Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het geheim van Nieuwspoort

Home

Kristel van Teeffelen

Nieuwspoort, 12 maart 1962. Persconferentie van premier Jan de Quay over Nieuw-Guinea. © FOTO HARRY POT, SPAARNESTAD PHOTO

Sterke verhalen over de sociëteit voor journalisten, voorlichters, politici en lobbyisten zijn er altijd geweest. Maar hoe geheimzinnig is het internationale perscentrum Nieuwspoort, dat deze week zijn vijftigjarige bestaan viert, nou werkelijk?

Op de deur van de sociëteit staat met gouden letters: 'Achter deze deur geldt de Nieuwspoortcode.' Voor veel buitenstaanders reden genoeg om te denken dat 'de Haagse kaasstolp' er hoogtij viert. Een ruimte waar politici, voorlichters, journalisten en lobbyisten met elkaar staan te smoezen over zaken die niet naar buiten mogen komen, omdat er de geheimzinnige code geldt. En waar op wilde feesten dingen gebeuren die het daglicht niet kunnen verdragen. Het internationale perscentrum Nieuwspoort is gehuld in een mythe waar het maar moeilijk vanaf komt.

Dat Nieuwspoort deze maand vijftig jaar bestaat, is een mooie aanleiding om de buitenwereld eens te laten zien wat er zich allemaal echt in het perscentrum afspeelt, vond de lustrumcommissie. Want Nieuwspoort is naast een sociëteit voor de leden - de zogenoemde Poorters - bijvoorbeeld ook een plek waar zalen worden verhuurd voor persconferenties. En daar is weinig mythisch aan.

Parlementaire geschiedenis
In het perscentrum werd parlementaire geschiedenis geschreven, zegt Hans Prakke, voorzitter van de lustrumcommissie en doorgewinterde Poorter. Zo was Nieuwspoort de plek waar menig politicus zijn aftreden aankondigde; GroenLinks-leider Femke Halsema; VVD-politica Ayaan Hirsi Ali en PvdA'er Elske ter Veld, die tijdens het persmoment in tranen uitbarstte.

Nieuwspoort is ook de plek waar premier Mark Rutte de pers te woord staat na afloop van de ministerraad. Nadat Jan Peter Balkenende die wekelijkse persconferentie in 2007 had verplaatst naar zijn ministerie van algemene zaken, waren veel journalisten blij dat Rutte terugkwam naar de veel informelere setting van Nieuwspoort. Als het even kan, drinkt hij er na afloop ook nog even een kopje koffie aan de bar.

Nieuwspoort was ook de plek waar historicus Loe de Jong zijn onderzoek presenteerde over het veronderstelde oorlogsverleden van CDA-fractieleider Willem Aantjes, wat tot diens dramatische aftreden leidde. En de plek van het beruchte incident met Pim Fortuyn. Net toen Fortuyn in 2002 de presentatie van zijn boek 'De puinhopen van acht jaar Paars' wilde beginnen, gooide een van de aanwezigen een taart in zijn gezicht.

Dat taartincident is het dieptepunt in de geschiedenis van het perscentrum, zegt Lex Oomkes, politiek commentator bij Trouw en voorzitter van Nieuwspoort. "Het was het moment dat Nieuwspoort slecht op de kaart kwam te staan. Achteraf kun je zeggen dat we toen best naïef waren wat betreft de beveiliging."

Veranderingen in de politiek
Sindsdien is de controle bij het gebouw toegenomen. Al kan overdag in principe iedereen er binnenlopen, er wordt meer dan vroeger nadrukkelijker gevraagd wat iemand komt doen.

Dat hangt ook samen met veranderingen in de politiek. Toen PVV-leider Wilders zijn anti-islam film 'Fitna' in Nieuwspoort wilde presenteren, moest het toenmalige bestuur zich meerdere keren achter de oren krabben. Er werden adviezen ingewonnen, tot aan de coördinator terrorismebestrijding aan toe. Uiteindelijk besloot Wilders de film online te lanceren. Met de voorwaarde dat de PVV-voorman zijn eigen beveiliging in Nieuwspoort moest regelen en betalen, ging hij namelijk niet akkoord.

Ook Hans Prakke heeft Nieuwspoort de afgelopen decennia zien veranderen. Hij was er nog bij toen het perscentrum in een klein krakkemikkig huisje aan de Hofsingel in Den Haag huisvestte. Het vioolbouwershuisje, zoals het werd genoemd naar de voormalig eigenaar.

Prakke: "Nederland was nog een stromingenland. De journalisten die er kwamen, hadden hun bronnen in de zuil waar ze toe behoorden. Die informatie wisselden we met elkaar uit in Nieuwspoort. Het was een kleine setting in een klein gebouw. Er waren lang niet zoveel journalisten als nu."

In 1992 verhuisde Nieuwspoort naar het voormalige Hotel Central aan de Lange Poten waar het nog altijd is gevestigd. Het perscentrum zit aan het gebouw van de Tweede Kamer vast. Door een interne gang kan iedereen met een toegangspas eenvoudig van de ene naar de andere plek.

Een plaats voor leden
De sociëteit van Nieuwspoort is in principe alleen bedoeld voor leden met hun introducés. Ze eten en drinken op rekening. Als het even kan weet het barpersoneel van iedereen het lidmaatschapsnummer. Op een tv worden actualiteitenprogramma's of voetbalwedstrijden gekeken. Hier kunnen politici, woordvoerders, lobbyisten en journalisten op een informele manier met elkaar praten. Nieuwspoort is de huiskamer van het Binnenhof, wordt vaak gezegd.

Het ledenbestand van Nieuwspoort, zo'n 2300 namen, groeit nog altijd. Maar lid word je niet zomaar. Je werk moet met politiek of media te maken hebben. Verder moeten drie Poorters hun handtekening zetten ter goedkeuring.

Tijdens de vele kabinetscrises die de politiek de afgelopen decennia kende, was Nieuwspoort de plek voor journalisten om te wachten op nieuws. De spanning en het gevoel van saamhorigheid zorgen voor gezellige nachten in de bar.

Nieuwspoortcode
Met de Nieuwspoortcode is in werkelijkheid niets spannends aan de hand, vinden insiders. "Die code zorgt ervoor dat mensen vertrouwelijk met elkaar kunnen praten", zegt Prakke. "Het betekent dat de informatie die uitgewisseld wordt niet te herleiden is tot de persoon en de plek. Je hebt het niet van mij, maar...", verwijst de voormalig NOS-verslaggever naar het gelijknamige boek van journalist Joris Luyendijk, die een antropologisch verslag schreef over de maand die hij doorbracht op het Binnenhof.

Toch wordt de 'heilige' Nieuwspoortcode wel eens geschonden. Zo kwam in 2009 naar buiten dat Hero Brinkman een schermutseling had met een barman omdat die de beschonken PVV-politicus weigerde een drankje in te schenken. Ook werd journalist Peter Middendorp berispt door het bestuur, omdat hij ruzietjes en overmatig drankgebruik in Nieuwspoort naar buiten bracht in zijn columns in dagblad De Pers.

Lees verder na de advertentie
Ayaan Hiris Ali tijdens de persconferentie waarbij ze bekend maakte de kamer de verlaten. © ANP
Pim Fortuyn besmeurd bij boeklancering, 2002. © ANP

Netwerkplek
Parlementair verslaggevers weten dat Nieuwspoort niet de plek is waar je nieuws haalt. "In de 25 jaar dat ik hier rondloop, heb ik hier nog nooit wat nieuws gehoord", zegt Oomkes. Daarna genuanceerd: "Dat is misschien wat overdreven, maar in Nieuwspoort kom je vooral om relaties op te bouwen. Het is een plek om te netwerken en natuurlijk hoor je dan wel eens wat."

De sfeer in Nieuwspoort is tegenwoordig zakelijker dan vroeger, valt oudgedienden op. Mensen komen met een doel en veel minder dan vroeger om te ontspannen. "Ik ben nog van de generatie journalisten die een clubgevoel kende", zegt Prakke. "We waren dag en nacht met ons werk bezig. Nu hoor je vaker dat journalisten naar huis gaan voor de kinderen. Dat is natuurlijk terecht. Ook dat vrouwen een plek gekregen hebben in Nieuwspoort, trouwens."

Die veranderende mentaliteit is terug te zien in de sociëteit. Het bestuur ziet het ledenbestand vergrijzen. Het aantal lobbyisten wordt steeds dominanter ten opzichte van het aantal journalisten en politici. Wie er precies lid is, is echter voor buitenstaanders niet bekend. Joris Luyendijk kreeg voor zijn boek tot zijn verontwaardiging de ledenlijst van Nieuwspoort niet te zien. Volgens hem is het belangrijk om te weten wie er allemaal invloed uitoefenen in Den Haag. Oomkes vindt het logisch dat het ledenbestand niet openbaar is. "Er is niets geheimzinnigs aan. Als je aan een voetbalclub naar de leden vraagt, krijg je die lijst toch ook niet zomaar."

Die geheimzinnigheid heeft echter wel degelijk een belang. Nieuwspoort moet toch een bepaalde exclusiviteit behouden, want als iedereen er zomaar zou rondlopen, is het vertrouwde gevoel van een huiskamer snel verdwenen. De mythe rond Nieuwspoort is met andere woorden best ergens goed voor.

Exclusiviteit
Het perscentrum staat voor de uitdaging om te blijven bestaan. Nieuwspoort is het enige niet-gesubsidieerde perscentrum ter wereld en hoewel de omzet nog steeds groeit, maakt het bestuur zich zorgen over de toekomst. Zo krijgt Nieuwspoort bij de verhuur van zalen steeds meer concurrentie. Een minister die een persconferentie geeft op zijn eigen ministerie, is niet meer vreemd.

Oomkes: "We denken erover de sociëteit weer wat exclusiever te maken. Nu kan in principe iedereen er een kopje koffie komen drinken. Daardoor wordt het publiek algemener. Dat zorgt voor onvrede onder leden, want een lidmaatschap moet wel toegevoegde waarde hebben."

Ook Prakke ziet daar het belang van in. Nieuwspoort is volgens hem een van de weinige perscentra ter wereld van en voor de pers. "De vertrouwelijkheid is heel belangrijk. Je wilt geen mensen die alleen maar zitten te loeren. Ik moet altijd denken aan Kees Lunshof, de oud-voorzitter van Nieuwspoort die helaas vijf jaar geleden is overleden. Hij gooide mensen van roddelblad Privé de sociëteit uit met de woorden: Jullie zullen in vijf minuten kapotmaken wat ik in jaren heb opgebouwd."

Gedenkwaardige momenten vastgelegd
Speciaal voor het vijftigjarige bestaan is een fototentoonstelling samengesteld met gedenkwaardige momenten uit het verleden van Nieuwspoort. Denk aan de opening van het perscentrum in 1962 door minister Cals, prins Claus die er een biertje komt drinken en een pingpongende minister-president Den Uyl. Ook het taartincident met Pim Fortuyn is in de fotocollectie opgenomen, net als de laatste wisseling van de wacht bij GroenLinks. Het is de bedoeling dat de foto's de komende periode door het land reizen. Al dan niet gecombineerd met discussieavonden over de staat van de Nederlandse journalistiek. Verschillende provincies hebben volgens de lustrumcommissie al interesse in de fototentoonstelling getoond.

Deel dit artikel