Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Heilzaam groen in de ziekenboeg

home

Cokky van Limpt

De Groene Kas van Tergooi Blaricum, die in november feestelijk geopend werd; de hyacinten staan nog. © Werry Crone

Groen is goed voor de mens, of hij nu gezond is of ziek. Met onder meer een chemotuin, een groene kas en een revalidatieprogramma in de natuur brengt ziekenhuis Tergooi de natuur naar de patiënt.

In de chemotuin kunnen patiënten buiten, met uitzicht op de omringende natuur, hun chemotherapie ondergaan

Groen is goed voor de gezondheid. Mensen ervaren dat vaak zelf zo en steeds meer onderzoeken leveren er het wetenschappelijke bewijs bij: buiten zijn in de natuur, uitzicht hebben op groen, zelfs kijken naar een foto van een boom of luisteren naar natuurgeluiden werkt al rustgevend en stressverlagend. Onderzoek naar de heilzame werking van groen is tot nu toe vooral gedaan onder gezonde proefpersonen.

Maar, als groen zo gezond is, wat is dan een betere plaats voor meer groen dan een ziekenhuisomgeving? En hoe zouden een natuurlijker inrichting en een groenere omgeving er dan uit moeten zien voor een optimaal effect op de gezondheid en het welbevinden van patiënten, personeel en bezoekers?

Groene ondernemers hebben het initatief genomen om antwoorden te vinden op deze vragen. De komende vier jaar gaan zij samen met wetenschappers en natuurorganisaties zoals IVN (Instituut voor natuureducatie en duurzaamheid) en het Goois Natuurreservaat aan de slag met het onderzoeksproject 'Groene Gezonde Ziekenhuizen'.

Groene interventie
De groene ondernemers in dit publiek-private samenwerkingsverband - stichting iVerde en FloraHolland - hebben subsidie voor het onderzoek gekregen van de Topsector Tuinbouw en Uitgangsmaterialen, die ook andere projecten van de 'Groene Agenda' van de groensector financiert. Onder het motto 'groen is meer dan mooi' hopen de hoveniers en groenvoorzieners met behulp van het onderzoek helder te krijgen welk groen op welke manier functioneel is op welke locatie en waar dus ook nieuwe marktkansen liggen voor de branche.

De eerste tastbare 'groene interventies' bij ziekenhuis Tergooi, die op hun heilzame effecten zullen worden onderzocht, zijn al gerealiseerd: op het terrein van Tergooi Hilversum werd in juni een 'chemotuin' geopend, bij Tergooi Blaricum in november een 'Groene Kas'.

In de chemotuin, een speciaal ontworpen houten paviljoen in de tuin van het ziekenhuis, kunnen patiënten buiten, met uitzicht op de omringende natuur, hun chemotherapie ondergaan. Het idee voor de tuin is afkomstig van internist-oncoloog Pieter van den Berg.

Lees verder na de advertentie
Een Groene Kas was een idee van Lodewijk Hoekstra, de bekende tuinman van het RTL-programma 'Eigen Huis & Tuin'

Onzekerheid over hun ziekte, en angst en stress bij de chemobehandeling zijn zo weet hij uit ervaring veelvoorkomende emoties die de patiënt negatief kunnen beïnvloeden. Vanuit de bestaande kennis over 'healing environments' met veel groen in en rond de gebouwen van ziekenhuizen en zorginstellingen wilde Van den Berg de natuur rondom Tergooi dichter bij zijn patiënten brengen.

Positieve bijdrage
Welke effecten de buitentherapie in de chemotuin heeft op het welzijn en de beleving van patiënten is nog onduidelijk. VU-psychologen Jolanda Maas en Karin Tanja-Dijkstra en omgevingspsycholoog en hoogleraar natuurbeleving Agnes van den Berg denken de eerste resultaten eind dit jaar te kunnen presenteren. Hun verwachting is dat behandeling in de tuin, in vergelijking met behandeling in reguliere behandelkamers, positief bijdraagt aan het welbevinden van patiënten, en gevoelens van stress en onzekerheid verlaagt.

Een Groene Kas, waar patiënten, familie, bezoek en ziekenhuispersoneel in contact komen met bloemen, planten en met elkaar, was een idee van Lodewijk Hoekstra, de bekende tuinman van het RTL-programma 'Eigen Huis & Tuin' en oprichter van NL Greenlabel. Ziekenhuis Tergooi omarmde het plan en werkte het samen met Hoekstra en zijn collega, landschapsarchitect Nico Wissing, uit.

De Groene Kas - een ouderwetse plantenkas met een terras en zitjes in een tuin met bloemperken en fruitbomen - ligt vlakbij de hoofdingang van het ziekenhuis en is ook voor rolstoelers goed bereikbaar via een wandelpad. De lange ontmoetingstafel in de kas staat nog vol met de hyacinten die de opening in november opfleurden. De plantenbakken zijn gevuld met kruiden, zoals lavendel. Op de grond twee grote potten met elk een druivenplant.

Lekker wild
Het is nu nog een kale boel in en om de kas, maar Mirjam Bult ziet de licht vervallen, ietwat morsige, romantische plek die de kas in de toekomst kan worden al levendig voor zich. De druiven wil ze lekker wild langs de onderkant van het dak door de kas te laten groeien.

Bult is afdelingsmanager psychiatrie en medische psychologie in Tergooi en dolenthousiast over haar nieuwe klus: het onderhoud van al wat er groeit en bloeit in de kas. "Ik heb zelf geen groene vingers, maar ik heb al van veel mensen gehoord dat ze het leuk zouden vinden om mee te helpen, zowel van personeelsleden als van patiënten. Ik heb ook al het aanbod van een bezoeker gekregen voor hulp bij het onderhoud."

Ook zonder onderzoek ben ik er nu al van overtuigd dat de Groene Kas een meerwaarde heeft voor het ziekenhuis

Druk is het met dit winterse weer nog niet geweest in de kas, maar aan een verschoven stoel en soms een krantje op tafel kan Bult, die zelf dagelijks langs de kas gaat, zien dat er toch al wel mensen komen. "Vorige week was hier nog een verpleegkundige met een patiënt, die het heerlijk vond om aan de kruiden te voelen en te ruiken." In de lente hoopt ze een tuinclubje van medewerkers en patiënten bij elkaar te hebben. "Dan gaan we andere dingen planten in de kas en lekker tomaatjes kweken voor bij de lunch."

Bult ziet de kas niet als therapie voor patiënten, maar wel als een belangrijke meerwaarde. "Patiënten zijn even weg uit het ziekenhuis, komen buiten op een rustige plek in het groen, worden geactiveerd en kunnen in de kas en de tuin bezig zijn met tastbare dingen."

Jaloers
De onderzoekers gaan het gebruik en de waardering van de kas in kaart brengen en evalueren in hoeverre de kas aansluit bij de wensen en behoeften van gebruikers. "Natuurlijk kun je dat gaan onderzoeken", zegt Bult, "maar ook zonder onderzoek ben ik er nu al van overtuigd dat de Groene Kas een meerwaarde heeft voor het ziekenhuis. Iedereen in ggz-land is in elk geval jaloers op me, want als gevolg van de toenemende ambulantisering van de geestelijke gezondheidszorg zijn overal in de sector de groenvoorzieningen en -therapieën inmiddels wegbezuinigd."

Ook een beweegprogramma in het Goois Natuurreservaat voor revalidatiepatiënten van Tergooi staat op het onderzoekslijstje. Het ziekenhuis wil de deelnemers aan het revalidatieprogramma voor long- en hartpatiënten een nazorgtraject gaan aanbieden in de buitenlucht, in de gebieden van het Goois Natuurreservaat in plaats van in de sportruimten binnen de ziekenhuismuren. Onderzocht zal worden welke meerwaarde een natuurlijke omgeving heeft voor de effectiviteit van zo'n programma.

Verder staan voor de komende vier jaar ontwerprichtlijnen voor een optimale groene inrichting van de afdeling geriatrie van Tergooi en het ontwikkelen en evalueren van een arrangement voor wandelcoaching in de gebieden van het Goois Natuurreservaat op het onderzoeksprogramma.

De cassettes hebben thema's als libellen, kikkers en paddenstoelen

Ontdekcassettes
Voor het ziekenhuis gaat het hierbij om versterking van de psychomedische ondersteuning, voor de wandelcoach om werving van cliënten en voor het Goois Natuurreservaat om de vraag of het wandelcoacharrangement meer maatschappelijke erkenning oplevert voor de bijdrage van hun natuurgebieden aan gezondheid en welzijn.

Belangrijke bijdrage van het IVN aan het samenwerkingsverband van ziekenhuizen, groene ondernemers en wetenschappelijk onderzoekers is het opzetten en coördineren van een kennisnetwerk rondom het onderzoeksprogramma. Op dit platform kunnen ziekenhuizen en groene organisaties kennis en ervaringen delen.

Bovendien zal in het onderzoekstraject ook een project van de IVN worden beoordeeld op zijn meerwaarde. Het gaat om de IVN-Natuurontdekker, een kast met ontdekcassettes voor naast het ziekenhuisbed, die vorig jaar is geplaatst op de afdeling kindergeneeskunde van het Reinier de Graaf Gasthuis in Delft. De cassettes hebben thema's als libellen, kikkers en paddenstoelen. Informatieboekjes met teken-, puzzel- en knutselideeën bij elk thema zijn bedoeld om de natuur dichterbij de kinderen te brengen en ze tegelijkertijd af te leiden van hun ziekenhuisopname, wat bevorderlijk is voor hun herstel.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
In de chemotuin kunnen patiënten buiten, met uitzicht op de omringende natuur, hun chemotherapie ondergaan

Een Groene Kas was een idee van Lodewijk Hoekstra, de bekende tuinman van het RTL-programma 'Eigen Huis & Tuin'

Ook zonder onderzoek ben ik er nu al van overtuigd dat de Groene Kas een meerwaarde heeft voor het ziekenhuis

De cassettes hebben thema's als libellen, kikkers en paddenstoelen