Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Han Meeuwsen maakte betoverende natuurfilms in de geest van Attenborough

Home

Carl Mureau

De natuurfilmer in actie. © RV
Naschrift

Toen hij hoorde dat hij ongeneeslijk ziek was, stopte Han Meeuwsen meteen met werken. Hij besloot alleen nog maar te doen wat hij echt leuk vond: filmen van de natuur. 'Dit helpt mij om een plezierig mens te blijven.' Het resultaat mocht er wezen.

Betoverende beelden zijn het. Zilverreigers die bij zonsopkomst fourageren in een ven. Een bijenwolfje dat zijn verlamde prooi, een honingbij, thuis komt vliegen. Schattig: drie kleine vosjes in een soort groepsknuffel. Maar ook wreed: de heikikker die plots opduikt om een argeloze libel te verslinden. Het zijn beelden uit 'De Verborgen wereld van de Strabrechtse Heide', een Brabants natuurgebied in de achtertuin van natuurfilmer Han Meeuwsen. Eind 2016 ging zijn film in première. Bezoekers kwamen na afloop met rode ogen van ontroering de zaal uit. "Je kunt gerust zeggen dat Han wonderen heeft verricht. Hij heeft zijn beleving van de natuur echt op de mensen kunnen overbrengen", vertelt boswachter Jap Smits.

Lees verder na de advertentie

De tekst loopt door onder de trailer van 'De Verborgen wereld van de Strabrechtse Heide'

Han Meeuwsen, zoon van een Philips-architect uit Mierlo, was al vroeg verzot op de natuur. Als kind sloot hij zich aan bij de Jonge Onderzoekers, die elke week samen op de fiets stapten om flora en fauna in de Peel te ontdekken. Bij dat clubje hoorde ook Mieke Dille, dochter van een Helmondse huisarts, met wie het al snel klikte. Terwijl hij de merels aan een nadere studie onderwierp, stortte zij zich op de berken. Buiten in de natuur voelden zij zich beiden gelukkig. Han ontwikkelde nog een grote liefde: de fotografie. Zijn eerste cameraatje kreeg hij als 14-jarige cadeau van zijn vader, die hem wel waarschuwde: 'dit wordt een dure hobby'. Die voorspelling kwam uit.

Mieke en Han trouwden en maakten jaarlijks reizen naar soms verre buitenlanden. Hun twee zoons, Chris en Rik, gingen later vanzelfsprekend mee op avontuur. Op elke trip joeg Han met zijn camera op bijzondere diersoorten. Om de beste foto's te maken, kon hij uren doodstil doorbrengen in goed gecamoufleerd observatiehutje.

Wat hij meemaakte deelde hij graag met anderen. Van de opnames die hij maakte, gaf hij thuis in Brabant dia-shows, waarmee hij volle zalen trok

Mieke vermaakte zich onderwijl met een boek, of ze ging met 'de jongens' op pad. Als Han terugkeerde van zijn fotojacht hoorden ze zijn enthousiaste verhalen aan. "Hij ging vaak in zijn eentje op pad", vertelt Mieke. "Maar wat hij meemaakte of gezien had, dat deelde hij graag met anderen." Van de opnames die hij maakte, gaf hij thuis in Brabant dia-shows, waarmee hij volle zalen trok. Hij kon er ook boeiend bij vertellen. Natuurfotografie was dan ook veel meer dan een hobby voor Han Meeuwsen. Maar het was wel woekeren met zijn tijd, want ook zijn werk nam hij serieus. "Op het laatst was de balans wel zoek", beseft Mieke. "Hij was ondernemer, stond altijd voor zijn klanten klaar, en maakte zo wel werkweken van 60, 70 uur.

Alles voor zijn klanten

Na zijn opleiding aan Larenstein, de hogere bosbouw- en cultuurtechnische school in Velp, werd Han rentmeester. Hij leerde de praktijk als junior, bij Houdringe, waar hij slechts eenvoudige zaakjes mocht opknappen. Hij beleefde er weinig lol aan. Later ging hij diverse particuliere gebieden beheren, waaronder het Landgoed Wamberg bij Berlicum. In het verlengde daarvan groeide Han uit tot specialist in onteigeningen, waarin hij zijn ziel en zaligheid wel kwijt kon.

Hij stond boeren en burgers bij, als hun huis en haard moesten wijken voor de aanleg van grote projecten zoals de Hogesnelheidslijn-Zuid, het Máximakanaal en het Dynamisch Beekdal. Uitermate gedreven bediende hij zijn klanten. Hij verplaatste zich in zo'n getroffen familie, vocht voor haar hachje en sleepte er vaak een bevredigend resultaat uit. Mieke: "Han kroop helemaal in de huid van zo'n boer, zocht naar een creatieve oplossing, bereidde zich tot in de puntjes voor en was een goede onderhandelaar."

Soms kostte het vele dagen om het ideale shot te kunnen maken. Han maakte er de tijd voor.

Als 'ze bij je langskomen' voor een onteigening, dan heeft dat enorme impact op je leven. Han en Mieke ondervonden dat zelf, toen de gemeente Helmond hun net verbouwde boerderijtje wilde confisqueren voor de uitbreiding van een bedrijventerrein. Zij was hoogzwanger, hij wees de ambtenaar-van-dienst resoluut de deur. 'Als Mieke dit hoort, gaat ze spontaan bevallen'. Uiteindelijk moesten ze toch verkopen en van de opbrengst kochten ze in Asten een knus alternatief. "Maar zo'n procedure hakt er in", blikt Mieke terug.

Zoals hij onteigeningen aanpakte, zo ging Han ook als natuurfotograaf te werk. De foto's de hij maakte, waren van topkwaliteit. Hij schafte de duurste camera's en lenzen aan. En toen bijna de hele wereld foto's maakte, ging Han zich toeleggen op film. "Hij was gepassioneerd, gedreven en wilde zich wel graag onderscheiden", vertelt boswachter Smits.

De tekst loopt door onder de afbeelding

Han Meeuwsens close-ups van een libelle. © RV

Smits was het die Meeuwsen in 2012 overhaalde om de Strabrechtse Heide met zijn camera te ontginnen. Samen brachten ze honderden uren in het natuurgebied door. Smits, een bevlogen amateur-entemoloog, vertelde hoe al die kleine beestjes leefden. Han zoog elk detail op, verplaatste zich in zo'n zandbijtje, rode mier of mestkever, en maakte dan zijn minutieuze plan van aanpak.

Han dacht altijd in beelden, dokterde uit hoe hij zo'n diertje het best kon filmen en bouwde een platformpje, trok zijn waadpak aan of kroop in een schuilhut om zijn idee in de praktijk te brengen. Soms kostte het vele dagen om het ideale shot te kunnen maken. Han maakte er de tijd voor. "Soms kwam hij pas na middernacht thuis, omdat hij met een kerkuilenproject bezig was. Om zes uur ging dan weer zijn wekker", vertelt Mieke. Dan riep zijn plicht: er moest weer gewerkt worden.

Han deed het fluitend, genoot van dit leven, al zat elke dag propvol. Tot die jobstijding kwam, eind 2014: slokdarmkanker. Op vrijdag vertelde de arts het slechte nieuws, zondag droeg Han zijn werk over aan collega's, op maandag lichtte hij zijn klanten in. Hij stopte met werken. Nu zijn levenseinde was aangekondigd, wilde hij niks anders meer dan filmen in de natuur. "Droom niet je leven, leef je dromen", was zijn motto. Als het even kon, struinde hij de Strabrechtse Heide af. "Dit helpt mij om een plezierig mens te blijven", zei hij.

Zoon Chris en vele vrienden hielpen graag toen zijn lichaam verzwakte. Omdat hij zelf ook altijd voor anderen klaar had gestaan.

Liever de hei op

Met zijn naderende dood hield Han zich niet bezig. Zonde van zijn tijd. Hij ging liever de hei op dan thuis zitten prakkeseren. Dat zijn lichaam verzwakte, wat lastig is als je loodzware spullen te sjouwen hebt, hield hem niet tegen. Zoon Chris nam een tussenjaar om zijn vader te assisteren en er waren vele vrienden die graag hielpen. Omdat hij zelf ook altijd voor anderen klaar had gestaan. Eind 2016 was zijn film klaar. De legendarische BBC-producent David Attenborough, wiens films Han vrat tijdens een maand ziekenhuisverblijf, zou zich niet geschaamd hebben voor dit resultaat.

Hoewel zijn ziekte voortwoekerde, pakte Meeuwsen toch weer een nieuw project op. De Peel, vaak in het nieuws vanwege megastallen en stankoverlast, biedt nog altijd boeiende flora en fauna. Meeuwsen wilde die bedreigde, schoonheid in beeld brengen en was daarmee tot een week voor zijn dood in de weer. Hij filmde de draaihals, een zeldzame vogel, en legde als laatste een vretende veenmol vast. Dat was thuis in zijn studio, met de chemopomp om zijn middel en een overgeefemmer naast zich op de grond. Han filmde door tot het echt niet meer ging.

De rentmeester die fulltime natuurfilmer werd, laat 100 terabyte aan opnames achter. Bij zijn uitvaart waren 650 mensen aanwezig. In zijn witte Toyota Land Cruiser werd Han nog één keer rond gereden over de Strabrechtse Heide, voordat hij zijn laatste rustplaats kreeg op natuurbegraafplaats Schoorsveld.

Han Meeuwsen werd op 28 augustus 1964 geboren in Mierlo. Hij overleed op 28 juli in Asten.

In Naschrift beschrijft Trouw het leven van onlangs overleden bekende of heel gewone mensen. Een tip voor Naschrift? Mail naar naschrift@trouw.nl Of per post naar Trouw/Naschrift, postbus 859, 1000 AW Amsterdam

Deel dit artikel

Wat hij meemaakte deelde hij graag met anderen. Van de opnames die hij maakte, gaf hij thuis in Brabant dia-shows, waarmee hij volle zalen trok

Soms kostte het vele dagen om het ideale shot te kunnen maken. Han maakte er de tijd voor.

Zoon Chris en vele vrienden hielpen graag toen zijn lichaam verzwakte. Omdat hij zelf ook altijd voor anderen klaar had gestaan.