Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hard werken om in Zweden te leven

Home

Petra Sjouwerman

Dagelijks verhuizen 305 Nederlanders naar het buitenland. Bijvoorbeeld naar Zweden. Op de Emigratiebeurs dit weekend in Utrecht is Scandinavië prominent aanwezig met een eigen hal voor Zweden, Denemarken, Noorwegen en Finland.

Ellen Mulderij is in 2007 met haar gezin van Friesland naar Zweden geëmigreerd. „In Nederland heeft iedereen haast. ’Mensen, doe eens rustig aan’, dacht ik bij mezelf, toen ik er pas geleden was”, zegt Mulderij thuis in Hjulsjö, een bijna verlaten Zweeds dorp waar het aantal huizen op één hand te tellen is. Haar Nederlandse man Rudy werkt in de bosbouw, de drie kinderen zijn naar school. Er heerst een diepe stilte in dit prachtige bosrijke gebied. De meeste oorspronkelijke bewoners zijn al jaren geleden weggetrokken op zoek naar werk.

Er wonen ongeveer 8.300 Nederlandse emigranten in Zweden – zij die tijdelijk verblijven niet meegerekend – en er is sprake van een opwaartse trend. Sinds 2000 komen er jaarlijks zo’n duizend Nederlanders aan in hun nieuwe Scandinavische vaderland.

„Vooral na 9/11, de aanslag op het WTC in New York, is het aantal Nederlanders dat naar Zweden vertrekt sterk toegenomen”, aldus Rob Floris van het arbeidsbureau in Kalmar. „De kwestie rond Pim Fortuyn speelde een rol, daarna Theo van Gogh en nu weer Geert Wilders. Elke keer als Wilders veel in het nieuws is, krijg ik vragen van Nederlanders die willen emigreren.” Floris is adviseur van EURES, het EU-samenwerkingsverband dat de uitwisseling van arbeidskrachten binnen de EU bevordert. EURES is aanwezig op de Emigratiebeurs. Zelf emigreerde Rob Floris negen jaar geleden naar Zweden.

Volgens hem voelen veel Nederlanders zich aangetrokken tot de stabiele politieke situatie in Zweden. „Dan zeg ik: haal die roze bril van je neus”, doelend op de moord op minister Anna Lindh in 2003.

Maar feit is dat Zweden elf keer groter is dan Nederland en slechts 9,2 miljoen inwoners telt, waarvan er 3 miljoen in en rond Stockholm wonen. „De stress is te verwaarlozen, er zijn buiten Stockholm geen files, de criminaliteit is lager dan in Nederland en mensen hebben respect voor elkaar”, zegt Floris.

De grote aantrekkingskracht voor de Nederlanders is rust, ruimte en natuur. In gesprekken met Nederlanders in Zweden komen die woorden telkens terug. Daarnaast is Zweden goedkoper dan Nederland. „Voor 100.000 euro heb je een groot, vrijstaand huis met een hectare grond”, aldus Floris. De maandelijkse lasten liggen lager, ook omdat huis- en autoverzekeringen en benzine goedkoper zijn. Een ziektekostenverzekering afsluiten hoeft niet, inwoners van Zweden zijn automatisch verzekerd via de belastingen.

Daarbij komt dat de Zweedse economie ’net zo sterk is als Pippi Langkous’, zoals de secretaris-generaal van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikeling (OESO) onlangs opmerkte. Het land is de financiële crisis heelhuids doorgekomen en heeft momenteel honderden vacatures in onder meer de ITC-sector en de gezondheidszorg. Door de vergrijzing zal dat aantal vacatures alleen maar toenemen.

En omdat Nederlanders goed bekend staan in Zweden, hoopt het land van Ikea, Stieg Larsson en Electrolux op de Emigratiebeurs Nederlanders te werven die willen wonen en werken in leeggelopen gebieden.

„Nederlanders nemen het hele gezin mee, leren de taal snel en hebben een hoge arbeidsmoraal. Bovendien zijn Nederlanders ondernemend. Dat zit in onze genen, de VOC-mentalieit”, aldus Floris.

Ondernemerschap legt ook Ellen Mulderij aan de dag. In het grotendeels verlaten Hjulsjö, met nog enkele 50-plus inwoners, brengt zij met haar biologische winkel annex koffiehuisje weer leven in de brouwerij. Op zaterdag serveert ze Nederlandse appeltaart, ze verkoopt eieren en over een paar maanden ook eigen groenten. Een stuk land bij het meer fungeert als ’s zomers als camping.

Het woonhuis is nog een bouwval. „Niks werkt, het was totaal uitgewoond.” Maar ook die klus wordt aangepakt.. „Het is hard werken om te overleven”, aldus Mulderij, die EU-subsidies kreeg voor de inrichting van haar winkel en het houden van schapen. Samen met haar man is zij ook de drijvende kracht achter de wekelijkse pubavond in het dorpshuis, die mensen uit de wijde omgeving trekt.

„Veel Zweedse gemeenten profileren zich actief in Nederland. Maar ze vertellen er niet bij dat er bijna geen werk is. Verschillende Nederlandse paren die ik ken, zijn daarop gestruikeld”, aldus Mulderij.

De meeste Nederlanders komen terecht in Värmland en Dalarna, prachtige gebieden met heuvels en bossen, dat zij kennen van hun vakanties. „Maar op het platteland is weinig werk”, waarschuwt ook Floris. „Nog steeds willen veel mensen een Bed & Breakfast beginnen, maar die is maar acht weken per jaar open en daar kun je niet van leven.”

Hij adviseert daarom om niet meteen een huis te kopen, maar om eerst woonruimte te huren en van daaruit de situatie te bekijken. Kan ik hier een baan vinden? Is er werk voor mijn partner? Houdt er rekening mee dat de sportvereniging dertig kilometer verderop ligt.

„Je kunt niet even op de fiets stappen”, beaamt Mulderij. „Hier zijn geen speelkameraadjes, want er wonen weinig kinderen. Omdat de school werd gesloten, moesten onze kinderen van school veranderen. De oudste van zestien moet op kamers omdat de middelbare school te ver van huis is”, vertelt ze.

Om dit soort redenen raadt Floris jonge gezinnen aan om zich onder de lijn Stockholm-Gotenburg te vestigen. „Hier is de infrastructuur in orde, er zijn bioscopen, treinstations, vliegvelden.”

Johan van Nikkelen en Willeke van Nikkelen-Kuyper uit Ridderkerk zitten aan de koffie met speculaas in Nyhyttan, een dorpje met een paar honderd inwoners. Johan (46) is timmerman. Hij geeft een rondleiding door het tweehonderd vierkante meter grote houten huis en de tuin, waar hij in het kippenhok een kacheltje heeft neergezet. „De haan heeft al twee afgevroren tenen.”

Ruim 4,5 jaar woont dit echtpaar hier nu. De belangrijkste eigenschap van de emigrant in spé is volgens Van Nikkelen durf. „De eerste twee jaar, dat was afzien. Je begint bij nul. Je hebt geen kruiwagens zoals in Nederland, dus moet je eigen weg zien te vinden. Je moet overal zelf achteraan.”

„Timmeren kan overal”, dus Van Nikkelen kon snel aan de slag. Inmiddels heeft hij zijn eigen bedrijf opgezet. Hij vindt de werkinstelling van zijn Zweedse collega’s erg prettig. „In het begin stond ik meteen op als de pauze voorbij was, maar mijn collega’s zeiden, ta det lugnt, doe rustig aan”, vertelt Van Nikkelen.

Echtgenote Willeke (44) kon minder makkelijk werk vinden. Zij doet nu de boekhouding voor haar man. „Ik heb gekeken of ik koffiepads kon invoeren, die hebben ze niet in Zweden, of Nederlandse kaas.” In de zomer wil ze tweedehands spulletjes verkopen.”Je moet een financiële buffer hebben. In het begin heb je geen tijd om na te denken, maar zonder vast inkomen raakt het geld snel op”, zegt ze.

Verderop in Timanshyttan heeft Marianne Jonkheid (45) een baan gevonden die haar regelmatig contact met Nederland verzekert. Haar Nederlandse man is fotograaf en vaak in het buitenland. Met haar jarenlange ervaring als leerkracht in het speciale onderwijs, vangt zij probleemjongeren op voor de Hoenderloogroep uit Nederland. Dit zogeheten ’Intermezzo’-project biedt jongeren de kans om afstand te nemen, terwijl ze in afwachting zijn van plaatsing in de pleegzorg in Nederland. „Probleemjongeren in huis, dat is niet niks. Maar door het regelmatige dagritme valt op een gegeven moment het kwartje. En weglopen kan niet, want er zijn hier beren”, zegt Jonkheid, die haar mantelpakjes en hoge hakken heeft verruild voor dikke truien en wandelschoenen.

Dit Nederlandse echtpaar kocht hun huis in eerste instantie als vakantieverblijf. In 2008 verhuisden ze van hun rijtjeshuis in Huizen naar dit grote vrijstaande huis. „Zweden zijn nogal op zichzelf, ik heb hier niet de vriendschappen die ik in Nederland heb. Even een rondje door de Hema kan niet. Daarom ga ik eens in de drie maanden naar Nederland om bij te kletsen met mijn vriendinnen en familie. Ik probeer het beste uit twee werelden te halen. Hier heb ik de ruimte en de rust. Maar we wonen hier zo lang het leuk is”, aldus Jonkheid.

Tot slot nog een laatste belangrijke tip van Rob Floris: neem de tijd. „Ga vóór je vertrekt niet alleen in de zomer, maar ook in andere seizoenen naar Zweden. Vind je het nog steeds leuk, als het in de winter om drie uur ’s middags donker wordt en je jezelf moet uitgraven als er ’s nachts een meter sneeuw is gevallen? Zo ja, dan is Zweden echt iets voor jou.”

Lees verder na de advertentie
Ellen Mulderij is in Hjulsjö een biologische winkel begonnen. (Trouw) © eddy van wessel
Nederlandse kinderen bij hun nieuwe Zweedse huis. (Trouw) © eddy van wessel
Om haar Zweeds te verbeteren staat Marianne Jonkheid in de kiosk tijdens een Zweedse voetbalwedstrijd. (FOTO'S EDDY VAN WESSEL) © eddy van wessel

Deel dit artikel