Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Handen af van ons kerkhof

Home

Monic Slingerland

De krakers van het Zijdelveldkerkhofje in Uithoorn. Zij willen zeggenschap over de graven, en het onderhoud gewoon zelf doen. © Jean-Pierre Jans

Overal in Nederland worden katholieke parochies gedwongen samengevoegd. Dat zorgt geregeld voor heibel. Boze parochianen hebben in Uithoorn het kerkhof bezet.

Kerkhof Zijdelveld in Uithoorn is gekraakt. Ans van Muijen, van wie de ouders er begraven liggen, zit met twee buurtbewoners op witte plastic tuinstoelen voor de ingang. Het hek hebben de krakers met een fietsslot vergrendeld. Aan palen achter het hek dragen twee spandoeken hun boodschap uit: 'de Emmaüsparochie gaat over lijken', en 'Emmaüsparochie heeft geen fatsoen, het gaat enkel om de poen'.

De bezetters van het kerkhof hebben net warme erwtensoep gekregen van buurtbewoners. Ans van Muijen is de zeventig al gepasseerd, maar toch zit ze deze week elke dag voor de ingang van het kerkhof - muts op, handschoenen aan. Ze wil niet dat het parochiebestuur de grafsteen van haar ouders ruimt. En ze is boos dat het bestuur haar een rekening heeft gestuurd voor onderhoud van het ouderlijke graf.

Buurtbewoner Douglas, die alleen met zijn voornaam in de krant wil, heeft zijn herfstvakantie opgeofferd aan de bezetting. Nee, zegt hij, hij heeft geen familieleden op het Zijdelveld liggen. Maar hij is erg gehecht aan deze stille, rustige plek die grenst aan zijn achtertuin. Op een dag zag Douglas mannen in witte pakken op het kerkhof. Hij was meteen gealarmeerd. "Ze bleken daar asbest te ruimen. We zijn daarover niet geïnformeerd door het parochiebestuur. Ik wil niet tijdens het barbecuën geconfronteerd worden met een asbestruiming."

Eerder tekende Douglas al protest aan toen het parochiebestuur illegaal bomen had gekapt op het kerkhof.

Achter de krakers op hun tuinstoelen zijn de grafstenen nog net te zien, tussen het verwilderde groen. Het kerkhofje ligt op een smalle strook in het venengebied, ingeklemd tussen een drukke provinciale weg en het Zijdelmeer. Om in de drassige grond de graven op hun plaats te houden, is ooit asbest gebruikt. Op last van de gemeente Uithoorn moet het parochiebestuur dat nu laten verwijderen.

Maar met die asbestperikelen hebben de bezetters niet eens de meeste moeite. Ze zijn boos op wat ze het 'nieuwe parochiebestuur' noemen. Dat zit er sinds 2006. Voor die tijd kende Uithoorn twee katholieke parochies, maar het bisdom dwong een fusie af. "Wij wisten niets van elkaar", zegt Ans van Muijen daarover. En voorzover er onder parochianen enig enthousiasme voor de fusie was, doofde dat vuur snel toen het nieuwe parochiebestuur drie dagen voor Kerst 2007 besloot de oude Sint-Jan de Doperkerk - thuishaven van de bezetters van het Zijdelveldkerkhof - voorlopig te sluiten.

Voor de torens van de Sint-Jan de Doper dreigt de sloophamer. Vanaf het bezette kerkhof zijn ze niet te zien, maar voor de skyline van Uithoorn, vanaf de polder bekeken, zijn de torens wel bepalend. Ze staan nu in de steigers. Borden waarschuwen voor vallend puin.

'Onzin', vindt Herman van Bemmelen. Hij is vicevoorzitter van de Emmaüsparochie, de door het bisdom bedachte katholieke fusiegemeenschap in Uithoorn. Met dat vallende puin valt het volgens hem reuze mee. Het is niets meer dan wat kiezels die de duiven hebben losgepikt uit de natuursteen boven in het voorportaal. Met de torens is volgens Van Bemmelen niet zo veel aan de hand. Die borden heeft de gemeente Uithoorn opgehangen, niet de parochie.

Het probleem zit hem juist in de fundamenten van de kerk, denkt hij. De palen onder de torens zijn dankzij vernieuwing in 1963 wel in orde, maar bij controle is gebleken dat een van de palen onder het schip van de kerk is aangetast door een bacterie. De overige palen onder het schip, alle uit 1863, zullen vast ook verzwakt zijn, concludeerde verzekeringsmaatschappij Donatus, en zegde de verzekering op. Het parochiebestuur kreeg de kerk nergens meer verzekerd. Daarom werd het gebouw in die dagen voor Kerst 2007 gesloten. 'Een ramp', volgens Van Bemmelen. En, realiseerde hij zich, met de sluiting van een van de twee katholieke kerken in Uithoorn zou het tussen de twee parochies waarschijnlijk niet meer goed komen.

"De Sint-Jan de Doper kan nog zeven jaar mee, naar schatting", weet Van Bemmelen. Daarna dreigt sloop, tenzij er zomaar acht miljoen opduikt. Dat bedrag is ongeveer nodig voor restauratie.

Sinds de sluiting van de Sint-Jan de Doperkerk moet heel katholiek Uithoorn naar de andere kerk, die van het Allerheiligst Sacrament. Een bakstenen gebouw uit 1966, de tijd dat in nieuwbouwwijken nog kerken werden neergezet. Een gebouw, weet Herman van Bemmelen, dat niet veel onderhoud vraagt.

Maar al ver voordat de sluiting van de Sint-Jan de Doper voor wrevel in katholiek Uithoorn zorgde, dreef het Zijdelveldkerkhofje een wig tussen de gelovigen. Parochianen van de nieuwe kerk van het Allerheiligst Sacrament konden niet op het katholieke kerkhof worden begraven. Sinds 1971 mag daar alleen nog maar in bestaande graven bijgezet worden. Het bestuur van de parochie van Sint-Jan, de 'oude' parochie, heeft het kerkhof gesloten verklaard. Het hek blijft open, maar nieuwe graven komen er niet meer bij.

Ja, zegt Ans van Muijen, nog in 2004 werd haar moeder hier begraven. Maar dat komt doordat vader Van Muijen er al lag sinds 1969.

Voor het begraven van haar moeder naast haar vader hoefde ze niets bij te betalen, vertelt Ans van Muijen. De parochianen gingen altijd soepel met de kosten van het kerkhof om. "Iedereen stortte wat geld op de rekening, en vrijwilligers deden het onderhoud. Dat werkte prima."

Van het nieuwe parochiebestuur kreeg Ans van Muijen, net als alle andere nabestaanden van de 350 graven, onlangs een rekening. Voor het eerst. Als ze die niet betaalt, verdwijnt de steen van het graf van haar ouders. Zelf heeft Van Muijen ook ooit in het parochiebestuur gezeten. "Wij deden het anders. Bij ons was het kerkhof echt in handen van de familieleden."

Die rekening is ze niet van plan te betalen. "De steen van het graf van mijn ouders mag niet weg. Ik blijf hier."

Nee, katholiek Uithoorn werd nooit een eenheid. De parochianen van Sint-Jan de Doper en die van het Allerheiligst Sacrament bleven tegenover elkaar staan als vreemden in een metro, 's avonds laat. En nu staan daar de tuinstoelen voor het gesloten hek van het kerkhof. Ze getuigen hoe diep de scheiding nog is.

De vondst van asbest op het kerkhof heeft de verdeeldheid opnieuw doen oplaaien. Ans van Muijen: "Alle ellende komt doordat dat nieuwe parochiebestuur de stenen heeft weggehaald van graven waar niet voor is betaald. Toen kwam asbest vrij. Wij zeggen: laat die graven met rust, dan kan dat asbest geen kwaad. Het liep hier prima, ze moeten zich er niet mee bemoeien."

Parochiebestuurder Herman van Bemmelen ziet het anders. Volgens hem is er op het kerkhof asbest vrijgekomen doordat vrijwilligers onoordeelkundig onderhoud hebben gepleegd. "Die hebben in de grond gegraven en onder de grindbedjes van de graven. Juist daar zit het."

Zeker, zegt Van Bemmelen, hij wist al dat er asbest in de grond zat. "De grondwaterstand is hier veel te hoog. Onze doden, zeggen we hier wel eens, worden niet begraven maar te water gelaten. Onder de grindbedjes van de graven zijn asbestplaten gebruikt om de grond tegen te houden."

Inmiddels heeft het parochiebestuur voor het onderhoud van de graven een professioneel tuindersbedrijf in de arm genomen. "De laatste twee vrijwilligers waren te oud geworden", zegt Van Bemmelen. Hij voelt er niets voor om het beheer van het kerkhof nog door vrijwilligers onderling te laten regelen. "Toen ik in 2006 aantrad, zag ik dat er sinds 1944 niets was veranderd in het reglement van het kerkhof. De rechten van de nabestaanden waren niet geregeld en er was niet geregistreerd wie waar lag. In de jaren zeventig en tachtig zijn er stenen van graven verplaatst. Een heel nare situatie."

En, stelde Van Bemmelen vast: "Er kwam te weinig geld binnen voor het onderhoud. Daarom hebben we alle rechthebbenden een nota gestuurd. Gewoon, zoals dat bij openbare begraafplaatsen ook gebeurt."

Het Zijdelveldkerkhofje bestaat uit 600 graven. Echtparen liggen vaak samen in een graf, vandaar dat er 350 stenen zijn. Van Bemmelen: "De nabestaanden van 25 graven hebben de nota betaald. De rest van de stenen gaan we weghalen. De graven zelf blijven."

In een van de graven ligt een vrouw die op haar 28e overleed. Haar man leeft nog en wil bij haar begraven worden. Van Bemmelen: "Bij zulke omstandigheden zijn we coulant. Natuurlijk. Zoals we ook met sommige nabestaanden een betalingsregeling hebben getroffen. Zolang mensen betalen, blijven de graven behouden."

Voor het hek van het kerkhof zet Ans van Muijen de kom met erwtensoep op de grond naast haar tuinstoel. Ze laat een brief zien die de burgemeester van Uithoorn aan de kerkhofbezetters stuurde. Voor hun actie, schrijft de burgemeester, hebben de katholieke kerkhofkrakers geen toestemming gevraagd. Dat had wel gemoeten. Ans van Muijen is boos over de brief. "Wij willen gewoon fatsoenlijk overleg."

Volgens Van Muijen bereidt het parochiebestuur een rechtszaak voor tegen haar en haar medestanders. Bestuurder Van Bemmelen wil daarover even niets kwijt. Wel hebben de kerkhofkrakers een brief gekregen van de advocaat van het parochiebestuur. Hij sommeert hen de bezetting te beëindigen.

Ans van Muijen schudt haar hoofd. "Verschillende mensen hebben zo'n brief gekregen. Ook als ze hier alleen maar even op een stoel hebben gezeten."

Lees verder na de advertentie

 
De steen van het graf van mijn ouders mag niet weg. Ik blijf hier.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel