Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

HAKKELAAR

Home

HANS MARIJNISSEN

Twee tegenstanders treffen elkaar dinsdag in de rechtszaak tegen drugsbaron 'de Hakkelaar': officier van justitie F. (Fred) Teeven en advocaat A. (Bram) Moszkowicz. Het knettert tussen de twee, alsof er voortdurend sprake is van kortsluiting. Ze vangen elkaar vliegen af, reageren uitermate geprikkeld. De rechter heeft al gewaarschuwd dat die animositeit niet mag uitlopen op een 'kooigevecht'. Een portret van twee dertigers aan de vooravond van hun belangrijkste zaak tot nu toe.

Fred (38) en Bram (36) hebben wat met elkaar. Officier Teeven is bij de overige advocaten in de Hakkelaar-zaak heus geen geliefde verschijning, en de advocaten op hun beurt kunnen niet op sympathie van Teeven rekenen. Dat heeft voor een groot deel te maken met hun positie. De een probeert de Hakkelaar te vervolgen, de ander probeert hem uit de cel te krijgen. Maar tussen Teeven en Moszkowicz jr. is er meer aan de hand, meer dan kan worden verklaard door het simpele feit dat de één officier is en de ander advocaat.

Volgens Bram (voor eeuwig 'de zoon van') wordt het gesteggel tussen hem en Teeven veroorzaakt door een combinatie van factoren: die incompatibilité des humeurs staat volgens hem in ieder geval buiten kijf. Al is het de vraag of de twee niet met elkaar door één deur kunnen omdat hun karakters op elkaar lijken, of omdat ze juist verschillen. “Ik ben een heel opgewonden standje, hoor”, zegt Moszkowicz jr. “Ik laat nagenoeg niets weersproken als iets niet strookt met de feiten of als een cliënt van mij onjuist wordt behandeld, en dat kan wellicht pedant klinken. In zulke situaties ben ik ook beslist niet vriendelijk. Onze leeftijd zal ook een rol spelen, mijn vader heeft gelijk als 'ie ons jonge honden noemt. Ik heb wel vaker met Teeven als officier gewerkt en we hebben regelmatig aanvaringen, maar ik merk dat deze Johan V. zaak voor ons beiden bijzonder is. Teeven, overigens een respectabel officier, gaat nu veel verder dan hij in andere zaken zou gaan. Hoe zal ik het zeggen: deze zaak heeft meer scherpe kanten. En daarop moet ik dus ook harder reageren.”

Officier van justitie Teeven wordt een 'typische crimefighter' genoemd, een exponent van een nieuwe generatie. Hij vertegenwoordigt een richting binnen het Amsterdamse openbaar ministerie die onder het vorige kanbinet is aangetreden. De jongens van de Amsterdamse unit ZwaCri (zware criminaliteit) worden in het circuit ook de 'kids van Hirsch Ballin' genoemd, de vorige (CDA-)minister van justitie. Zij zijn minder orthodox als het om opsporingsmethoden gaat en bijten zich letterlijk vast in de grote zaken. Teeven wordt met zijn korte nek vaak vergeleken met een terriër, die, als hij eenmaal zijn tanden in een verdachte heeft gezet, niet meer loslaat. Advocaten moeten van goeden huize komen om die kaken nog van elkaar te krijgen. Teeven is ook geen ouderwetse officier meer, heeft niets verhevens. Volgens de advocaten die aan hem voorbij trekken, lijkt hij op een zogenaamde prosecutor uit het Angelsaksische recht: een advocaat van de staat. Een aanklager met maar één doel: de zaak winnen.

Teeven, nu met zijn maatje P. Witteveen officier van justitie in een van Neerlands grootste strafprocessen, is pas sinds januari 1994 in dienst bij het Amsterdamse parket. Daarvoor was hij lange tijd teamleider bij de douanerecherche van de Fiscale inlichtingen- en Opsporingsdienst (Fiod). In die hoedanigheid experimenteerde hij er in het pre-Van-Traa-tijdperk lustig op los met infiltranten en doorlatingen van softdrugs. Teeven was de man die besliste of containers met drugs werden gecontroleerd of doorgelaten mochten worden, in de hoop dat de recherche meer zicht kreeg op de smokkelorganisatie. Hoewel de commissie-Van Traa die werkwijze scherp veroordeelde, hoefde Teeven niets te vrezen. Hij kon de strijd tegen de zware criminaliteit in het Amsterdamse zelfs verhevigen. Teeven heeft Van Traa prachtig weten te overleven, zegt een betrokkene. Justitie kan hem ook niet missen, voor Amsterdam is hij een briljante aanschaf gebleken. “Die douanejongens, dat zijn fanatiekelingen. Hadden ze juist nodig in de hoofdstad.”

Volgens oud-collega's bij de Fiod is Teeven bezeten van werken, zet hij zich 200 procent in voor een zaak en een week van zeven werkdagen van 10 uur is in zijn opvatting normaal. Hij heeft het voordeel dat hij zich als enige officier van Nederland jarenlang met eenzelfde zaak heeft kunnen bezighouden. De strafzaak tegen de Hakkelaar is een uitvloeisel van het jarenlange gerechercheer van het zogenaamde Kolibri-team, waarin Teeven ooit als Fiod-man was vertegenwoordigd. Het team heeft de afgelopen jaren de tentakels van de Octopus-organisatie ontrafeld, een netwerk van allerlei misdaadsyndicaten die met elkaar de drugsmarkt verdeeld hebben. Teeven stond als douaneman aan de basis van dat onderzoek en staat nu als officier van justitie tegenover de hoofdverdachten. Die hadden gehoopt dat Teeven eens van onderzoek zou wisselen.

“Door de jarenlange ervaring heeft hij een geweldige kennis opgebouwd”, zegt een advocaat die veelvuldig met Teeven te maken heeft. “En dat motiveert hem ontzettend. Hij kan met zo'n lang en grootschalig onderzoek als het ware over de grenzen van het arrondissement heenkijken, zelfs over de landsgrenzen, over de grenzen van Europa. Dat is heel uniek. Maar wil je dat volhouden, dan moet je daar erg veel tijd in steken èn sterk in je schoenen staan.”

Teevens voorganger J. Valente koos na een serie bedreigingen en inbraken liever voor standplaats Middelburg. Teeven en Witteveen moeten ook uitkijken, zo bleek onlangs toen twee mannen werden aangehouden met onderdelen voor een Semtex-bom. Ze zouden de officieren een lesje hebben willen leren. “Het lijkt alsof Teeven beter met die dreiging om kan gaan dan Valente, en besef: één incident is nu bekend, maar de meeste informatie over intimidaties zal binnen de deuren van Unit ZwaCri blijven.”

De jonge, 'onervaren' officier Teeven kreeg de afgelopen jaren direct grote zaken in behandeling, waaronder de Coral Sea-zaak waarin vermeende medewerkers van de Hakkelaar voor drugssmokkel werden veroordeeld, en die tegen advocaat Oscar Hammerstein. Teeven verloor deze zaak. Hammerstein, die verdacht werd van het bedenken van witwas-constructies voor de Octopus-organisatie, werd vrijgesproken. In de zogenaamde Taco-smokkelzaak, die op dit moment voor het Amsterdamse hof dient, kwam Teeven voor het eerst Abraham Moszkowicz als advocaat tegen.

Is Teeven hard en medogenloos, no-nonsens en nuchter, Moszkowicz jr. is eerder emotioneel en een tikkeltje theatraal. Hij is een hypochonder, als hij keelpijn heeft, denkt Bram al aan het ergste. Ook Moszkowicz heeft een staat van dienst waar je u tegen zegt. Hij is de raadsman van Ronnie Brunswijk, Heineken-ontvoerders Cor van H. en Frans M., en verdedigde de hoofdverdachten in de dodelijke AH-roofoverval in Oosterbeek, van de overval bij Geldnet in Duiven en van de VSB-kluisjesroof.

“Moszkowicz jr is een goede strafrechtadvocaat”, zegt een collega. En vervolgt lachend: “Maar eentje voor boeven. Nette mensen zouden hem nooit nemen.” Zijn activiteiten voor de ouders van het verdwenen meisje Nympfe Poolman uit Vriescheloo en de vriend van de dochter van Ferdi E., die onschuldig hardhandig door een arrestatieteam werd aangepakt, spreken zijn imago van 'advocaat voor boeven' trouwens tegen. Het is moeilijk meningen te peilen over Moszkowicz als advocaat. Zijn vrienden prijzen hem van 'briljant' tot 'scherp', maar verder is het stil. Kanttekeningen wenst niemand te maken.

Vaststaat dat Moszkowicz, met zijn vader, een opmerkelijke verschijning is in de Nederlandse rechtszalen, al was het maar vanwege zijn 'liefde voor kleding'. Hij is perfectionist. “Ik eet liever een keer lekker en iets duurder dan drie maal rotzooi... en ik rij in een Jaguar omdat je 'm niet hoort”, zei hij ooit in een interview. En zo is het wat Moszkowicz betreft ook met een pak: je moet niet merken dat je het aan hebt. Als jochie op de middelbare school liep hij al in een colbert, en tegenwoordig heeft hij er minstens vijftien: vijf blauw, vijf grijs en vijf andere kleuren. Hij ergert zich groen en geel aan het gebrek aan verfijning, lelijkheid. Nooit zal Bram bij de rechtbank een toga met bef huren. “Alsof je andermans onderbroek aantrekt.” Toen hij vijftien werd, kreeg hij van zijn vader een mohairen toga. “Nu heb ik er een van zijde, dat ademt.”

Bram die de ramen van zijn pand aan de Amsterdamse Herengracht van dubbel glas heeft voorzien 'om te voorkomen dat hij wordt afgeluisterd', houdt van juridische stunts. Zo wist hij een Canadese diamantenzwendelaar vrij te krijgen uit de Bijlmerbajes omdat deze volgens een psychiater zou lijden aan 'ernstige depressies' en daardoor 'detentie-ongeschikt' zou zijn. Als dank ontving Moszkowicz jr later een klein togaatje van de man: voor zijn zoontje van toen tweeëneenhalf. In maart 1995 baarde hij opzien toen hij op de zitting van het VSB-kluisjes-proces zijn zijden toga uittrok en zelf plaatsnam in de getuigenbank. Het is geen unicum dat een advocaat voor een cliënt getuigt, maar opmerkelijk blijft het.

Ook officier Teeven zoekt naar uitersten van het recht. Na het werken met infiltranten in zijn Fiod-tijd en het doorsluizen van containers met hasj, is hij als officier van justitie van plan geweest hotel Krasnapolsky in Amsterdam af te luisteren omdat zich daar een verdachte van het Octopus-syndicaat zou ophouden. Ingrijpender echter is Teevens plan de Hakkelaar achter de tralies te houden door de inzet van zogenaamde 'kroongetuigen'. Vroegere 'partners-in-crime' van de Hakkelaar hebben op verzoek van justitie belastende verklaringen tegen de man afgelegd, en Teeven gaf hen daarvoor strafvermindering of -kwijtschelding. De komende weken moet blijken of de rechter deze voor Nederland nieuwe werkwijze zal goedkeuren.

Van Teeven èn Moszkowicz jr op dit gebied aan elkaar gewaagd en van beiden zijn tijdens het Hakkelaar-proces juridische trucs en slimmigheidjes te verwachten. Maar in het steekspel met belastende en ontlastende verklaringen zal hun persoonlijke verhouding een nadrukkelijker rol gaan spelen. “Moszkowicz jr is pretentieus met zijn vierduizend-gulden-pakken, èn emotioneel”, aldus een advocaat. “Teeven daarentegen is zakelijk, of hij nu met een junk te maken heeft of met een miljonair. De officier zal er in het proces alles aan doen om Moszkowicz belachelijk te maken. Hij prikt op zijn zwakke plekken, let op mijn woorden.” Teeven zal Moszkowiczs karakter proberen te gebruiken als wapen tegen zichzelf.

Tijdens de pro-forma zitting van april kreeg de rechtbank al een voorbeeld van de psychologische oorlogsvoering voorgeschoteld. “Teeven heeft toen uniek maar onbehoorlijk gehandeld”, zegt een betrokkene. De officier suggereerde dat hij informatie had dat vader en zoon Moszkowicz de Hakkelaar als cliënt liever kwijt zouden zijn, omdat diens organisatie te gewelddadig zou zijn. Geen manier om een cliënt van zijn advocaat los te weken. Volgens ingewijden betrof het geprik van Teeven geen losse opmerking, maar was het een weloverwogen actie. Hoe het ook zij: het resultaat was daar. Moszkowicz jr trok wit weg, zijn lippen werden dun, en zijn ogen begonnen te priemen. Woedend was hij. Waarop zijn vader die opmerking over de 'jonge honden' maakte. Op die zitting viel de ruzie daar nog mee te sussen.

Deel dit artikel