Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hebzucht moet je temmen, niet najagen

Home

Wijnand Duyvendak en oud-Tweede Kamerlid namens GroenLinks

Vestia kwam in grote problemen na tegenvallers met derivaten. © ANP XTRA
Column

Eric Staal stortte woningbouwcoöperatie Vestia bijna in het ravijn en ging er met enkele miljoenen vandoor. Rijkman Groenink luidde het einde in van ABNAMRO en nam 24 miljoen mee. Sjoerd van Keulen behield z"n bonusmiljoenen na de nationalisatie van de SNSbank. De lijst is eindeloos.

Deze week bleek de Rabobank jarenlang op grote schaal gepokerd te hebben met rentetarieven. De verantwoordelijke handelaren en hun chefs mogen hun bonussen en gouden handdrukken grotendeels houden. Niemand hoeft voor het gerecht te verschijnen. Enkele handelaren zijn overgeplaatst, maar hun zetels in de dealingrooms zijn net zo snel weer ingenomen door nieuwe geldhandelaren. Handelaren, die hun salarissen nog immer kunnen verdubbelen met bonussen. De Rabobank schafte de bonussen voor het gewone kantoorpersoneel weliswaar af, maar maakte een uitzondering voor de geldhandelaren.

Bonussen zijn immers de brandstof van de financiële markten, de prikkels waarmee de geldhandelaren worden verleid tot het uiterste te gaan. Hun hebzucht is de motor. Hoe groter de hebzucht, hoe hoger de winst die de bank hoopt bij te schrijven.

Oud CPB-directeur Coen Teulings heeft sinds kort een column in NRC Handelsblad. Afgelopen week boog hij zich over inkomensverschillen. Hij pleit voor lagere belastingtarieven voor de hoge inkomens. Mensen moeten "de prikkel hebben om te verdienen". Als deze prikkel wordt beperkt, dan gaat dat ten koste van de groei, is zijn stelling.

In essentie is dat hetzelfde idee als bij de banken: naarmate mensen meer geprikkeld worden hun eigenbelang na te jagen, is er meer groei, winst en welvaart.
Dit idee heeft sinds de jaren negentig zeer sterk  aan populariteit gewonnen: regels moesten afgeschaft, alles moest de markt op. Dat zou ons allemaal meer welvaart brengen.

Het najagen van persoonlijke hebzucht verandert via de "onzichtbare hand" van Adam Smith tot collectieve voorspoed, is het idee van de liberalen. Het is te mooi om waar te zijn: iedereen jaagt z"n eigen belang na en bij toverslag leidt dat tot collectieve welvaart.

"Persoonlijk kwaad leidt tot maatschappelijk goed. Waarom mogen wij erop vertrouwen dat de chaos van de vrije wil uiteindelijk tot orde zal leiden?" vraag de Tsjechische econoom Tomas Sadlacek zich af in De economie van goed en kwaad. "In de moderne economie heeft deze gedachte veelvuldig geleid tot moreel cynisme. Wat de mens ook doet, wordt  volstrekt irrelevant, aangezien zelfs verwerpelijk gedrag de economie in het algemeen ten goede komt".

Maar de vrijgemaakte markten resulteren niet alleen in moreel verval. Hebzucht bleek niet de beloofde scheppende, maar uiteindelijk toch vooral een zeer destructieve kracht. De financiële crisis vanaf 2008 is een dure les. De welvaart die de vrijgemaakte markten schiepen, hebben ze inmiddels weer vernietigd. De gemiddelde inkomens in Nederland liggen na vijf jaar crisis niet veel hoger meer dan vijftien jaar geleden. De ongelijkheid is toegenomen, de werkloosheid is historisch hoog. We jagen onze natuurlijke hulpbronnen er in ongekend tempo doorheen. En het einde van de crisis is nog niet in zicht.

Hebzucht zou getemd moeten te worden, niet nagejaagd.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel