Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Vier steden mogen experimenteren met soepelere bijstand

home

Charlotte Huisman

Staatssecretaris Jetta Klijnsma. © anp

Vier gemeenten hebben maandag van staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA, Sociale Zaken) toestemming gekregen om te beginnen met hun experiment met het soepeler behandelen van bijstandsgerechtigden. Het gaat om Groningen, Tilburg, Deventer en Wageningen.

Zeven gemeenten hebben hiervoor bij het ministerie van Sociale Zaken een aanvraag ingediend. Van de overgebleven drie aanvragers - Amsterdam, Utrecht en Nijmegen - verwacht Klijnsma dat zij in de zomer hun onderzoeksopzet heeft beoordeeld.

De gemeenten mogen voor het experiment gedurende twee jaar een aantal bijstandsgerechtigden maximaal 199 euro per maand laten bijverdienen naast hun uitkering. Speciaal voor deze onderzoeken heeft Klijnsma de regels van de Participatiewet verruimd.

Lees verder na de advertentie
We weten het eigenlijk niet, het is nooit goed onderzocht

Timo Verlaat van de Universiteit Utrecht

De gemeenten Utrecht, Wageningen, Groningen en Tilburg en hun universiteiten kondigden in 2015 aan een onderzoek te willen beginnen met de 'regelarme bijstand'. Zo kan worden achterhaald of bijstandsgerechtigden actiever worden als gemeenten soepeler met hen omgaan, bijvoorbeeld als zij niet worden gedwongen om te solliciteren of als er geen tegenprestatie van hen wordt verwacht. Ook was het idee dat zij zouden mogen bijverdienen.

De vier vormen de kopgroep van in totaal 25 Nederlandse gemeenten die staan te trappelen om hiermee te gaan experimenten: wie weet gaan bijstandsgerechtigden wel beter hun best doen als ze vrijer worden gelaten. 'We weten het eigenlijk niet, het is nooit goed onderzocht', zegt onderzoeker Timo Verlaat van de Universiteit Utrecht. En juist dat maakt dit onderzoek zo interessant.

Politiek gevoelig

Een soepelere bijstand ligt politiek gevoelig. Zeker toen de mogelijkheid bij te verdienen met een uitkering werd omschreven als een soort basisinkomen, een door coalitiepartij VVD verfoeid principe.

Met de Participatiewet ligt sinds 2015 de nadruk juist op een strenge aanpak, met bijvoorbeeld de verplichting voor bijstandsgerechtigden een tegenprestatie te leveren voor hun uitkering. Dat loslaten leidt vast tot parasiteren op kosten van de staat, betogen tegenstanders van een milder bijstandsregime.

Aanzienlijk minder ruimte

Omdat de voorgestelde experimenten botsten met de grenzen van de nieuwe Participatiewet, vroegen de gemeenten extra wettelijke ruimte voor hun onderzoek. September 2016 gaf Klijnsma de kaders aan, in een Algemene Maatregel van Bestuur.

Klijnsma gaf de gemeenten aanzienlijk minder ruimte dan waarom ze hadden gevraagd. De gemeenten wilden bijvoorbeeld dat in de experimenten bepaalde groepen bijstandsgerechtigden twee jaar lang mogen bijverdienen boven op hun uitkering tot het wettelijk minimumloon. Van Klijnsma mogen die bijverdiensten in het experiment maximaal 199 euro per maand bedragen. Daarbij wil zij dat gemeenten deelnemers uit het onderzoek zetten als zij zich onvoldoende inspannen om betaald werk te zoeken als ze vrij worden gelaten.

Van Klijnsma mogen die bijverdiensten in het experiment maximaal 199 euro per maand bedragen

Nieuwe onderzoeksvoorstellen

Dit soort voorwaarden maken wetenschappelijk onderzoek naar de effecten haast onmogelijk, betoogden de betrokken wetenschappers. Zij wilden liever hun onderzoek inrichten op de manier die hun onderzoeksvragen het best beantwoordt.

Met de beperkingen hebben de gemeenten toch nieuwe onderzoeksvoorstellen gemaakt. Groningen begint met het experiment met vierhonderd bijstandsgerechtigden verdeeld over vier groepen. Een groep hoeft niet te solliciteren, een groep krijgt extra begeleiding, een groep mag meer bijverdienen. De vierde groep mag kiezen uit deze drie mogelijkheden. En er is een controlegroep van honderd werklozen onder het huidige bijstandsregime.

Bij het Tilburgse experiment staat vertrouwen centraal, 'als alternatief voor het huidige systeem van eigen ver­ant­woor­de­lijk­heid en een systeem van eisen en ver­plich­tin­gen'.

Tilburg wil 1 september beginnen. 'Wij willen niet alleen meten hoeveel bijstandsgerechtigden uitstromen naar werk, maar ook meten of ze wel varen bij meer vrijwilligerswerk of dagbesteding', aldus een gemeentewoordvoerder. Bij het Tilburgse experiment staat vertrouwen centraal, 'als alternatief voor het huidige systeem van eigen verantwoordelijkheid en een systeem van eisen en verplichtingen'.

Utrecht, een van de trekkers van het bijstandsexperiment, moet nog wachten. De gemeente wilde als eerste gemeente van Nederland op 1 mei beginnen met het langverwachte experiment met het minder dwingend behandelen van bijstandsgerechtigden, maar het ministerie van Sociale Zaken is nog niet akkoord met het Utrechtse onderzoeksplan.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
We weten het eigenlijk niet, het is nooit goed onderzocht

Timo Verlaat van de Universiteit Utrecht

Van Klijnsma mogen die bijverdiensten in het experiment maximaal 199 euro per maand bedragen

Bij het Tilburgse experiment staat vertrouwen centraal, 'als alternatief voor het huidige systeem van eigen ver­ant­woor­de­lijk­heid en een systeem van eisen en ver­plich­tin­gen'.

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.