Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het mysterie van de foto van de 'premier'

Home

redactie

Dit is zeker níet Jan de Quay. Maar wie is het wel? © ANP
plein 2

Opeens dook hij weer op in de krant: Jan de Quay, de anti-politicus, minister-president van 1959 tot 1963. Hij kwam vorige maand ter sprake in een artikel over lang zittende naoorlogse kabinetten. Rutte II voert inmiddels de lijst aan. Gevolgd door Lubbers III, Den Uyl, De Jong en De Quay.

Jan de Quay (1901-1985) leidde zijn kabinet van KVP, VVD, ARP en CHU gedurende 1527 dagen. Dat mag een wonder heten, want veel lol beleefde hij niet aan zijn baan. Nadat in 1963 zijn opvolger Victor Marijnen was beëdigd, sprak de vrouw van De Quay: "Het leek wel Bevrijdingsdag."

Lees verder na de advertentie

In 2014 publiceerde historicus Cees Meijer een biografie over De Quay, waarin haarfijn wordt beschreven hoeveel weerzin de KVP'er had tegen een bestaan op het Binnenhof. In 1956 werd de Quay, toen nog Commissaris van de koningin in Brabant, al voorzichtig gepolst voor het premierschap. Hij weigerde. Het gezin zou er te veel onder lijden en hij twijfelde aan zijn eigen lichamelijke gezondheid. Een paar weken later kreeg hij van partijleider Romme opnieuw het verzoek naar Den Haag af te reizen. 'Wat nu weer? Minister? Alstublieft niet', schreef De Quay in zijn dagboek. Zijn voorgevoel klopte. Hij kon bovendien vicepremier worden.

Uiteindelijk bracht zijn cardioloog redding. Uit onderzoek bleek dat het hart van de Quay niet bestand zou zijn tegen deze zware baan in de regering. Toen het kabinet een maand later rond was, noteerde De Quay in zijn dagboek: 'Goddank. Het is aan mij voorbij gegaan. Voorgoed.'

Lijmen Jan

Maar in 1959 was er geen ontkomen aan toen Romme hem opnieuw benaderde om minister-president te worden. De Quay in zijn dagboek: 'Er is nog zoiets als plicht.' De cardioloog stelde na nieuw onderzoek vast: 'Hij heeft een gaaf hart.' Meijer schrijft in zijn biografie: 'Ook deze vluchtroute was voor de Brabantse commissaris nu afgesneden.'

Op 22 december 1960, anderhalf jaar na de beëdiging, leidde een conflict over woningbouw tot een kabinetscrisis. De kwestie leek onoplosbaar. De Quay noteert: 'Ik voel me innerlijk overgelukkig en dankbaar, dat ik er af ben. God zij geloofd en gedankt.' ARP'er De Gaay Fortman kreeg de opdracht te onderzoeken of de breuk hersteld kon worden.

Het Vrije Volk maakte zich die dagen zorgen. Over de oudejaarsconference van Wim Kan welteverstaan. Immers, de cabaretier moest met grote spoed zijn teksten aanpassen. Gelukkig, zo schreef de krant, 'kan Kan sneller iets fantaseren dan een formateur formeren.' En dat bleek. Kan schitterde in die conference met het lied over de kabinetscrisis: 'Lijmen Jan, lijmen Jan, lijmen met zijn allen, lijmen tot je niet meer kan en dan maar carnavallen!'. De Gaay Fortman had nauwelijks een week nodig om de klus te klaren en het kabinet te redden.

Kleine fout

Terug naar het artikel van vorige maand over de langstzittende kabinetten. Een alerte lezer, Jacco Hoogendam, reageerde: 'Er is een kleine fout in het fotomateriaal geslopen: het fotootje van Jan de Quay is zeker niet Jan de Quay.' Opvallend is dat niet alleen Trouw, maar in het verleden ook NRC deze afbeelding (zie hierboven) voor de oud-premier gebruikte bij een artikel over de biografie van Cees Meijer. De biograaf laat nu weten: "Ikzelf heb mij indertijd bij de publicatie van de foto in de NRC hierover ook verbaasd. Het is zeker De Quay NIET. Ik vond het toen niet nodig hierop te reageren, temeer daar ik tevreden was met de recensie zelf."

Meijer suggereert dat het VVD-politicus Theo Joekes zou kunnen zijn. Politiek commentator Lex Oomkes denkt aan een jonge Bauke Roolvink (ARP). Nu de vraag: weet u wie de man op de foto is? Lezer Hoogendam belooft: "De winnaar krijgt het boek van Meijer. Dat boek wil ik wel betalen, want ik wil nu echt weten wie het is!"

Lees ook: Door de lange formatie is Rutte II het langst zittende kabinet sinds de Tweede Wereldoorlog

Deel dit artikel