Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het bewijs tegen Rusland is er, maar de rechtszaak rond MH17 zal nog veel voeten in de aarde hebben

Home

Arjen van der Ziel

Bij de ramp met het toestel kwamen alle 298 inzittenden om het leven, van wie 196 Nederlanders. © ANP

De rechtszaak rond MH17 tegenhouden, kan Rusland niet. Maar het is de vraag of eventuele veroordeelden ooit hun straf ondergaan.

Het ‘wettig en overtuigend bewijs’ is er nu: de Buk-raket waarmee vlucht MH17 uit de lucht werd geschoten, was afkomstig van een luchtafweerbrigade in de Russische stad Koersk. Dat meldt het Joint Investigation Team (JIT), waarin Nederland, België, Australië, Maleisië en Oekraïne samenwerken. Toch zal de rechtszaak tegen de verantwoordelijken nog veel voeten in de aarde hebben.

Lees verder na de advertentie
Of de berechting, verwacht binnen vijf jaar, daadwerkelijk in Den Haag zal plaatsvinden, is nog onzeker

1. Hoe loopt het strafrechtelijk gezien nu verder?

Nederland en de andere JIT-landen wilden eigenlijk een internationaal tribunaal, opgericht door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Maar dat stuitte in 2015 op een veto van Rusland. Daarom zetten de JIT-landen inmiddels in op berechting door de Haagse rechtbank onder Nederlands recht. Nederland sloot daartoe ook al een verdrag met Oekraïne.

Of de berechting, verwacht binnen vijf jaar, daadwerkelijk in Den Haag zal plaatsvinden, is nog onzeker. Mogelijk zal worden uitgeweken naar een extra beveiligde rechtszaal op Schiphol.

2. Krijgt Nederland eventuele verdachten wel in handen?

Dat valt te bezien. Rusland en Oekraïne hebben, net als veel andere landen, grondwettelijke verboden op het uitleveren van eigen onderdanen. Beide landen hebben ook al verzekerd dat zij geen burgers zullen overdragen. Maar eventuele Russische of Oekraïense verdachten zouden wel in Nederlandse handen kunnen komen als zij, bijvoorbeeld dankzij internationale signalering, worden opgepakt in een ander land.

3. Is berechting dan wel mogelijk, zonder verdachten?

Ja, dat hoeft op zich geen probleem te zijn. Ook als een verdachte niet wordt uitgeleverd, kan hij hier toch berecht worden. De verdachte kan bijvoorbeeld een advocaat machtigen om hem in het proces in Nederland te vertegenwoordigen. Of hij kan, zonder vertegenwoordiging, bij verstek worden berecht.

In het verdrag met Oekraïne zijn bovendien afspraken gemaakt over berechting via een videoverbinding. Nederland heeft geen ervaring met zo’n berechting per videoverbinding, maar bijvoorbeeld Italië wel. En volgens de Nederlandse regering blijkt uit jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat het door de beugel kan.

Maar berechting zonder aanwezigheid van de verdachten zou wel afbreuk kunnen doen aan de internationale legitimiteit van de procedure. Het zou Rusland, dat toch al niks moet hebben van het JIT-onderzoek, extra munitie geven om het proces in diskrediet te brengen. En Moskou zou een uitgesproken straf naar verwachting ook niet opleggen aan een veroordeelde.

De Russische regering probeert het JIT-onderzoek voortdurend in diskrediet te brengen met allerlei nepnieuws

4. Hoe reageert Rusland tot nu toe op het onderzoek?

De Russische regering ontkent elke betrokkenheid bij de crash en probeert het JIT-onderzoek voortdurend in diskrediet te brengen met allerlei nepnieuws en complottheorieën. Zo beweerden de Russen bijvoorbeeld dat niet een Buk-raket, maar een Oekraïense straaljager de MH17 neerhaalde, waarbij het echte doelwit het vliegtuig van de Russische president Vladimir Poetin zou zijn geweest. En Moskou publiceerde laatst radarbeelden die moesten bewijzen dat er helemaal geen Buk-raket werd afgevuurd. Toen minister Stef Blok van buitenlandse zaken vorige maand in Moskou zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov bezocht, drong hij er dan ook op aan om te stoppen met de ‘voortdurende Russische desinformatie’. “Ik heb minister Lavrov laten weten dat dergelijke uitspraken ook zeer grievend zijn voor de nabestaanden”, schreef Blok in een brief aan de Tweede Kamer.

5. Kan Den Haag iets doen om meer medewerking te krijgen uit Moskou?

De vier coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie verzochten Blok vandaag om in de VN-Veiligheidsraad de medewerking van Rusland aan het onderzoek te vragen. Maar het is volgens kenners onwaarschijnlijk dat dit iets oplevert.

Iets relevanter is wellicht wat Nederland in de Europese Unie tegen Rusland kan bewerkstelligen, bijvoorbeeld in de vorm van een aanscherping van de al bestaande sancties tegen Rusland. Maar ook in Brussel zijn de marges klein. De EU is, mede door de opkomst van pro-Russische populisten, verdeeld over de houding tegenover Moskou.

Lees ook:

Nederland laat diplomatieke spierballen rollen na bevindingen MH17

Het internationale Joint Investigation Team (JIT) bracht vandaag cruciale informatie naar buiten over de Russische militaire betrokkenheid bij de vliegrampHet kabinet liet na de bekendmaking van het onderzoek de diplomatieke spierballen rollen.

Buk-raket die MH17 neerhaalde was afkomstig van Russische brigade uit Koersk

Met de uitkomst van het onderzoek van het JIT is het aantal verdachten van ruim honderd teruggebracht naar ‘enkele tientallen’.

Deel dit artikel

Of de berechting, verwacht binnen vijf jaar, daadwerkelijk in Den Haag zal plaatsvinden, is nog onzeker

De Russische regering probeert het JIT-onderzoek voortdurend in diskrediet te brengen met allerlei nepnieuws