakken.

Bestond de krant tot nu toe alleen nog uit enen en nullen, digitaal verstuurd van de computers op de redactie naar die in de drukkerij, nu krijgt hij voor het eerst zijn fysieke, papieren verschijningsvorm. Het leven van de krant begint met een achtbaanritje. Van de drukpers roetsjen de kranten in klemmen aan een rail door de drukkerij.

Een verdieping boven de papierkelder wordt in een honderd meter lange straat de drukkwaliteit gecontroleerd. Met een ruk aan een koord kunnen de controleurs een krant uit de ’achtbaan’ laten vallen. Onder speciale daglichtlampen bestuderen ze het eindproduct. Om te zorgen dat abonnees een goed gedrukte krant krijgen, en adverteerders tevreden te houden. Als KLM in de krant adverteert, moet KLM-blauw ook echt KLM-blauw zijn.

Het achtbaanritje eindigt bij de distributieafdeling. Daar schieten de kranten een machine in die er kant-en-klare pakketten van maakt. Die gaan op pallets, klaar voor transport. In de expeditieruimte ernaast staan de vrachtwagens al klaar. Heftrucks rijden af en aan. Een blauw bestelbusje met loshangende Belgische nummerplaat komt aangescheurd. De chauffeur laadt stapels van de in Brussel gedrukte Europese editie van de Turkse krant Zaman uit. Die gaan mee met de distributie van De Persgroep.

Vanuit hier gaan de kranten op weg naar de regionale distributiecentra. Daarvan zijn er twintig verspreid over het land. De twintig regiomanagers hebben in totaal 1200 lokale distributeurs voor zich werken. En die zetten op hun beurt 12 à 13.000 krantenbezorgers aan het werk.

Het eerst vertrekkende transport gaat naar regiohub Drachten. Niet in een mooie krantentruck met de naam van Trouw of uitgeverij De Persgroep erop, maar met een vrachtwagen van Coca Cola. De witte plakletters zijn weliswaar van de knalrode oplegger afgehaald, maar de afdruk van de frisdranknaam is nog duidelijk leesbaar. Het transportbedrijf dat is ingehuurd voor het krantenvervoer heeft de oplegger er speciaal voor aangeschaft. Een tweedehandsje uit Noorwegen. De extra stevige laadklep is gemaakt om kratten cola te dragen en kan ook het enorme gewicht van de krantenpallets aan. En dus gaan 80.000 kranten straks de weg op in een vrachtwagen van een Amerikaanse frisdrankproducent. Trouw, maar ook de Volkskrant, NRC Next, HetFinancieele Dagblad en het Nederlands Dagblad.

Onder de Noorse oplegger zijn nog winterbanden gemonteerd, en die komen van pas. Het is spekglad op het terrein van de drukkerij. Meteen dient de eerste tegenslag zich aan: het automatische hek van het terrein is vastgevroren. Achteruit moet het via een smal straatje langs vervaarlijk donker water het terrein af. Daarna heeft de vrachtwagen weinig last meer van de winterse omstandigheden. Met het enorme laadgewicht ligt het voertuig op de weg als een huis.

Vijf nachten per week rijdt chauffeur Ruud Vlietstra (32) deze route. Sinds een maand of vier nu. Daarvoor was hij internationaal chauffeur. Met bloemen en kazen reed hij door Europa. „Kwam ik soms maanden niet thuis. Zat ik in Italië. Sicilië, dat is zo heerlijk corrupt. Als je stopt voor rood, toetert de politie dat je door moet rijden. Doe je dat, krijg je een bekeuring. En die kun je dan weer betalen met wat rozen achteruit de vrachtwagen. Zo werkt het daar.”

Vlietstra droomt van emigreren naar Sicilië. Maar voorlopig rijdt hij iedere nacht de A6 af. „De saaiste weg van Nederland.” Om half één kranten van Amsterdam naar Drachten. Terug, om half vier brood ophalen in Emmeloord en dat afleveren bij supermarkten in de Bollenstreek. Dan om tien uur ’s morgens naar bed. Het voordeel is dat hij zijn vriendin nu vaker ziet.

De automatencappuccino krijgt Vlietstra gratis van de pomphouder. Het lijkt een soort afspraak. Een verbond van hen die ’s nachts werken. Om het elkaar maar zo aangenaam mogelijk te maken in de donkere uren.

De kranten waren op tijd weg uit Amsterdam, dus is er vijf minuten tijd voor koffie en een sigaret. „’s Nachts rijden is prettiger”, zegt Vlietstra stellig. „Minder agressie.” Op de weg rijden ’s nachts vooral collega-truckers rond. Bloemen, vee, brood, kranten. Dat zijn zo de producten die in het donker vervoerd worden. Zonder files snel op de plaats van bestemming.

De dagbladen achterin de truck van Vlietstra reizen verder naar het noorden. Waar de wegen almaar leger en witter worden.

Driekwart rotonde, richting het nieuwe rechttoe rechtaan bedrijventerrein Azeven. Een haas schiet vlak voor de truck het gras in. „Ik rijd er regelmatig een dood. ’t Is zij of jij hè.”

Vlietstra toetert. De roldeur van de enige verlichte loods gaat open. Binnen hebben de regionale verspreiders hun vrachtwagentjes en bestelbussen geparkeerd.

Op A4’tjes aan de metalen wanden van de loods staan de bestemmingen: Drachten, Wolvega, Leek, Groningen Stad, Groningen Provincie.

De laadklep van de Coca Cola-truck gaat open. In razend tempo worden de pallets met kranten uitgeladen en overgeladen op de kleinere vrachtwagens.

De waarschuwingspiep van achteruit rijdende heftrucks galmt door de loods. Het is er binnen nauwelijks warmer dan in de vrieskou buiten. Op een tafel in de hoek staan twee potten met sterke koffie op een warmhoudplaat. Twee stapels plastic bekertjes ernaast.

Trucker Ruud Vlietstra kan weer vertrekken. Op tijd voor zijn lading brood.

„Ik ben vanmorgen om kwart over twaalf opgestaan”, zegt Jan Hekker. Hij bestuurt de vrachtwagen die vanuit Drachten verder de provincie in rijdt: eindbestemming is het Drentse Beilen. Met vanmorgen kwart over twaalf bedoelt Hekker het tijdstip dat de meeste mensen aanduiden als kwart over twaalf ’s avonds. Hij gaat op tijd naar bed, dat wel. „Maar gisteren lukte dat niet, mijn vrouw vierde haar verjaardag.”

Het woord ’gisteren’ valt. Ook gevoelsmatig is het nu niet meer donderdagavond laat, maar vrijdagochtend vroeg, de datum op de 15.000 kranten die achterin het oude vrachtwagentje liggen. Over de N381 gaat het richting Beilen. Langs boerderijen met besneeuwde daken.

Jan Hekker heeft een transportbedrijf. Overdag rijden zijn vrachtwagens rond met banken en stoelen van meubelboer Seats and Sofa’s, ’s nachts met kranten. De nachtelijke werktijden wennen, zegt hij. Sterker, als hij in de nacht van zaterdag op zondag – als er geen kranten vervoerd worden – niet kan slapen, rijdt hij wat ritjes voor het taxibedrijf van zijn zus in Assen.

De provinciale wegen zijn ’s nachts nog stiller dan de autosnelwegen. „Ik zie vooral overstekend wild”, zegt Hekker. „Meestal reeën. In de dorpen kom je soms de politie of een boswachter tegen. Die denken dat ik een stroper ben. Ze balen als blijkt dat ik alleen maar kranten in mijn wagen heb.”

Het verkeerslicht is rood, maar Hekker remt niet af. Hij weet precies waar de detectielussen in het asfalt zitten. Als hij er overheen rijdt, springt het licht op groen.

’s Zomers zou het nu al licht worden. Vandaag niet. Het is donker en koud, een graad of acht onder nul. Hekkers rijdt een bedrijventerreintje in winters Beilen op. In een loods staan tien man klaar om de kranten nog eens over te laden in vier kleinere bestelbusjes.

De plastic verpakking wordt van de pallets afgerukt. Kleinere stapeltjes kranten worden gesorteerd. Nu komt het aan op het tellen van precieze aantallen, zodat bezorgers niet met te veel of te weinig exemplaren zitten.

De bestelbussen druppen grote plassen smeltwater op de vloer. Een gigantische heater verdrijft hier de ergste kou. Met de stapels kranten gaat er een schep mee in de bestelauto, voor het geval die vast komt te zitten in de sneeuw.

Een rood busje verlaat de loods. De chauffeur heet Roelof Uilders. Hij rijdt nu al twaalf jaar met zijn bestelauto kranten rond. Zijn carrière in de akkerbouw gaf hij ervoor op. „Dat was toch een moeilijk branche.” Schoonvader reed ook al met kranten. „Da’s iets voor jou”, zei hij op een goede dag. Sindsdien gaat de wekker iedere ochtend om kwart over twee.

Verder gaat het, over dezelfde N381, de haarvaten van het distributienetwerk in. Er hangen flarden mist over de weg. Toch rijdt Uilders stevig door. De kranten moeten op tijd komen.

Op parkeerdek D van de garage aan de westrand van Emmen brandt altijd licht. Ook om half vijf ’s ochtends. Vier kleine autootjes en hun bestuurders staan er al te wachten op het krantenbusje van Roelof Uilders. Vroeger gebeurde het overladen bij het busstation, maar daar hing iets te veel onguur tuig rond in de nachtelijke uren. De garage is junkvrij en dus een goede plek om de stapels kranten over te laden, al ziet het er voor buitenstaanders misschien wat schimmig uit.

„Heb jij het FD al? Hoeveel Trouw moet jij nog?”, galmt het over de tl-verlichte betonnen vloer. Van het rode busje van Uilders worden de kranten overgeladen in de Golfjes en de Kangoos van de lokale bezorgers. Er verdwijnen kranten achter de zonnekleppen, op het kinderzitje achterin en op het dashboard. Alles in de juiste volgorde, zodat de bezorgers in het donker niet hoeven te zoeken naar de juiste krant bij het juiste adres.

Jarenlang werkte Carolyn Houdijk in een varkenshouderij. Maar ze kreeg last van haar schouder en moest ermee stoppen. Nu bezorgt ze kranten. „Eigenlijk is het een ideale baan”, zegt ze, terwijl ze haar Volkswagen Caddy de garage uit stuurt. „Goed te combineren met drie kinderen.” Houdijk levert pakketten kranten af bij de wijkbezorgers. Abonnees op ver afgelegen adressen rijdt ze zelf langs met de auto. Ze is op tijd thuis om haar kroost naar school te brengen. „Je moet daarna wel even wat bijslapen. Als je dat niet doet, sloopt het vroege opstaan je.”

De spoorbomen gaan dicht. Vonkend rijdt de eerste trein van de dag de ijspegels van de bovenleiding. Houdijk rijdt langs een bedrijventerrein voor het bezorgen van de eerste kranten. Een goedemorgen voor de nachtportier. „Op dit tijdstip moet je vriendelijk zijn voor elkaar”, vindt Houdijk. „Kleine moeite, groot plezier.” Een digitale thermometer in de verlaten industriebuurt geeft nog steeds -8 aan.

Langs het stadion van FC Emmen gaat het naar Barger-Oosterveld. Officieel gemeente Emmen, maar voor de bewoners nog steeds een dorp van drieduizend zielen. Houdijk laadt een stapel kranten uit de auto en legt die in een plastic doos in een voortuin. Dan rijdt ze verder, de provincie in.

Jeroen Zijlstra staat iedere ochtend om half zes op. In huis hangt de geur van vers brood uit de broodbakmachine. Hij werkte als wiskundedocent op een gymnasiun in Utrecht, maar volgde zijn vrouw die leerkracht werd op de Vrije School in Emmen. Zijlstra studeert nu voor koordirigent aan het conservatorium. „Met drie kinderen heb je bijna nooit een moment voor jezelf. En aan sporten kwam ik ook al niet toe. Daarom dacht ik: een krantenwijk is zo gek nog niet. Dan combineer ik die twee dingen.”

Zijlstra haalt de kranten uit de plastic bak in zijn tuin. Onderaan de trap sorteert hij ze, in gedachten de adressen aflopend. Van de 80.000 dagbladen die in Amsterdam werden ingeladen voor de rit naar het noorden, zijn er nu nog 44 over. Trouw heeft in Barger-Oosterveld zeven abonnees. De kranten gaan in de rieten mand voorop Zijlstra’s fiets.

„Toegegeven, in augustus is het een fijnere bijbaan”, merkt de jonge vader droogjes op. Glibberend gaat het door de straten van Barger-Oosterveld. De stoepen zijn ijsbanen, sommige brievenbuskleppen zitten vastgevroren. Zijlstra kent de wijk op zijn duimpje. Weet precies waar hij iedere ochtend wordt begroet door een hond, en hoeveel kranten hij in een plastic zak voor de buurtsuper moet achterlaten.

Trouw-lezers lijken hier geen ochtendmensen. Bij geen van de zeven abonnees brandt licht.

Normaal doet Zijlstra 40 minuten over zijn krantenwijk. Door gladheid en de aanwezigheid van een fotograaf en journalist nu twee keer zo lang. Thuis zitten vrouw en kinderen inmiddels aan het ontbijt. De klus zit erop. Officieel moeten alle kranten bezorgd zijn voor zeven uur ’s morgens. Ondanks het weer is dat bijna gelukt.

Daarmee zit de nachtelijke reis over vele schijven erop. Voor vandaag dan. Morgen vinden nieuwe kranten hun weg van redactie naar abonnee. Enkele reis van Amsterdam naar Barger-Oosterveld. En alle andere steden en dorpen van Nederland.

Lees verder na de advertentie
Rond 06.00 uur. Jeroen Zijlstra doet zijn ronde door Barger-Oosterveld. (Trouw) © Maarten Hartman
Circa 04.35 uur. De kranten liggen op route geordend in de auto. (Trouw) © Maarten Hartman
04.35 uur. In een parkeergarage in Emmen ontvangen lokale bezorgers hun krantenpakketten. (Trouw)
22.21 uur. Op de redactie wordt overlegd over het laatste stuk voor sport. (Trouw)
00.03 uur. In de expeditie worden de kranten in vrachtwagens geladen. (Trouw) © Maarten Hartman
00.03 uur. De losse kranten die van de 'achtbaan' komen worden gebundeld tot pakketjes (Trouw)
Circa 05.30 uur. Zijlstra met fotograaf Maarten Hartman en Bram Logger. (Trouw) © Maarten Hartman
01.18 uur. Chauffeur Ruud Vlietstra verlaat het tankstation langs de A6. (Trouw) © Maarten Hartman
Circa 23.55. In de drukkerij worden de eerste kranten gecontroleerd. (Trouw) © Maarten Hartman
03.35 uur. De kranten worden overgeladen in bestelauto?s voor distributie naar Emmen. (Trouw) © Maarten Hartman
03.35 uur. Beilen. Vanaf hier gaat het om de precieze aantallen kranten. (Trouw) © Maarten Hartman
04.00 uur. Chauffeur Roelof Uilders tekent voor de kranten die hij meeneemt naar Emmen. (Trouw) © Maarten Hartman
Circa 02.30 uur. In Drachten worden pallets overgeladen voor de regio. (Trouw) © Maarten Hartman
23.32 uur. De kelder met de voorraad papierrollen. (Trouw) © Maarten Hartman
Tussen 00.15 uur en 02.19 uur. Over de A6 naar Drachten. (Trouw) © Maarten Hartman



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie