Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Heb je wel een aanrijding gehad als je zelf niets deed?

Home

Peter-Arno Coppen

Het Groene Boekje (Woordenlijst Nederlandse Taal) van de Taalunie, uitgegeven door Van Dale. © anp
Taal

Een collega legde me een interessant geval voor. Haar man was aangereden terwijl hij in een stilstaande auto zat (niks ernstigs). Hij had haar verteld: "Ik heb een aanrijding gehad". Zij vond dat vreemd, omdat ze de associatie had dat hij dan iets gedaan zou moeten hebben.

De oplettende lezer zal de uitleg van gisteren herkennen over doen en ondergaan. Mijn collega zag haar man niet als een doener, maar zij vond dat 'Ik heb een aanrijding gehad' dit wel enigszins impliceerde. Had zij gelijk?

Lees verder na de advertentie

Allereerst: als je zegt 'Ik heb iets gehad', dan ben je een ervaarder. 'Ik heb de griep gehad', 'Ik heb plezier gehad', 'We hebben ruzie gehad', dat zijn allemaal in de eerste plaats ervaringen (soms ook nog aandoeningen). Dus bij 'Ik heb een aanrijding gehad' zet je jezelf wel neer als een ervaarder.

Als het een werkwoord op '-ing' betreft, dan is dat vaak een werkwoord met ervaarder: 'Ik heb een openbaring gehad', 'Ik heb een afranseling gehad'. De ik wordt vereenzelvigd met het voorwerp van het werkwoord dat ook een ervaarder is.

Bij 'Ik heb een aanrijding gehad' ligt het voor de hand om de ervaarder van 'Ik heb iets gehad' te koppelen aan het slachtoffer van de aanrijding. 'Een aanrijding' is echter een (helaas) veel voorkomende gebeurtenis met een zekere wederkerigheid. Hoewel het wel voorkomt dat iemand volkomen passief een aanrijding ondergaat, rijden mensen meestal elkaar aan.

Mijn collega had dus een soort praktijktaal-gevoel, gebaseerd op haar kennis van de wereld. Zij snapte natuurlijk wel dat haar man slachtoffer was, maar moest onwillekeurig denken aan een wederkerige aanrijding.

Grammaticale geschillen, etymologische enigma's en andere taaltwijfels, voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een prangende taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl.

Lees ook: Zelfs slapen 'doe' je, hoewel je daarbij weinig uitvoert

Iets schrijven doe je, iets lezen doe je, zelfs slapen doe je. Maar het kan nog sterker, want ook onweren en regenen doet het regelmatig. Hoe zit dat precies?

En lees all afleveringen van de taalrubriek hier terug.

Deel dit artikel