Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Halverwege stoppen moet ook kunnen bij geslachtsverandering

Home

Arianne van der Ven

Onlangs nam Nederlands enige specialist in geslachtsaanpassende operaties zijn ontslag. Zijn vervanger is gespecialiseerd in hazenlippen... En dus reizen vele transseksuelen af naar landen waar gespecialiseerde hulp wél voorhanden is. Een individueel zorgbudget is hard nodig.

Dat met het vertrek van één chirurg een hele categorie zorg in duigen valt, is typerend voor de gebrekkige zorg voor transseksuelen in Nederland. Zo blijkt uit recent onderzoek dat de meer laagdrempelige regionale zorginstellingen, zoals de riagg's, meestal de mensen afwijzen die tobben met hun sekse.

In Nederland zijn er volgens het Nederlands instituut voor sociaal sexuologisch onderzoek tenminste 70000 van die mensen. Alleen voor degenen die een volledige lichamelijke verandering willen ondergaan, bestaat er een zorginstelling, het genderteam van het VU-ziekenhuis in Amsterdam.

Ook het genderteam verleent echter geen psychosociale zorg. Het ziet zijn cliënten gemiddeld eenmaal in de drie maanden. Mensen die van geslacht veranderen, moeten dus in hun eentje uitvinden hoe zij zich goed kunnen presenteren om een plekje te vinden op de arbeidsmarkt. Volgens een onderzoek van het team uit 1990 is vijftig procent van zijn cliënten werkloos.

Daarnaast levert het genderteam, op instructie van de ziekenfondsraad, alleen complete dames en heren af, volgens een strak geleid protocol. Onderzoek wijst uit dat veel cliënten genoeg hebben aan een gedeeltelijke behandeling. Die wordt hun ontzegd. De rigide protocollisering van de zorg spreekt boekdelen over de onbekendheid van de opstellers met de cliëntenpopulatie, en plaatst velen voor pijnlijke en onnodige dilemma's. Het is een groot probleem dat het genderteam van de VU een monopolie heeft. De beleidskeuzen en vaardigheden van dat ene team bepalen nu de mogelijkheden van iedereen in Nederland die van geslacht wil veranderen.

Dat de zorg ook anders kan, blijkt wel in een aantal regio's in de Verenigde Staten, waar laagdrempelige en brede psychosociale zorg wordt aangeboden, ook als men niets aan het lichaam wil veranderen. Medische zorg wordt verleend op maat, vaak in de context van zowel individuele, als groeps- en gezinstherapie. Maar ook in de vorm van sollicitatieclubjes en voorlichting op de werkvloer. De laagdrempeligheid voorkomt traumatiserende situaties, en de breedte van de hulpverlening voorkomt dat de cliënt voor altijd achter de geraniums verdwijnt.

Een nieuwe inventarisatie van de zorgbehoeften is hoognodig voor het creëren van een meer laagdrempelige en adequate zorg. Het belangrijkste effect hiervan zou kunnen zijn dat ook deze, niet al te kleine, minderheid volop aan het maatschappelijk leven kan deelnemen.

Arianne van der Ven is klinisch psychologe en werkte drie jaar lang voor een zorginstelling voor transseksuelen in Boston

Deel dit artikel