Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Groot-Brittannië zet eerste stappen naar EU-referendum

Home

Marco Visser

Cameron met Merkel en Barroso, met wie de Britse premier stevig in de slag moet om de EU te hervormen © AP

Hij was het aanvankelijk niet van plan, maar na druk vanuit zijn eigen partij besloot de Britse premier David Cameron vandaag toch maar een wetsontwerp in te dienen die de weg moet vrijmaken voor een referendum over het lidmaatschap van de Europese Unie.

Gisteren maakte twee ministers uit zijn eigen kabinet bekend dat zij uit de EU willen stappen. Maar de onvrede onder de Conservatieven leeft veel breder. Europa kost te veel geld en levert te weinig op, zo is de breed gedragen kritiek.

Niet de EU van nu
Cameron zelf wil in de EU blijven, maar niet in de unie zoals die nu is. De Britse premier wil de overdracht van soevereiniteit aan Brussel terugdraaien en meer bevoegdheden bij de nationale parlementen leggen. Deze richting staat echter haaks op de agenda van onder meer de Europese Commissie en Duitsland. Afgelopen weken heeft de voorzitter van de Europese Commissie, Jose Manuel Barroso, diverse malen het belang van een federaal Europa benadrukt.

Lukt het Cameron tegen de stroom in de EU te hervormen, dan wil hij het resultaat uiterlijk in 2017 aan de Britten voorleggen. Dan moet hij wel eerst de verkiezingen in 2015 winnen. Dat kan een zware opgave zijn nu aan de rechterkant eurosceptische kiezers richting UKIP weglekken.

Gezien de huidige peilingen lijkt het niet waarschijnlijk dat de Conservatieven in 2015 op eigen kracht een regering kunnen vormen. Wellicht kunnen zij net als nu een coalitie vormen met de Liberaal-Democraten, maar zij zijn in principe pro-EU.

Goede kansen voor 'out'
Mocht het referendum er toch komen, dan maken de voorstanders van 'out' een goede kans op succes. Peilingen laten doorlopend een gat zien van ongeveer tien procentpunten ten gunste van het anti-EU-kamp.

Toch hoeven voorstanders geenszins te wanhopen. Het verloop van de peilingen laat zien dat het gat tussen voor- en tegenstanders slinkt zodra Cameron een offensief start om het Verenigd Koninkrijk voor een hervormde EU te behouden. Dat was bijvoorbeeld goed te zien toen Cameron eerder dit jaar in een lang aangekondigde speech zijn plannen voor het referendum bekend maakte. Plots streefden de pro-Europeanen de tegenstanders voorbij.

Drie keer 'in'
De voorstanders zullen zich ook gesterkt voelen door de meningen van de leiders van de drie grote partijen in het Verenigd Koninkrijk. Naast Cameron zien ook Nick Clegg namens de LibDems en Ed Miliband als leider van Labour toekomst voor de EU. Gedrieën staan zij tegenover Nigel Farage, die met de UKIP juist tegen de EU ageert.

Maar alleen staat Farage niet. Naast de conservatieven die zich al tegen lidmaatschap hebben uitgesproken, is ook binnen Labour de EU niet onomstreden. Zo heeft een groepje van vijftien Labour-parlementariërs al laten weten juist wel voor een volksraadpleging te zijn. Daarmee houden zij de mogelijkheid tot een eventueel vertrek open.

Mocht Labour de verkiezingen winnen en deze groep van vijftien parlementariërs groeien, dan zou volgens politiek commentator Peter Kellner Labourleider Miliband wel eens terug kunnen komen op zijn standpunt en toch een referendum toestaan. Volgens Kellner zou Cameron na de verkiezingsnederlaag waarschijnlijk plaats moeten maken voor een nieuwe, anti-Europese leider. Een droomscenario voor het 'out-kamp'. Samen met UKIP zouden de Conservatieven de oppositie vormen tegen een Labourregering die genoodzaakt is om onder druk van Brussel pijnlijke maatregelen door te voeren. Het referendum wordt daarmee ook een populariteitstest voor de zittende regering. Waartoe dat leidt, hebben we in 2005 in Frankrijk en Nederland kunnen zien.

Deel dit artikel