Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het eeuwige misverstand over geloof en staat

Home

Lex Oomkes

Column

Het VVD-Kamerlid Jeanine Hennis-Plasschaert wil een ontspannen, beschouwend debat over de scheiding tussen kerk en staat. In een interview met het dagblad De Pers stelt ze dat dat debat, door het stempel dat christelijke politieke partijen daarop drukken, veel te krampachtig is.

Krampachtig is het debat, zoveel is wel duidelijk. Maar of dat te wijten valt aan de prominente rol van christelijke politieke partijen is een tweede.
Juist de argumentatie van Hennis in het interview zou kunnen duiden op te weinig ontspanning om met een echt scherpe blik de verhouding tussen geloof en publieke ruimte te beschouwen.

De kerk, aldus het VVD-Kamerlid, is behoorlijk in de staat getreden. Als bewijs daarvoor wijst ze onder meer op de confessionele scholen en de organisatie van de publieke omroep.

De vraag is waarom in vredesnaam het bestaan van levensbeschouwelijke omroepen en christelijke, antroposofische, of welke op een levensbeschouwing gebaseerde scholen dan ook, de scheiding tussen kerk en staat onder druk zet. Die redenering kan eigenlijk alleen steek houden als je ervan uitgaat dat alles dat publiek is van en door de staat is. Dat lijkt me wat al te cru voor een liberaal Kamerlid, al mag je ook in die kringen er niet van uitgaan dat iemand niet van zijn geloof kan vallen.

Christelijke scholen, de KRO, de EO en de NCRV kunnen niet als bewijs gelden voor een betreurenswaardig vage scheiding van kerk en staat. Net als het bewijs daarvoor ook niet kan worden gevonden in het expliciete grondwettelijke recht op vrijheid van godsdienst. Volgens Hennis zou die bepaling geschrapt kunnen worden, omdat er al een grondwettelijk recht is op vrijheid van meningsuiting en een recht op vrijheid van vergadering.
Hennis geeft blijk van een visie op de zaak die van een groot misverstand uitgaat. Het misverstand bestaat daaruit dat een staat slechts neutraal kan zijn tegenover verschillende godsdiensten als elke uiting van godsdienstigheid uit het openbare leven wordt gebannen.
 
De historicus en filosoof Jan Dirk Snel schreef hierover in 2004 in deze krant een interessant en nog immer actueel essay onder de kop 'Het misverstand over kerk en staat'.

Hij betoogt daarin dat de scheiding tussen kerk en staat in de Nederlanden werd geïntroduceerd, niet om het geloof uit de openbaarheid te bannen, maar om een einde te maken aan de voorkeur van de staat voor één bepaald geloof.

Die redenering volgend kun je dus ook grote vraagtekens plaatsen bij het pleidooi van Hennis om het hoofddoekje te bannen uit het gemeentehuis en van scholen en universiteiten. De seculiere staat onderscheidt zich niet door het niet tolereren op haar eigen terrein van religieuze symbolen, maar door de neutrale houding ten opzichte van die symbolen, of ze nu joods, christelijk, dan wel islamitisch zijn.

Een medewerker van de burgerlijke stand heeft nu eenmaal een wezenlijk andere functie dan de rechter of een officier van justitie in de rechtbank. In het laatste geval staat daar inderdaad geen individueel persoon, maar de geanonimiseerde functionaris van de staat.

Het VVD-Kamerlid wil een ontspannen debat over de verhouding kerk en staat. Haar argumentatie werkt echter andersom. Ontspanning begint niet bij een pleidooi de vrijheid van godsdienst maar te schrappen.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel