Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hard oordeel over bewindslieden in zaak-Spijkers

Home

(Novum) - Ministers en staatssecretarissen hebben het leven van klokkenluider Fred Spijkers 23 jaar lang onmogelijk gemaakt. Bovendien hebben ze de uitoefening van zijn rechten gedwarsboomd omdat hij onrecht aan de kaak stelde. Dat is de conclusie van een wetenschappelijk onderzoek aan de Universiteit van Amsterdam dat vrijdag wordt gepubliceerd in het vakblad Openbaar Bestuur.

Universitair docent Joep van der Vliet deed samen met een groep studenten onderzoek naar de klokkenluidersaffaire. Spijkers raakte in de jaren tachtig in opspraak omdat hij, bij Defensie in dienst als maatschappelijk werker, weigerde te liegen over de doodsoorzaak van een mijnruimer. Bij een ongeluk op 18 juli 1983 kwamen zeven militairen om het leven, negen raakten zwaargewond doordat een mijn ontplofte in een leslokaal van Defensie. Spijkers moest de weduwe vertellen dat haar man door onvoorzichtigheid was omgekomen, maar weigerde dat. Nadien verhinderde hij dat de zaak in de doofpot werd gestopt.

Ruim vijftien jaar later concludeerde de Nationale Ombudsman dat Defensie al in 1970 wist dat de landmijn een ontwerpfout bevatte. De doden waren te voorkomen geweest, aldus de Ombudsman. In 2002 kreeg Spijkers eerherstel. Hij ontving een schadevergoeding van 1,6 miljoen euro en werd koninklijk onderscheiden.

Van der Vliet constateert dat Spijkers leven 'verwoest' werd 'door toedoen van politieke, bestuurlijke, rechterlijke en ambtelijke gezagsdragers namens de Nederlandse staat'. Sommige gezagsdragers hebben volgens de onderzoekers hun politieke verantwoordelijkheden en natuurlijke plichten ten opzichte van Spijkers 'op een reeks van manieren grof geschonden'. De onderzoekers benadrukken dat zij daarbij ook doelen op ministers en staatssecretarissen van Defensie en Binnenlandse Zaken, van 1984 tot nu.

Zij hadden Spijkers moeten prijzen, stellen de onderzoekers in hun bevindingen. Het ontbreekt de betrokken gezagsdragers aan 'morele moed en waardigheid'. "Ze hebben rechtsstatelijke middelen 23 jaar lang gebruikt om onrecht te begaan en zijn dus 'slecht' of zelfs 'kwaadaardig' wegens de klaarblijkelijke onverschilligheid over dat onrecht."

"Zij waren geen hoeders van rechtvaardigheid en van de rechtsstaat, integendeel, ze gebruikten de bevoegdheden die hen ten dienste stonden om de rechten van een burger met voeten te treden." In het artikel zegt generaal buiten dienst Hans Couzy dat binnen Defensie een 'cultuur van zwijgen' heerst. "Bij Defensie vindt men nog steeds dat er geen fouten gemaakt kunnen worden. Als je de vuile was buiten hangt, krijg je er onmiddellijk van langs."

De onderzoekers roepen premier Jan Peter Balkenende (CDA) op zich niet als 'innocent bystander' op te stellen. "Hij kan en mag zich niet achter andere gezagsdragers verschuilen."

Deel dit artikel