Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het Generatiepact, waarin ouderen kunnen afbouwen met werken, blijkt vooral populair bij welgestelden

Home

Dirk Waterval

© ANP XTRA

Het Generatiepact, waarin ouderen kunnen afbouwen met werken, is vooral populair bij welgestelden. Hoe zwaar iemands beroep is, speelt niet mee.

Het is vreemd: de vakbonden lijken binnenkort heel werkend Nederland mee te krijgen in een staking tegen de stijgende AOW-leeftijd, terwijl daar in theorie allang een oplossing voor is. Sinds zes jaar is voor veel mensen een generatiepact mogelijk: een regeling waarmee werknemers op leeftijd onder riante voorwaarden kunnen afbouwen als het werk ze te zwaar wordt.

Lees verder na de advertentie

Maar de praktijk is weerbarstig, blijkt uit de eerste evaluatie die demografisch onderzoeksinstituut Nidi vandaag in vakblad MeJudice publiceert. Juist de werknemers om wie de regeling in het leven is geroepen, laten haar links liggen.

Of werknemers fysiek zware arbeid verrichten, stress ervaren op de werkvloer of een combinatie van die twee, dat blijkt niet ter zake te doen.

Werknemers met zo’n regeling in hun cao mogen een of twee dagen per week minder werken van hun baas. Die baas vult dan de misgelopen pensioenopbouw aan, zodat ze niet hoeven in te teren op hun oude dag. Ook compenseert de werkgever voor de helft van het achterblijvende salaris.

Vooral mensen met geld profiteren

Het verschilt per cao hoeveel uren iemand mag inleveren, en tegen welke voorwaarden. Meestal gaat het om een 80-90-100 regeling: 80 procent van de uren werken voor 90 procent van het oorspronkelijke loon, met een volle pensioenopbouw. De uren die zo vrijkomen moeten door jongeren worden opgevuld, om zo vergrijzing tegen te gaan.

Maar wie tekent voor zo’n regeling? Vooral mensen met geld, blijkt uit een eerste peiling onder honderden werknemers tussen de 40 en 60 jaar. Het netto vermogen is zelfs de enige factor die iets statistisch relevants zegt over deelname aan een generatiepact. Hoe groter het vermogen, hoe groter de interesse.

Of werknemers fysiek zware arbeid verrichten, stress ervaren op de werkvloer of een combinatie van die twee, dat blijkt niet ter zake te doen. Factoren als opleidingsniveau, werksfeer of mantelzorgverplichtingen ook niet. 

De Nidi-onderzoekers noemen die uitkomst ‘op zijn minst verrassend’, gezien de maatschappelijke discussie over langer doorwerken. Evengoed heeft hoogleraar economie Harry van Dalen, mede-auteur van het artikel, wel een mogelijke verklaring: “Ook al wordt de pensioenopbouw er niet minder van en krijgt de deelnemer een deel van zijn of haar vrije dagen doorbetaald, het inkomen gaat er toch iets op achteruit.”

En juist de mensen die er baat bij kunnen hebben vanwege hun zware werk, hebben vaak niet genoeg achter de hand om te blijven kunnen rondkomen.

Gemeenten

Volgens werkgeversorganisatie AWVN stond in 15 procent van de cao-akkoorden uit 2018 een afspraak over een generatiepact. Gemeenten maakten er in 2014 als werkgever als eerste veel gebruik van. Jonge aanwas kon die vergrijsde sector toen goed gebruiken.

Verder prijst de sector Metaal en Techniek de voordelen aan. Werknemers mogen daar zelf kiezen of ze 20, 30 of 40 procent van hun uren willen inleveren, in overleg met de baas.

AWVN zegt geen uitgesproken voor- of tegenstander te zijn van generatieregelingen, maar komt op haar site wel met een uitgebreide lijst aan nadelen en kanttekeningen. Zo noemt de organisatie het feitelijk een vorm van leeftijdsdiscriminatie om alleen ouderen verlofvoordelen te bieden. 

Jongeren

Verder zouden het vooral ouderen zijn die moeite hebben een vast contract te krijgen, niet de jongeren die met generatieregelingen gepoogd wordt binnen te halen. Tot slot is de arbeidsmarkt niet meer wat die was in 2014: zo is de jeugdwerkloosheid fors afgenomen en daarmee ook de noodzaak om juist jongeren aan een baan te helpen.

De gemeente Den Haag is mede daarom afgelopen zomer begonnen met een vervangende regeling: het vitaliteitspact. Daarin gaat het vrijgemaakte geld van afbouwende ouderen niet naar jongeren, maar in een potje om oudere werknemers te ondersteunen. “Ook mensen met zwaar werk moeten langer doorwerken, maar dat is heel moeilijk. Je moet een pot hebben voor mensen die niet meer kunnen”, zei verantwoordelijk wethouder Rabin Baldewsingh daarover in het blad Binnenlands Bestuur.

Lees ook:

Moeten we langer doorwerken of juist niet?

Wat is houdbaar voor werknemers? Voorstander Gerard Groten van werkgeversvereniging AWVN en tegenstander Zakaria Boufangacha van het FNV zetten hun argumenten op een rij: langer doorwerken of niet?

Wat is een eerlijke manier om de AOW-leeftijd te bepalen? Het inkomen!

Nederland lijkt er niet omheen te kunnen: de AOW-leeftijd moet flexibel worden. Maar wat is een eerlijke manier om dat te regelen? Volgens hoogleraar Marike Knoef moeten we kijken naar inkomen.

Deel dit artikel

Of werknemers fysiek zware arbeid verrichten, stress ervaren op de werkvloer of een combinatie van die twee, dat blijkt niet ter zake te doen.