Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

Haaienvin is in China een elitair liflafje

home

Marije Vlaskamp

Chinese vissers halen haaien slechts vanwege één ding uit de zee: de vin. De bedreigde diersoort is daarmee overgeleverd aan de consument.

In de spaarzaam verlichte eetzaal van restaurant Gouden Geluk staat een spotje op het pronkstuk: een glazen kastje met twee gedroogde haaienvinnen. Ze zijn zo’n vijftig centimeter hoog; hier heeft een joekel van een haai het leven voor gelaten.

„Bouillon van visvleugels brengt geluk aan de goktafel”, lispelt de ober. Dit is Macao, de casino-enclave van China. Gouden Geluk vraagt tachtig euro voor de haaienvinnensoep. Per kopje. Rond etenstijd zit er niemand. Ver na middernacht komen de eerste gokkers hun winsten verbrassen – of hun verlies verwerken met een culinaire uitspatting.

Bestel haaienvinnensoep aan een bankettafel: deels bewonderende, deels afgunstige blikken van de tafelgenoten vallen de gastheer ten deel. Tot in de jaren zeventig was het eten van ’visvleugels’, zoals ze worden aangeduid, als decadente, anti-socialistische zonde verboden. Sinds de economische hervormingen is geld verdienen en ermee smijten echter een must. Dat brengt traditionele statussymbolen, van concubines tot haaienvin, terug.

Alleen al in hoofdstad Peking zou tegenwoordig per dag 5000 kilo haaienvlees worden gegeten. Vin, want de rest van de vis heeft minder status. Soms liggen ze er wel, op de vismarkt; met de kop er nog aan. Haaienvlees is goedkoop, want zodra de vin van de haai af is, valt er niets aan hem te verdienen. Daarom nemen de meeste vissers niet eens de moeite de hele haai aan wal te brengen.

„Ze gooien hem levend terug in zee, nadat ze de vin hebben afgesneden, want daar krijgen ze een bonus voor. De Chinese vraag veroorzaakt een ware goudkoorts”, stelt Steve Trent, voorzitter van dierenbeschermingsorganisatie WildAid. Meer dan 79 miljoen haaien worden jaarlijks van hun vinnen ontdaan. Die gaan naar het grootste haaienvinnendepot ter wereld, in Hong Kong. Daarna vindt 90 procent van de vinnen zijn weg naar het Chinese vasteland.

’Visvleugel’ is een elitair liflafje, dat gewone Chinezen eens in hun leven geproefd willen hebben. Veel Chinezen sussen hun geweten met de gedachte: ’als ik een enkel keertje een bedreigd dier verorber, sterft de soort echt niet uit’. Het probleem is echter dat het niet bij één nieuwsgierige Chinees blijft, zegt Trent. „De markt voor luxeproducten krijgt er jaarlijks 225 miljoen Chinese consumenten bij. Elke dag eet er wel een Chinees voor het eerst haaienvinnensoep. Bij trouwfeesten, maar ook op bedrijfsuitjes waarbij op het lopend buffet kopjes haaienvinnensoep staan.”

Veel legale bescherming tegen die honderden miljoenen Chinese viseters heeft de haai niet. Veel van de 500 haaiensoorten worden door de visserij in hun voortbestaan bedreigd, maar slechts een handjevol haaiensoorten staat op de verboden-te-verhandelen-lijst. Op de recente conferentie over Cites, het VN-verdrag dat de internationale handel in bedreigde dieren en planten regelt, liepen de meeste afgevaardigden niet warm om handel in haaien te verbieden. Haaien zijn niet schattig en de economische belangen van de visserij zijn groot. Ze mogen dus bijna allemaal worden verkocht.

Die onverschilligheid levert de haai aan de genade van de Chinese consument over. Als die niet koopt, heeft het dier een kans. WildAid probeert door te dringen tot de Chinese viseter, net zo lang tot haaienvinnensoep een sociaal onacceptabel gerecht is. WildAid schakelt beroemdheden, zoals de basketbalvedette Yao Ming in. „De consument individueel aanspreken is met zoveel mensen in zo’n groot land onbegonnen werk. Je moet de opinieleiders uit het bedrijfsleven en de amusementswereld inzetten om de boodschap over te brengen.”

Een vrijblijvende viswijzer met tips voor diervriendelijk winkelen is met 1,3 miljard consumenten echter een druppel op de gloeiende plaat, zegt Trent, die al sinds 2008 campagne voert in China. Het enige wat werkt, is grof geschut op grote schaal. Veel Chinese consumenten weten niet van welk dier die ’visvleugel’ is. Volgens onderzoek van WildAid heeft 35 procent van de Chinese ondervraagden het omstreden soepje gegeten, maar bijna 80 procent van die consumenten beseft niet dat er echt een haai voor is afgeslacht.

„Of ze denken dat de haai de amputatie overleeft en zo’n rugvin vanzelf aangroeit”, zegt Sui Dongping, manager informatieveiligheid van Taobao, een Chinese variant op Ebay. In 2008 zocht WildAid contact met Taobao: waarom tolereerde de internetsite handel in haaienvinnen? Taobao, dat zichzelf als ’maatschappelijk verantwoorde onderneming’ profileert, ging de dialoog aan. Sui was geschokt: „Wat een bloedbad gaat er aan een kopje soep vooraf! Eerst hebben we binnen ons bedrijf foto’s laten zien. Geen personeelslid dat niet overstuur raakte bij het zien van die gruwelijke beelden.”

Nadat het Taobao-personeel beloofde de haai een handje te helpen door hem niet te bestellen in een restaurant, begon de boycot: 300 handelaren in haaienvin kregen te horen dat ze niet meer welkom waren. Vanaf begin 2009 scant Taobao dagelijks alle advertenties op haaienvin. „Veel handelaren zeggen dat ze imitatie-haaienvinnensoep verkopen. Echt of namaak: wij willen geen enkel product dat mensen laat denken dat haaienvinnensoep normaal is op de site”, zegt Sui.

„De handelaar krijgt een waarschuwing. Als hij zijn advertentie niet verwijdert, doen wij het. Daarna krijgt hij e-mails met voorlichtingsmateriaal over slachtpartijen op zee, zodat hij ziet waar hij aan meewerkt. Via ons interne chatkanaal gaat het personeel met hem in discussie.”

De meeste haaienvin-verkopers hebben het dan wel gehad met Taobao. Blijft een handelaar hardnekkig adverteren, dan volgt permanente verbanning van Taobao, aldus Sui. Zijn bedrijf aarzelt niet de contactgegevens van handelaren door te geven aan natuurbeschermingsorganisaties. Het bereik van Taobao is enorm: 400 miljoen mensen bezoeken dagelijks de internetpagina en krijgen zo ingepeperd dat haaienvinnensoep gewoon niet kan.

Buitenlandse organisaties als Sea Shepherd vielen Taobao in het being van de campagne aan omdat handelaren verdekt hun product aan de man bleven brengen. Sui heeft daar iets op gevonden: een klikpremie. „Iedere gebruiker die haaienhandel op onze site ontdekt en aan ons rapporteert, krijgt van Taobao een cadeautje.”

De volgende stap is de confrontatie met hotelketens en restaurants die het gerecht op de kaart hebben staan, zegt Trent. „Ik maak me geen illusies: een cultuuromslag kost tientallen jaren. Of we op tijd zijn weet ik niet. Maar dat is geen reden om niets te doen tot de laatste haai is gedood om zijn vin.”

Lees verder na de advertentie
(Trouw)
Haaien in de haven van Banyuwangi op Java in Indonesië. Op de vissen wordt gejaagd voor lokale consumptie en handel naar China. ( FOTO AFP ) © EPA
Zaak in Hong Kong waar haaienvinnen worden verkocht. Rechtsboven: haaienvinnensoep. ( FOTO'S EPA )

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.