Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het leven is voor de moderne oudere allesbehalve eerlijk

Home

Bert Keizer

Bert Keizer © Trouw
Column

Er is een collectief schuldgevoel rond ouderen dat nog wordt aangewakkerd door het idee dat ze vroeger zeer hoog geëerd werden. Laten we eens naar vroeger gaan. 

Hier een tekst van enkele eeuwen oud: 'Een mens speelt heel wat rollen: eerst een schreeuwend en spugend kind, dan de vervelende scholier, die traag naar school toe zeult, dan de minnaar die zijn lief met slechte gedichten verveelt. En dan de soldaat die zo goed kan vloeken, en die hogerop wil om een zeepbel: 'carrière'. Vervolgens de gezeten burger met gevulde buik, keurige baard, vol levenswijsheid. Dan wordt hij magerder, brilletje op zijn neus, rondsloffend op pantoffels, in een veel te grote broek die om zijn magere lijf heen slobbert. Tenslotte wordt hij weer een kind, met een raar stemmetje, tanden kwijt, ogen kwijt, smaak kwijt, alles kwijt en dan vergetelheid.'

Lees verder na de advertentie
Huidige 80-plussers weten, bij wind mee, nog net aan te haken bij scherm en toetsenbord

Uit Shakespeare's 'As You Like It', geschreven rond 1600. Ik ben geen cultuurhistoricus, maar mijn indruk is dat men in de zeventiende eeuw precies zo tegen de oudere mens aankeek als wij nu, alleen was er minder aanleiding om het erover te hebben omdat er zo veel minder oude mensen waren. Als we het huidige gevoelsklimaat rond ouderdom als sterk negatief ervaren dan komt dat denk ik allereerst omdat er zo veel ouderdom is. Of, om het een beetje lullig te zeggen: ik geloof dat er voor elke oudere in 1617 precies evenveel afkeer bestond als in 2017, maar omdat we er nu meer hebben gaat er meer minachting rond.

Daar komt nog iets anders bij. Mijn moeder leefde niet zo lang, maar ik denk dat mijn vader zo ongeveer tot zijn zeventigste naar zijn geboortedorp kon fietsen (Hoogland bij Amersfoort) en dat hij daar het hele decor van zijn jeugdjaren nog redelijk intact kon aantreffen.

Teloorgang

Die tijden zijn geweest. Het is bijna onbeschrijflijk, de ravage die is aangericht in de fysieke wereld van iedereen die nu ouder is dan zeg maar tachtig jaar. De teloorgang van deze fysieke continuïteit is maar de helft van wat er gebeurde.

Ook in het geestelijke zijn hele werelden terzijde geschoven sinds 1962, 1982, 2002. En het houdt niet op. Daarom is het in 2017 veel moeilijker voor ouderen om mee te blijven doen dan het was in 1917. De huidige 80-plussers hebben, bij wind mee, nog net weten aan te haken bij scherm en toetsenbord zodat ze hun smartphone, laptop en tablet redelijk kunnen bedienen. Ik meen zelf heel aardig mee te komen, maar weet eigenlijk niet wat instagram is, of MP3, doe niets met Twitter en kreeg laatst van mijn dochter te horen dat mijn mobieltje veel meer kan dan mijn computer.

Verzuchting

Op het gebied van levensbeschouwing, verkeer, Europa, klimaat, immigratie, filosofie, gezondheidsethiek, poëzie en film zijn tachtigplussers leuke krabbelaars in de marge. IJverige deelnemers die er wegens trouwe opkomst gewoon bij blijven horen, maar die nergens meer voorop lopen. De meesten zullen hierop reageren met ontkenning, verontwaardigde terechtwijzing zelfs. Maar ik geloof pas in een allerwegen als heilzaam beschouwde ouderdom als we net zo blij zijn met een negentigjarige, hardhorende, moeizaam articulerende, slechtziende en traag denkende Kamervoorzitter als we nu zijn met Khadija Arib.

Dat is het wrede van moderne ouderdom. Je blijft aanwezig maar je moet wel flink hard lopen om min of meer op je plaats te kunnen blijven. De kansen en de problemen van je kinderen en je kleinkinderen lijken niet op de moeilijkheden waar jij mee zat op je twintigste. Mijn vader vertelde graag hoe hij tot zijn beroepskeuze was gekomen. Zijn vader, zelf ook schilder, zei tegen hem: 'Word jij maar schilder, jongen.' Ik denk niet dat er nog veel ouders zijn die de beroepskeuze van hun kind op die manier kunnen regelen. En voor grootouders geldt dat nog sterker.

Ergens in zijn brieven heeft Van Gogh het over het eenvoudige boerenleven dat hij graag schilderde en hij constateert met vredige berusting: 'Dit was er al eeuwen, en het zal er nog eeuwen zijn.' Een dergelijke verzuchting durft niemand meer te uiten als hij kijkt naar de auto, geneeskunde, godsdienst, stadsplantsoenen of moderne architectuur. Alles stroomt en schuift en buitelt maar verder waardoor ouderen in 2017 onhandiger lijken, irrelevanter zelfs, dan in 1917. Het is niet eerlijk, maar je doet er niks tegen.

Lees hier meer columns van Bert Keizer.

Deel dit artikel

Huidige 80-plussers weten, bij wind mee, nog net aan te haken bij scherm en toetsenbord