Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

Grootste taboe weg dankzij druk Europa

home

Hans Goslinga

PvdA-senator Adri Duivesteijn (R) schudt de hand van minister van Wonen Stef Blok (VVD) na het debat over de woningmarkt in de Eerste Kamer. © anp
Column

Aan het begin van 2014 staat het kabinet-Rutte II er, tegen de verwachtingen in, redelijk goed voor. Zeker gemeten aan de inzet die de politieke leiders van VVD en PvdA bij het aantreden formuleerden: herstel van de stabiliteit na een decennium waarin het door scherpe polarisatie moeilijk regeren was. Dankzij het behendige kunst- en vliegwerk van Rutte en de zijnen is er nu voldoende politiek draagvlak om via ombuigingen en hervormingen uit de crisis te geraken.

 
De voornaamste betekenis van het woonakkoord is dat eindelijk het langdurige taboe op de hypotheekrente-aftrek wordt doorbroken

Misschien had een kabinet op een bredere basis dan alleen VVD en PvdA sneller kunnen opereren, maar dat is een onbewezen stelling. Wie na de verkiezingen van 2012 op een kabinet had ingezet van VVD, PvdA, D66, ChristenUnie en SGP was voor gek versleten. In politieke verhoudingen is het vaak een kwestie van langzaam groeien en een scherp oog voor wat tijd en omstandigheden vragen. Dankzij die kwaliteiten bij Pechtold, Slob en Van der Staaij kijkt niemand er nu nog vreemd van op dat deze partijen met elkaar en met het kabinet samenwerken.

Mislukte Nacht van Duivesteijn
Een brede basis zegt ook niet alles, minstens zo belangrijk is de kwaliteit en homogeniteit van de ministersploeg. Rutte noemde in mei vorig jaar dit kabinet qua personele samenstelling 'misschien wel het beste sinds de Tweede Wereldoorlog'. Dat is natuurlijk moeilijk vast te stellen, maar van het tegendeel is nog niet gebleken en het zegt wel iets dat een vooraf als zwak ingeschatte minister als Stef Blok zijn omstreden woonakkoord door beide Kamers heeft weten te loodsen.

Hoewel het in de mislukte Nacht van Duivesteijn door de aandacht voor de verhuursheffing anders leek, is de voornaamste politieke betekenis van dat akkoord dat eindelijk het langdurige taboe op de hypotheekrentaftrek wordt doorbroken. Dat een liberaal hiervoor de directe politieke verantwoordelijkheid heeft genomen, getuigt van moed gezien het onevenredig grote profijt dat de hoogste inkomensgroepen van deze woonsubsidie trekken. Maar dat deze heilige koe in de Nederlandse politiek eindelijk bij de horens is gevat, is toch vooral te danken aan de druk van de Europese Unie.

Nederland mag Europa hiervoor dankbaar zijn, want mede door de hypotheekrenteaftrek is een particuliere schuldbel ontstaan van meer dan 600 miljard euro. Deze megaschuld is thans een blok aan het been bij het herstel van onze economie, omdat zij banken nauwelijks ruimte laat voor kredietverlening aan (startende) ondernemers. Het is mooi dat het CDA spontaan opgerichte kredietunies als bewijs van maatschappelijke veerkracht omarmt, maar ook een beetje gemakkelijk gezien de bijna krampachtige verdediging van de aftrekpost in het verleden. In de verkiezingsstrijd van 2010 maakte CDA-lijstaanvoerder Balkenende er nog een breekpunt van, het enige ononderhandelbare punt van zijn program dus.

Slagvaardigheid
In mijn laatste twitterbericht van 2013 beging ik als politiek commentator de lelijke fout de inzet van de Europese verkiezingen in mei aanstaande terug te brengen tot de keuze: herwaardering of relativering van de natiestaat. Bij nadere beschouwing is dat een valse tegenstelling, zoals alleen al de omslag in de kwestie van de hypotheekrenteaftrek laat zien. Europa was nodig om de verlammende onmacht van de traditioneel staatsdragende partijen (VVD, PvdA en CDA) op dit punt te doorbreken en een omslag te bewerken die onmiskenbaar in het nationale belang is. Op het terrein van natuur en milieu en gelijkberechtiging van vrouwen in sociale regelingen gebeurde zoiets al eerder.

De slagvaardigheid van het landsbestuur is, zo maakt deze geschiedenis andermaal duidelijk, meer geholpen met eerlijk en moedig leiderschap dan met geforceerde ingrepen als het opwerpen van een hoge kiesdrempel voor het parlement of het kortwieken van de Eerste Kamer. Het was de afgelopen jaren steeds aan de kleinere partijen (D66, SGP, ChristenUnie en in 2012 ook nog GroenLinks) te danken dat het land regeerbaar is gebleven. Bij een kiesdrempel van vijf procent, zoals de oud-ministers Hoogervorst en De Geus onlangs voorstelden, waren deze constructieve partijen niet vertegenwoordigd geweest.

Het CDA bewijst het euvel van de starheid die de voormalige volkspartijen in haar greep heeft gekregen door volledig afzijdig te blijven van de politieke en sociale akkoorden. Alsof er al niet voldoende radicale oppositie is.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.