Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het gevaar van de vrije pers

Home

Stevo Akkerman

Krantenverkoper in Moskou. Landen die moeite hebben met het nieuws in internationale media, zoeken vaak steun bij Rusland. © FOTO MARTIN ROEMERS

Meer dan 300 vertegenwoordigers van media uit 102 landen kwamen vorige week bijeen in Moskou, voor de Wereld Media Top. Al snel ging het over de ethiek van de journalistiek: 'Al dat gepraat over mensenrechten is slechts bedoeld als excuus voor buitenlandse interventies'.

De uitnodiging kwam van de directeur van het Russische persagentschap Itar-Tass, Vitaly Ignatenko. De 'topmanagers van 's werelds media' zouden in Moskou samenkomen en Ignatenko hoopte van harte dat Trouw daar bij wilde zijn. Thema van de bijeenkomst: 'Uitdagingen voor de mondiale media in de 21e eeuw'. Dat klonk nogal vaag, zoals ook niet helemaal duidelijk was in wiens naam Itar-Tass ons uitnodigde, maar het programma bevatte genoeg interessante elementen om toch te gaan: Vladimir Poetin zou komen en er stond een 'ronde-tafelgesprek' gepland tussen media uit Oost en West om van gedachten te wisselen over hun verschil in perspectief, in het bijzonder de manier waarop ze tegen Rusland aankijken.

Met 300 deelnemers in de grote zaal van het Moskouse World Trade Center, gerangschikt in de alfabetische volgorde van hun landen, lijkt dit nog het meest op een Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, en inderdaad: VN-topman Ban Ki-moon levert een welkomstwoord, zij het per videoverbinding. Maar Poetin komt niet opdagen en het ronde-tafelgesprek blijkt ook geschrapt. Wat overblijft is vooral een reeks speeches van overheidsdienaren (ministers van informatie, directeuren van nationale persagentschappen) die de wereldvrede en de internationale broederschap loven, en die de vrije pers zien als een bedreiging van die nobele doelen.

Vriendschap en vrede
Kom er maar in, Kim Pyong Ho, directeur van het Noord-Koreaanse persbureau KCNA: "De taak van de massamedia is evenwichtig en onpartijdig verslag te doen. KCNA doet dat in de naam van vriendschap en vrede. Maar de media die over ons land berichten zonder er geweest te zijn, opereren als betaalde agenten van onze vijanden."

Als deze mediatop iets duidelijk maakt, dan is het dit: waar democratisch gezinde media-vertegenwoordigers geneigd zijn autoritaire regimes te zien als het grootste gevaar voor de pers, en internet als een welkome nieuwkomer in de arena van de vrijheid van meningsuiting, is er ook een (informeel) bondgenootschap van landen die zich in het nauw gebracht voelen door zowel de internationale media als de stem van hun eigen bevolking. En zij zoeken steun bij elkaar, waarbij de blik in de eerste plaats gericht wordt op Rusland, voor hen nog steeds de kampioen van de niet-westerse wereld.

De minister van informatie van Bahrein, Samira Rajab, spreekt van een 'massieve aanval door de internationale massamedia' op haar land. Terwijl 'extremisten' de stabiliteit van de regering in gevaar brachten, verspreidden de media 'leugens' en 'valse informatie'. Ze richt zich tot Sergej Narisjkin, de voorzitter van het Russische parlement: "Wat kunnen wij hier tegen doen?"

Narisjkin, die Poetin vervangt, raadt haar aan de leugens te pareren met eigen, betrouwbare informatie. Hij adviseert de Bahreinse minister te investeren in de educatie van journalisten, zodat zij leren 'de ethische en morele normen hoog te houden'.

Ongunstige stereotypen
Waarop het de beurt is aan de minister van communicatie van Ethiopië om te klagen over het ongunstige beeld dat in de internationale media van zijn land wordt geschapen. "Wat kan Rusland doen om ons te helpen?" vraagt hij. De samenwerking tussen Rusland en Afrika zal groeien, antwoordt Narisjkin, en dat zal leiden tot het verdwijnen van 'ongunstige stereotypen'.

Geen woord over de doden die vielen bij de Bahreinse variant van de Arabische Lente, geen woord over de repressie in dat land - qua persvrijheid nummer 173 van de 179 landen op de lijst van Reporters without Borders. En geen woord over de veroordeling tot 11 jaar cel van twee Zweedse journalisten in Ethiopië, noch over de draconische vonnissen die twee weken geleden werden uitgesproken tegen 24 critici van de Ethiopische regering, onder wie journalisten. Het gelijk van de zittende macht is blijkbaar een gegeven - wat aangepast moet worden, is niet het optreden van de autoriteiten, maar de boodschap van de media. Dát is voor deze overheidsdienaren - die bijval kregen van collega's uit Congo en Jemen - de uitdaging van de 21ste eeuw: hoe controleren we de informatie over ons doen en laten?

"Internationale media-organisaties beroepen zich op de mensenrechten, maar dat is niet meer dan een excuus om de weg vrij te maken voor buitenlands ingrijpen", zegt de vertegenwoordiger van Jemen. "We zien hetzelfde nu gebeuren in Syrië."

Aanval
Nog explicieter klinkt die boodschap uit de mond van de directeur van het Iraanse persbureau Irna, Ali Akbar Javanfekr, tevens persadviseur van president Ahmadinejad. Voor hem valt de Iraanse overheid geheel samen met de burgers; kritiek op die overheid is dus een aanval op de soevereiniteit van het Iraanse volk. "Machtige landen manipuleren de overtuiging van burgers in andere landen, met revoluties als gevolg: zie de giftige koloniale interventies in het Midden-Oosten van vandaag."

De invloed van 'de imperialistische machten' strekt zich zelfs uit tot de elite in zijn land, zegt Javanfekr, waarmee hij waarschijnlijk doelt op de vooraanstaande figuren die de democratische oppositie aanvoerden in de protesten na de frauduleuze verkiezingen van 2009. Hoe deze vijandelijke propaganda van de buitenlandse media en de social networks tegen te gaan? "We moeten ontmaskeren wie er achter zit", zegt Javanfekr. "Als we dat niet snel doen, zullen ze hun kwaadaardige werk afmaken en de wereld in het onheil storten."

De sociale media zijn moeilijk aan te pakken, dat zal Javanfekr niet ontkennen. Zij functioneren zonder regels en voorschriften, en degenen die er op publiceren 'kennen geen enkele angst voor de gevolgen'. Zij volgen orders van buiten Iran, en het is 'moeilijk en complex' om hen de mond te snoeren. Maar toch zal dat moeten gebeuren, anders gaan zij door met hun pogingen de regering omver te werpen, terwijl 'alleen het soevereine Iraanse volk het recht heeft te beslissen over zijn lot'.

Zoektocht
Zo lijkt de Moskouse mediatop zich te ontwikkelen tot een 'Verenigde Naties tegen de Persvrijheid', als Peter Horrocks, directeur van de BBC World Service, een heel ander geluid laat horen. Hij veegt de vloer aan met de bijdragen van 'de hier aanwezige politici en de journalisten die zich als politici gedragen'. Hun zoektocht naar journalistieke normen in de vorm van regels en voorschriften wordt volgens hem ingegeven door 'angst voor het publiek' en hij voorspelt dat zij daardoor 'het gevecht om het nieuws' zullen verliezen. "De dagen zijn voorbij dat mensen er genoegen mee namen slechts te luisteren." De BBC ervaart zelf hoezeer internet een 'internationale redactie' creëert: tijdens de Russische verkiezingen werkte de omroep samen met de Russische organisatie Golos om de gang van zaken bij de stembussen in de gaten te houden: dat leverde twee miljoen volgers op. En de BBC-Farsi-dienst, gericht op Iran, heeft zijn bereik sinds de Arabische Lente verdubbeld.

Teheran arresteert en intimideert de familieleden van de Iraanse BBC-medewerkers, en daar protesteert Horrocks fel tegen, maar hij verzekert zijn opponenten dat fysieke en technologische censuur het zal afleggen tegen de honger van hun burgers naar betrouwbaar nieuws. De consument, zegt Horrocks, zal bepalen welk nieuws hij het meest accuraat acht, niet de machthebber.

Of zijn woorden indruk maken op de collega's uit Iran, Bahrein, Jemen en Noord-Korea valt niet vast te stellen. In de slotsessie, waar veelvuldig sprake is vriendschap en vooruitgang, wordt niet aan de BBC-bijdrage gerefereerd. Wel meldt zich een kandidaat voor de volgende Wereld Media Top: Bahrein.

Lees verder na de advertentie

 
De buitenlandse propaganda moet ontmaskerd worden



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie